Opel Astra J Devirdaim Pompası Arızası ve Su Eksiltme Sorunu

"Her hafta antifriz ekliyorum ama yere bir damla bile düşmüyor." Bu cümle, atölyemizde duyduğumuz en kafa karıştırıcı şikâyetlerden biri. Geçen kış 1.6 benzinli bir Astra J ile gelen müşterimiz de aynı şeyi söylüyordu. Aracın altında iz yoktu, radyatör ve hortumlar kuruydu. Soğutma sistemine basınç verip beklediğimizde, devirdaim pompasının tahliye deliğinin çevresinde kurumuş, pembe bir kabuk fark ettik. Pompa keçesi sıcakken buhar şeklinde sızdırıyor, sıvı sıcak motor yüzeyinde buharlaşıp gidiyordu. Bu yüzden yere damlamıyordu. Bu yazıda Astra J'de devirdaim pompası arızasını, su eksiltme sorunuyla ilişkisini ve doğru çözüm yolunu anlatacağım.

Devirdaim Pompasının Görevi

Devirdaim pompası, soğutma sıvısını motor bloğu, silindir kapağı, radyatör ve kalorifer peteği arasında dolaştıran pompadır. İçinde bir mil, bu mili taşıyan rulman, mil üzerinde dönen bir pervane (çark) ve sıvının dışarı kaçmasını engelleyen mekanik bir keçe bulunur. Astra J'de motor versiyonuna göre pompa ya triger kayışı ile ya da yardımcı aksam kayışı ile tahrik edilir. Bazı motorlarda ise triger zinciri olduğu için pompa ayrı bir kayıştan güç alır. Hangi düzenin aracınızda olduğu motor koduna bağlıdır ve bu, değişim işçiliğini doğrudan etkiler.

Pompanın keçe ile rulman arasında küçük bir tahliye deliği bulunur. Keçe sızdırmaya başladığında sıvı bu delikten dışarı çıkar ve rulmana ulaşmasının önüne geçilir. Bu delik aslında bir erken uyarı sistemidir; burada iz görüyorsanız pompa size bir şey söylüyordur.

Arızanın Belirtileri

• Açıklanamayan antifriz eksilmesi: Seviye düzenli olarak düşüyor ama belirgin bir damla izi yok.
• Pompa çevresinde kabuklanma: Tahliye deliği ya da pompa gövdesi çevresinde kurumuş antifriz kalıntısı, pembe, yeşil veya beyaz renkli tortu.
• Uğultu veya ıslık sesi: Rulman aşındığında motorun ön tarafından devirle artan bir uğultu gelir.
• Kayışta aşınma veya kenar kayması: Pompa milinde boşluk varsa kayış hizasını kaybeder.
• Hararet: Pervane aşındığında ya da kırıldığında sıvı yeterince dolaşmaz, motor özellikle yük altında ısınır.
• Kaloriferin zayıf ısıtması: Dolaşım zayıfladığında kalorifer peteğine yeterince sıcak sıvı ulaşmaz.
• Tatlımsı koku: Sıcak motor yüzeyinde buharlaşan antifrizin kendine özgü kokusu kabine gelebilir.

Su Eksiltmenin Diğer Sebeplerinden Ayırt Etmek

Astra J'de antifriz eksiltmenin tek sebebi pompa değildir. Bu yüzden teşhiste acele etmemek gerekir. En sık karşılaştığımız diğer kaynaklar şunlardır: genişleme kabının kendisinde ya da kapağında çatlak, termostat gövdesi contası, radyatör hortumları ve kelepçeleri, radyatör petekleri, yağ soğutucusu contası, kalorifer peteği ve en kötü senaryoda silindir kapak contası.

Ayrım yaparken baktığımız ipuçları şunlar. Kabin içinde, ön paspasların altında nem ve buğulanan camlar varsa kalorifer peteği akla gelir. Genişleme kabında yağ tabakası varsa yağ soğutucusu ya da kapak contası düşünülür. Egzozdan beyaz ve tatlı kokulu duman, kabarcıklanan genişleme kabı ve hararet varsa silindir kapak contası ihtimali ciddiye alınır. Bunların hiçbiri yoksa ve kayıp yavaş ilerliyorsa, pompa, termostat gövdesi ve hortum bağlantıları en güçlü adaylardır.

Ustanın Kontrol Adımları

Bizim atölyede izlediğimiz sıra genellikle şöyledir:

• Motor soğukken genişleme kabı kapağı kontrol edilir; kapak contası ve basınç valfi sağlam olmalıdır. Kapak, sistemin basıncını tutamazsa sıvı buharlaşarak kaybolur.
• Soğutma sistemine basınç test cihazı bağlanır ve sistem üretici değerine kadar basınçlandırılır. Basıncın düşüp düşmediği izlenir.
• Basınç altındayken pompa çevresi, tahliye deliği, termostat gövdesi, hortum bağlantıları ve radyatör aynalı lamba ile incelenir.
• Gerekirse soğutma sıvısına UV boya eklenir ve araç bir süre kullanıldıktan sonra UV lamba ile kaçak noktası aranır. Buharlaşan kaçakları bulmada çok etkilidir.
• Kayış sökülerek pompa kasnağı elle sallanır; eksenel ya da radyal boşluk varsa rulman bitmiştir. Elle döndürüldüğünde pürüz hissedilmemelidir.
• Egzoz gazı test sıvısı ile silindir kapak contası ihtimali dışlanır.

