Opel Astra J Klima Kompresörü Arızasının Nedenleri

Temmuz ayında atölyenin önünde sıraya giren araçların yarısı klima şikâyetiyle gelir. Bunlardan biri, 1.6 benzinli bir Astra J'ydi. Sahibi, başka bir yerde iki kez gaz doldurttuğunu, her seferinde klimanın birkaç hafta serin üfleyip sonra yine sıcak hava vermeye başladığını anlattı. Sonunda kendisine "kompresör bitmiş, değişmesi lazım" denmiş. Sistemi incelediğimizde kompresör aslında sağlamdı; kondenser önündeki taş darbesinden oluşan mikro bir delikten gaz kaçıyordu. Eksik gazla çalışan kompresör henüz zarar görmemişti ama bu şekilde devam etse görecekti. Bu hikâye, klima kompresörü arızasında en önemli kuralı çok iyi özetliyor: kompresörün kendisi çoğu zaman sebep değil, sonuçtur. Bu yazıda Astra J'de klima kompresörünü bozan gerçek nedenleri anlatacağım.

Kompresör Sistemde Ne Yapar?

Klima sistemi kapalı bir devredir. Kompresör, gaz halindeki soğutucu akışkanı sıkıştırarak basıncını ve sıcaklığını yükseltir. Sıcak ve yüksek basınçlı gaz, aracın ön tarafındaki kondenserde soğuyarak sıvılaşır. Ardından kurutucu filtreden geçer, genleşme valfinde basıncı düşer ve kabin içindeki evaporatörde buharlaşarak ortamdan ısı çeker. Gaz tekrar kompresöre döner ve döngü sürer.

Kompresör, motorun yardımcı aksam kayışı ile tahrik edilir. Astra J'de motor versiyonuna göre elektromanyetik kavramalı kompresörler ya da kavraması olmayan, içindeki bir kontrol valfiyle kapasitesini ayarlayan değişken kapasiteli kompresörler kullanılabilir. Kompresörün içindeki hareketli parçalar, soğutucu akışkanla birlikte dolaşan özel kompresör yağıyla yağlanır. Bu bilgi kritik; çünkü kompresörü bozan sebeplerin çoğu bu yağlamayla ilgilidir.

Kompresörü Bozan Başlıca Nedenler

1. Eksik gaz ve yağ

En yaygın sebep budur. Sistemde bir kaçak varsa gazla birlikte yağ da azalır. Yağ, gazla taşındığı için gaz azaldığında kompresöre dönen yağ miktarı da düşer. Yetersiz yağlanan kompresörün pistonları, plakaları ve yatakları hızla aşınır. Ayrıca düşük gaz seviyesinde kompresör daha uzun süre ve daha zor şartlarda çalışır, aşırı ısınır.

2. Sisteme giren nem

Klima sistemi açıldığında ya da bir kaçaktan dolayı içeri hava ve nem girdiğinde, nem kompresör yağıyla tepkimeye girerek asit oluşturur. Bu asit metal yüzeyleri aşındırır, contaları bozar ve sistemde tortu oluşmasına neden olur. Kurutucu filtrenin görevi bu nemi tutmaktır; ancak doymuş bir kurutucu artık işe yaramaz.

3. Kirlenmiş sistem ve tıkanıklık

Daha önce bozulmuş bir kompresörden kalan metal parçacıklar, kondenser kanallarında, genleşme valfinde ve hortumlarda birikir. Sistem temizlenmeden yeni kompresör takıldığında bu parçacıklar yeni kompresöre geri döner ve onu kısa sürede bozar. Atölyede en çok gördüğümüz "yeni kompresör iki ayda bozuldu" vakalarının arkasında genellikle bu vardır.

4. Yanlış ya da fazla gaz ve yağ dolumu

Sisteme üreticinin belirttiği miktardan fazla gaz basmak, basınçları yükseltir ve kompresörü zorlar. Fazla yağ ise kompresörün sıvı sıkıştırmaya çalışmasına ve iç hasara yol açabilir. Yanlış tip yağ kullanımı da yağlama özelliklerini bozar.

5. Kondenser ve fan sorunları

Kondenserin önü yaprak, böcek ve tozla tıkanmışsa ya da radyatör fanı düzgün çalışmıyorsa gaz yeterince soğuyamaz. Yüksek taraf basıncı aşırı yükselir ve kompresör ağır yük altında çalışır. Bu durum özellikle trafikte beklerken klimanın serinliğini kaybetmesiyle kendini gösterir.

6. Elektrik ve kontrol sorunları

Kavramalı kompresörlerde kavrama bobini, hava boşluğu ve röle; değişken kapasiteli kompresörlerde kontrol valfi ve sinyali arızalanabilir. Basınç sensörü hatalı veri gönderirse klima kontrol ünitesi kompresörü hiç çalıştırmayabilir. Bu durumda kompresör sağlam olduğu halde "çalışmıyor" gibi görünür.

7. Kayış ve kasnak problemleri

Aşınmış kayış, yorgun kayış gergisi ya da kompresör kasnak rulmanının bozulması da ses ve performans kaybına yol açar. Kasnak rulmanı arızası kompresör arızasıyla sık karıştırılır.

