Opel Corsa D 1.3 CDTI Triger Zinciri Arızası Nasıl Anlaşılır?

"Sabah ilk çalıştırdığımda iki üç saniye bir şıngırtı geliyor, sonra kesiliyor. Önemli bir şey mi?" Bu soruyu Corsa D 1.3 CDTI sahiplerinden o kadar çok duydum ki artık telefonda anlatılırken bile ne olduğunu tahmin edebiliyorum. Çoğu zaman cevap aynı: triger zinciri tarafında bir gevşeme başlamış. İyi haber şu ki erken yakalanırsa iş büyümeden çözülüyor. Kötü haber ise bu sesi aylarca görmezden gelen araçlarda tablonun çok daha pahalıya patlayabilmesi.

1.3 CDTI motorda zincir neden önemli?

Corsa D'de kullanılan 1.3 CDTI, kayış yerine zincirle çalışan bir triger sistemine sahiptir. Zincirli sistemlerin genel kabulü "ömürlüktür, değişmez" şeklindedir ama pratikte durum bu kadar basit değil. Zincir, gergi, kızaklar ve dişliler birlikte çalışan bir sistemdir. Bu parçalardan herhangi birinde aşınma olduğunda zincir esner, gergi bunu telafi etmeye çalışır ve bir noktadan sonra yetişemez.

Bu motor ayrıca bir dizel olduğu için yüksek sıkıştırma oranıyla çalışır. Zincirin bir diş atlaması ya da kopması, piston ile supapların temas etmesine ve ciddi motor hasarına yol açabilir. Bu nedenle zincir arızası basit bir ses problemi gibi görülmemelidir.

Zincir neden erken yorulur?

Atölyede gördüğümüz vakaların büyük kısmında ortak bir nokta var: yağ bakımı. Zincir, gergi ve kızaklar motor yağıyla yağlanır. Gergi de çoğu zaman yağ basıncıyla çalışır. Bu yüzden şu durumlar zincir ömrünü doğrudan kısaltır:

• Yağ değişiminin uzatılması ya da atlanması
• Üretici tavsiyesine uymayan viskozite ve normda yağ kullanılması
• Yağ seviyesinin düşük seyretmesi
• DPF rejenerasyonu sırasında yağa yakıt karışması ve yağın incelmesi
• Sürekli kısa mesafe kullanım, motorun çalışma sıcaklığına ulaşamaması

Özellikle şehir içinde kısa mesafelerde kullanılan dizel Corsa'larda yağ, kâğıt üstündeki ömründen çok daha önce yorulur. Bu araçlarda yağ değişim aralığını biraz kısaltmak zincir sağlığı için yapılabilecek en ucuz yatırımdır.

Belirtiler: Motor size ne anlatıyor?

Soğuk çalıştırmada şıngırtı

En klasik belirti budur. Motor çalıştığı anda, yağ basıncı henüz gergiye ulaşmadan zincir boşta kalır ve gövdeye vurur. Birkaç saniye sonra basınç oluştuğunda ses kesilir. Bu ses başlangıçta yalnızca sabahları, uzun bekleme sonrası duyulur. Zamanla süresi uzar.

Rölantide hışırtı veya metalik ses

Aşınma ilerledikçe ses sıcak motorda da duyulmaya başlar. Motorun ön tarafından, triger kapağı bölgesinden gelen sürekli bir hışırtı veya hafif metalik bir tıkırtı zincirin artık gerginliğini koruyamadığının işaretidir.

Motor arıza lambası ve senkron hataları

Zincir uzadıkça krank ile eksantrik arasındaki zamanlama kayar. Motor beyni bunu krank ve eksantrik sensörlerinden gelen sinyaller arasındaki farktan anlar. Arıza lambası yanabilir ve cihazla okunduğunda senkronizasyonla ilgili hata kayıtları görülebilir.

Çalıştırma zorluğu ve performans kaybı

Zamanlama kaydıkça motor geç çalışmaya, çekişte isteksizlik göstermeye başlar. Bazen hafif bir titreme ve egzozdan normalden fazla duman gözlenebilir. Bu belirtiler başka arızalarla da karışabileceği için tek başına zincire bağlanmamalıdır.

