Opel Corsa C Motor Takozu Arızasının Titreşim Üzerindeki Etkileri

Bir Corsa C sahibi, aracını bize getirdiğinde ilk iş kontak anahtarını uzattı ve "Siz bir çalıştırın, ne demek istediğimi anlayacaksınız" dedi. Motor çalıştığı anda direksiyon simidi titremeye, dikiz aynası sallanmaya başladı. Klimayı açtığımızda titreşim daha da arttı. Müşterimiz bujileri ve bobini yeni değiştirmişti; motor aslında düzgün çalışıyordu. Sorun, motorun kaportaya bağlandığı takozlardaydı. Corsa C gibi yaşını almış araçlarda motor takozları, titreşim şikâyetlerinin en sessiz ama en yaygın suçlularındandır.

Motor Takozları Ne İşe Yarar?

Motor ve şanzıman, araç gövdesine doğrudan cıvatalanmaz. Aradaki bağlantıyı metal ve kauçuktan oluşan takozlar sağlar. Takozların iki temel görevi vardır: motorun ağırlığını taşıyıp yerinde tutmak ve motorun doğal titreşimlerini kabine iletmeden sönümlemek. Bunun yanında motorun kalkışta, frenlemede ve vites geçişlerinde ileri geri hareket etmesini de sınırlarlar.

Corsa C'de motor ve şanzıman grubu genellikle sağ, sol ve alt tarafta konumlanan takozlarla taşınır. Alt takoz, ustalar arasında çoğu zaman "tork takozu" ya da "arka takoz" diye anılır ve motorun dönme hareketini sınırlar. Takozların tasarımı ve sayısı motor ile şanzıman tipine göre farklılık gösterebilir; özellikle otomatik ya da yarı otomatik şanzımanlı versiyonlarda farklı parçalar kullanılmış olabilir.

Takoz Arızası Titreşimi Nasıl Etkiler?

Yeni bir takozun kauçuğu esnek ve canlıdır; motorun titreşimini emer. Yıllar geçtikçe kauçuk sertleşir, çatlar, metal kısımdan ayrılır ya da çöker. Hidrolik takozlarda ise içindeki sıvı sızar ve sönümleme özelliği kaybolur. Bu noktadan sonra takoz, titreşimi süzmek yerine doğrudan gövdeye aktarmaya başlar.

Rölantide titreşim

En belirgin etki rölantide ortaya çıkar. Motor düşük devirde çalışırken ürettiği titreşim, yorgun takozdan geçerek direksiyon, vites kolu, koltuklar ve torpidoya yayılır. Klima açıldığında motor yükü arttığı için titreşim daha da belirginleşir. Vitese takılıyken, özellikle otomatik versiyonlarda D konumunda beklerken titreşimin arttığı da sık görülür.

Kalkış ve frenlemede vuruntu

Tork takozu bittiğinde motor, gaza basıldığı ve bırakıldığı anlarda öne arkaya fazla hareket eder. Bu hareket kabinde "tak" diye hissedilen bir vuruntu olarak algılanır. Özellikle birinci vitesle kalkarken, debriyaj bırakılırken ve gaz aniden kesildiğinde bu vuruntu belirgindir.

Vites geçişlerinde sarsıntı

Motorun fazla hareket etmesi, vites kolu bağlantılarını da etkiler. Vites geçişlerinde sarsıntı, vites kolunun kendiliğinden hareket etmesi, hatta bazı durumlarda vitesin zor girmesi takoz sorunundan kaynaklanabilir.

Diğer parçalara etkisi

Uzun süre bitik takozla kullanılan bir araçta, aşırı motor hareketi egzoz bağlantılarını, hortumları, kabloları ve aks körüklerini de zorlar. Egzoz manifoldu bağlantısında çatlak, radyatör hortumunda sürtünme izi ya da aks körüğünde yırtılma, bazen yorgun takozun dolaylı sonuçlarıdır.

Belirtileri Bir Arada Görelim

• Rölantide direksiyon, koltuk ve aynalarda titreşim.
• Klima açıldığında belirginleşen sarsıntı.
• Kalkışta ve gaz kesildiğinde motor bölmesinden gelen tok vuruntu.
• Vites geçişlerinde sarsıntı ya da vites kolunun oynaması.
• Motoru çalıştırırken ve kapatırken hissedilen sert silkelenme.
• Motor bölmesinde, takoz çevresinde yağlı iz (hidrolik takozlarda).

Titreşim Takozdan mı Geliyor?

Her titreşim takozdan gelmez. Motorun kendisi düzensiz çalışıyorsa, takozlar ne kadar sağlam olursa olsun titreşim hissedilir. Bu yüzden önce motorun sağlıklı çalıştığından emin olmak gerekir. Ateşleme bobini, bujiler, enjektörler, gaz kelebeği kirliliği ve vakum kaçağı gibi sebepler rölantide düzensizlik yaratabilir. Arıza tespit cihazında tekleme kaydı ya da düzensiz rölanti değerleri görülüyorsa önce bu sorunlar giderilmelidir. Motor düzgün çalıştığı halde titreşim kabine geliyorsa, şüphe takozlara yönelir.