Belirtiler

• Klima serin üflemiyor ya da serinlik zamanla azalıyor.
• Klima açıldığında motor bölmesinden uğultu, tıkırtı ya da metalik ses geliyor.
• Kavrama devreye girmiyor veya sürekli girip çıkıyor.
• Kompresör çevresinde yağlı izler var.
• Klima açıldığında rölantide belirgin titreşim ya da devir düşmesi oluyor.

Ustanın Teşhis Adımları

Klima şikâyetinde atölyede izlediğimiz yol, gazı doldurup müşteriyi göndermek değildir. Önce sistem basınçları manometre setiyle ölçülür. Düşük ve yüksek taraf basınçlarının ortam sıcaklığına göre değerlendirilmesi, sorunun gaz eksikliği mi, tıkanıklık mı yoksa kompresör verimsizliği mi olduğunu anlamamızı sağlar. Ardından klima cihazıyla sistemdeki gaz vakumla çekilir ve miktarı tartılır; eksiklik varsa kaçak var demektir.

Kaçak tespiti için sisteme UV boya eklenir veya elektronik kaçak dedektörü ile bağlantılar, kondenser, kompresör keçesi ve evaporatör çıkışı taranır. Kompresörün elektriksel kontrolü yapılır: kavrama bobini direnci, kontrol valfi sinyali, basınç sensörü değerleri. Son olarak kompresör yağının rengi ve içeriği incelenir; siyahlaşmış ya da metal parçacıklı yağ, kompresörün iç hasar gördüğünü gösterir.

Kompresör Değişiminde Yapılması Gerekenler

Kompresör gerçekten değişecekse, işi yalnızca kompresörle sınırlamak ciddi bir hatadır. Doğru bir değişim şu adımları içermelidir:

• Sistem, uygun bir yıkama sıvısı ve ekipmanla temizlenmelidir. Kondenser içi tıkalıysa ya da paralel akışlı ve temizlenemeyecek tipteyse değiştirilmelidir.
• Kurutucu filtre mutlaka yenilenmelidir.
• Genleşme valfi kontrol edilmeli, kirlenme varsa değiştirilmelidir.
• Tüm O-ringler yeni ve uygun malzemeden olmalıdır.
• Yeni kompresördeki yağ miktarı kontrol edilmeli, sistemin toplam ihtiyacına göre üretici değerlerine ayarlanmalıdır.
• Sistem vakuma alınarak nemden arındırılmalı ve vakumun tuttuğu doğrulanmalıdır.
• Gaz, üreticinin belirttiği miktarda ve tartılarak doldurulmalıdır.
• Kayış ve kayış gergisi kontrol edilmeli, gerekirse yenilenmelidir.

Parça Seçimi

Astra J'de klima kompresörleri motor tipine, kavramalı ya da değişken kapasiteli oluşuna ve bağlantı yapısına göre farklılık gösterir. Kasnak çapı, kayış kanal sayısı, montaj noktaları ve elektrik soket tipi uyumlu olmalıdır. Bu yüzden parça numarası ve şasi numarası ile doğrulama şarttır. Yenilenmiş kompresör tercih edilecekse yenileme kalitesi ve garanti şartları mutlaka sorulmalıdır.

Astra J'nize uygun klima kompresörü, kondenser, kurutucu filtre ve O-ring setlerini Opel yedek parça sayfamızda bulabilirsiniz. Kayış ve gergi gibi tamamlayıcı parçalar için de Opel yedek parçaları kategorisine göz atabilirsiniz.

Kompresörü Korumak İçin Öneriler

Kış aylarında da klimayı ara ara birkaç dakika çalıştırmak, sistemdeki yağın dolaşmasını ve contaların kurumamasını sağlar. Kondenserin önünü periyodik olarak temizlemek ve polen filtresini zamanında değiştirmek, sistemin yükünü azaltır. Klimanın serinliğinde azalma fark ettiğinizde "gaz bastırayım geçer" demek yerine kaçak kontrolü yaptırmak, kompresörünüzü kurtarmanın en etkili yoludur.

Sık Sorulan Sorular

Gaz doldurmak sorunu çözer mi?

Kaçak giderilmeden yapılan dolum geçici bir çözümdür. Gaz tekrar azaldığında kompresör yine yetersiz yağlanır.

Kompresör sesi her zaman arıza mıdır?

Hayır. Ses bazen kasnak rulmanından, kayış gergisinden ya da aşırı gaz dolumundan kaynaklanır. Ölçüm yapılmadan kompresör değişimine karar verilmemelidir.

Değişimden sonra klima neden yine soğutmuyor olabilir?

Sistem temizlenmemiş, kurutucu değişmemiş ya da gaz miktarı yanlış doldurulmuş olabilir. Ayrıca genleşme valfi tıkanıklığı da benzer sonuç verir.

Son Değerlendirme

Astra J'de klima kompresörü arızası çoğu zaman sistemin başka bir yerindeki sorunun bedelidir. Kaçak, nem, kirlilik ve yanlış dolum gibi kök nedenleri çözmeden yapılan kompresör değişimi, kısa sürede aynı faturayı tekrar önünüze koyar. Doğru teşhis, sistem temizliği, yeni kurutucu ve tartılarak yapılan dolumla klimanız yazın en sıcak günlerinde bile sizi serin tutacaktır.