Değişim Sürecinde Dikkat Edilecekler

Pompa triger kayışıyla tahrik ediliyorsa, değişim neredeyse her zaman triger seti ile birlikte yapılmalıdır. Pompa için triger kayışını sökmek gerekir; eski kayışı geri takmak hem risklidir hem de ekonomik değildir. Tersi de geçerlidir: triger seti değişirken pompa sağlam görünse bile genellikle yenilenir. Çünkü pompa sonradan arızalanırsa aynı işçilik yeniden ödenir ve sızan sıvı yeni kayışı bozabilir.

Pompa yardımcı aksam kayışıyla çalışıyorsa iş daha basittir, ancak kayış gergisi ve kayışın kendisi de kontrol edilmeli, gerekirse birlikte değiştirilmelidir. Pompa contası veya O-ringi mutlaka yeni kullanılmalı, oturma yüzeyleri eski conta kalıntılarından temizlenmelidir. Conta yerine sıvı conta kullanılacaksa üreticinin önerdiği ürün ve miktar dikkate alınmalıdır; fazla sıvı conta sisteme dağılıp kanalları tıkayabilir.

Değişimden sonra sistem uygun antifrizle doldurulmalı ve havası düzgün alınmalıdır. Astra J'de soğutma sisteminin havasını tam almamak, değişimden sonra hararet ve kaloriferin soğuk üflemesi şikâyetlerinin en sık sebebidir. Motor ısıtılırken kalorifer en sıcak konumda açık tutulmalı, seviye takip edilmeli ve motor soğuduktan sonra bir kez daha tamamlanmalıdır.

Parça Seçimi: Plastik mi Metal Pervane mi?

Piyasada aynı uygulama için plastik ve metal pervaneli pompalar bulunabilir. Orijinal tasarımda hangisi kullanılıyorsa ona uygun kaliteli bir ürün seçmek önemlidir. Kalitesiz plastik pervaneler zamanla ısıdan çatlayabilir ya da milden kayabilir; bu durumda pompa dönse bile sıvıyı pompalamaz ve sinsi bir hararet sorunu ortaya çıkar. Ayrıca pompanın tahrik tipine (triger ya da yardımcı kayış), kasnak yapısına ve dişli sayısına dikkat etmek gerekir.

Astra J'nize uygun devirdaim pompası, triger setleri ve termostat parçalarını Opel yedek parça sayfamızda bulabilirsiniz. Değişim sonrasında kullanacağınız, üretici tavsiyesine uygun antifrizi yağ, antifriz ve katkı ürünleri kategorisinden seçebilirsiniz. Hortum ve kelepçe gibi soğutma sistemi parçaları da Opel yedek parçaları arasında yer alıyor.

Sık Yapılan Hatalar

• Antifriz yerine sürekli su eklemek. Bu, donma korumasını ve korozyon önleyici katkıları zayıflatır, pompa keçesinin ömrünü de kısaltır.
• Farklı tip antifrizleri karıştırmak. Uyumsuz katkılar jelleşme ve tortu oluşturabilir.
• Kaçak tespit edilmeden sızıntı önleyici katkı kullanmak. Bu ürünler kalorifer peteği ve radyatör kanallarını tıkayabilir.
• Triger tahrikli pompada sadece pompayı değiştirip kayışı yeniden kullanmak.
• Hava alma işlemini aceleye getirmek.

Sık Sorulan Sorular

Pompa keçesi sızdırıyorken araç kullanılabilir mi?

Sızıntı az ve seviye düzenli takip ediliyorsa kısa süre kullanılabilir. Ancak keçeden sızan sıvı rulmanı bozabilir ve pompanın aniden kilitlenmesi, triger tahrikli motorlarda ciddi hasar riski doğurur.

Pompa ne zaman değişmeli?

Arıza belirtisi gösterdiğinde ya da triger tahrikli motorlarda triger seti değişiminde üretici tavsiyesine göre değiştirilmelidir.

Antifriz seviyesi ne sıklıkla kontrol edilmeli?

Motor soğukken, düzenli aralıklarla ve özellikle uzun yolculuk öncesinde kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.

Son Söz

Astra J'de antifriz eksiltme sorunu, çoğu zaman sessizce ilerleyen bir arızanın habercisidir. Damla izi görmemeniz kaçak olmadığı anlamına gelmez. Devirdaim pompasının tahliye deliğine, gövdesine ve rulman sesine dikkat edin; teşhisi basınç testi ve gerekirse UV boya ile netleştirin. Doğru parça, düzgün montaj ve titiz hava alma ile soğutma sisteminiz uzun süre sorunsuz çalışacaktır.