Ustanın Takoz Kontrolü

Atölyede hangi takozun bittiğini bulmak için şu yöntemleri kullanıyoruz:

• Görsel muayene: Kaput açılır, üst takozlar incelenir. Kauçukta çatlak, yırtık, metalden ayrılma ya da çökme aranır. Araç kaldırılarak alt takoz da kontrol edilir.
• Yük testi: Araç çalışırken el freni çekili, fren pedalına sıkıca basılı haldeyken kısa süreli ve dikkatli şekilde ileri ve geri vitese yük verilir. Bu sırada motorun hareketi izlenir. Motor aşırı kalkıyor ya da sıçrıyorsa ilgili takoz bitmiş demektir. Bu test mutlaka deneyimli biri tarafından ve güvenli koşullarda yapılmalıdır.
• Levye ile boşluk kontrolü: Motor kapalıyken takoz ile gövde arasına uygun bir levye yerleştirilip hafifçe zorlanarak boşluk aranır.
• Yol testi: Kalkış, frenleme ve vites geçişleri sırasında vuruntunun hangi tarafa geldiği dinlenir.

Parça Seçimi ve Değişim

Takoz seçiminde en önemli kriter, aracın motor ve şanzıman tipine uygunluktur. Corsa C'de benzinli ve dizel motorlar, manuel ve yarı otomatik şanzımanlar için farklı takozlar kullanılmış olabilir. Şasi numarası ile teyit yapmadan alınan bir takoz, ya hiç uymaz ya da uysa bile titreşimi doğru sönümleyemez.

Kaliteli takozun kauçuk karışımı doğru sertlikte olmalıdır. Çok sert bir takoz motoru iyi tutar ama titreşimi kabine iletir; çok yumuşak bir takoz ise rahat hissettirir ama kısa sürede çöker. Bu dengeyi tutturmuş, tanınmış üreticilerin ürünlerini tercih etmenizi öneririm.

Takozlar genellikle tek tek değiştirilebilir, ancak aynı yaşta olan takozlardan biri bittiğinde diğerleri de muhtemelen yorulmuştur. Bitik bir takoz, diğerlerine fazladan yük bindirir. Bütçe uygunsa takozları bir arada değerlendirmek ve gerekli olanları birlikte yenilemek uzun vadede daha ekonomiktir.

Takoz ve diğer motor parçaları için sitemizdeki Opel yedek parça bölümünü kullanabilirsiniz. Corsa C için ayrı bir model sayfası bulunmadığından, Opel yedek parçaları arasında parça adıyla arama yapabilir ya da şasi numaranızla bize ulaşabilirsiniz.

Değişim Sonrası Dikkat Edilecekler

Takoz değişimi sırasında motor, uygun bir destekle güvenli şekilde tutulmalıdır. Cıvatalar servis kitapçığında belirtildiği şekilde sıkılmalı, takozlar gerilim altında kalmayacak şekilde hizalanmalıdır. Bazı ustalar, tüm takozları gevşek takıp motorun kendi ağırlığıyla oturmasını sağladıktan sonra sıkmayı tercih eder; bu yöntem takozun ilk günden yanlış yük almasını önler. Değişimden sonra yol testi yapılarak vuruntunun geçtiği, vites geçişlerinin düzeldiği kontrol edilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

Titreşim şikâyetinde en sık gördüğümüz hata, motorun çalışmasını kontrol etmeden doğrudan takoz değiştirmek. Tekleyen bir motor, yeni takozlarla da titremeye devam eder ve müşteri haklı olarak hayal kırıklığına uğrar. İkinci hata, yalnızca gözle görülen üst takozu değiştirip alt takozu atlamak; oysa kalkış vuruntusunun asıl sorumlusu çoğu zaman alttaki tork takozudur. Üçüncüsü, ucuz ve markasız takozlarla kısa sürede aynı noktaya dönmek. Son olarak, takoz değişiminde motoru krikoyla karterin ortasından desteklemek de yanlış bir uygulamadır; karter ezilebilir ya da yağ pompası süzgeci zarar görebilir. Motor her zaman uygun destek noktalarından ve geniş bir tabla yardımıyla tutulmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Motor takozu bitik araç kullanılabilir mi?

Kısa süre kullanılabilir ama ertelemek doğru değildir. Aşırı motor hareketi egzoz, hortum ve aks gibi diğer parçalara zarar verebilir.

Takoz değişince titreşim tamamen geçer mi?

Titreşimin kaynağı gerçekten takozsa belirgin bir iyileşme olur. Motor düzensiz çalışıyorsa, takoz değişimi tek başına yeterli olmaz.

Takozun ömrünü ne kısaltır?

Sert kalkışlar, ani gaz kesmeler, motor bölmesine sızan yağ ve yaşlanma takozun ömrünü kısaltan başlıca etkenlerdir.

Son Söz

Corsa C'de rölantide titreşim, kalkışta vuruntu ve vites geçişlerinde sarsıntı yaşıyorsanız, motor takozlarını kontrol ettirmenin zamanı gelmiş olabilir. Önce motorun düzgün çalıştığından emin olun, sonra takozları tek tek kontrol ettirin. Doğru takozla yapılan bir değişim, kabindeki konforu ilk günkü haline yaklaştırır ve çevredeki parçaları da korur.