Karıştırılan arızalar

Her şıngırtı zincir demek değildir. Teşhiste karşılaştığımız başlıca karışıklıklar:

• Isı kalkanı titremesi: Egzoz üzerindeki ince saç kalkanların gevşemesi metalik bir tıkırtı yapar ama bu ses motorun altından gelir.
• Alternatör kasnağı: Rulmanlı kasnak arızası rölantide tıkırtıya benzer ses çıkarabilir.
• Enjektör sesi: Dizel motorlarda enjektörlerin doğal bir tıkırtısı vardır. Zincir sesiyle karıştırılabilir.
• Vakum pompası: Bu motorda vakum pompası da yağ ile ilişkili çalışır ve arızalandığında ses yapabilir.

Bu yüzden ses kaynağını stetoskop ile dinlemek ve cihazla hata kayıtlarına bakmak teşhis için önemlidir.

Usta nasıl kontrol eder?

Bizim atölyede izlediğimiz yol şöyle:

Önce dinleme: Motor soğukken, mümkünse bir gece beklemiş halde çalıştırılır. Sesin süresi ve yeri not edilir. Stetoskop ile triger kapağı, alternatör ve vakum pompası bölgesi ayrı ayrı dinlenir.

Arıza tespit cihazı: Kayıtlı hatalar okunur. Krank ve eksantrik sinyalleri arasındaki sapma değerine bakılabiliyorsa bakılır. Bu değer zincir uzamasının en somut göstergelerinden biridir.

Yağ kontrolü: Yağın rengi, kıvamı ve seviyesi kontrol edilir. Yağda yakıt kokusu veya aşırı incelme varsa not alınır.

Gerekirse söküm: Şüphe güçlüyse kapak açılarak gergi pistonunun ne kadar dışarı çıktığına ve kızakların durumuna bakılır. Kızaklarda derin izler veya kırıklar varsa karar kesinleşir.

Değişim yapılacaksa hangi parçalar alınmalı?

Zincir tek başına değiştirilmez. Sağlıklı bir iş için set halinde değişim gerekir. Tipik bir 1.3 CDTI triger zinciri setinde şunlar bulunur:

• Triger zinciri
• Zincir gergisi
• Gergi ve yönlendirme kızakları
• Krank ve eksantrik dişlileri (sete göre değişir)
• Gerekli conta ve keçeler

Dişlilerin sette olup olmadığına mutlaka dikkat edin. Aşınmış dişliyle çalışan yeni zincir kısa sürede yeniden uzar. Ayrıca işçilik açılmışken ön krank keçesi ve triger kapak contası gibi parçaların yenilenmesi mantıklıdır.

Uyumlu set bulmak için şasi numarasıyla sorgulama yapmak en sağlıklısıdır. Güvenilir bir Opel yedek parça tedarikçisinden, kaliteli marka ürünleri seçin. Corsa D için gereken parçaları Opel yedek parçaları kategorisinde bulabilirsiniz.

İşçilikte dikkat edilmesi gerekenler

Zincir değişimi, kayış değişimine göre daha fazla işçilik ister ve hata kaldırmaz. En çok dikkat edilmesi gerekenler:

Doğru zamanlama aparatları: Krank ve eksantrik sabitleme aparatları kullanılmadan yapılan değişimler risklidir. Göz kararı ayar bu motorda kabul edilemez.

Yeni cıvatalar: Bazı bağlantılarda tek kullanımlık cıvatalar bulunur. Servis kitapçığında belirtilen yerlerde mutlaka yenisi kullanılmalıdır.

Elle çevirme testi: Montaj sonrası motor elle iki tam tur çevrilir ve işaretlerin tekrar çakıştığı kontrol edilir. Bu adım atlanmamalıdır.

Yağ ve filtre değişimi: Zincir işi bittikten sonra motor yağı ve yağ filtresi yenilenmelidir. Eski yağda aşınmış kızaklardan kalan parçacıklar olabilir.

Değişim sonrası bakım alışkanlıkları

Yeni zincirin uzun ömürlü olması büyük ölçüde sizin elinizde. Üretici tavsiyesine uygun normda yağ kullanın, değişim aralığını aşmayın, yağ seviyesini ara ara kontrol edin. Aracınız çoğunlukla kısa mesafede kullanılıyorsa zaman zaman uzun yola çıkarak motorun ve DPF'nin rahatlamasına izin verin. Soğuk motoru yüksek devirde zorlamamak da zincir ve gergi için iyi bir alışkanlıktır.

Bir de şunu ekleyeyim: Değişimden sonraki ilk sabah çalıştırmalarında sesi dikkatle dinleyin. Yeni sette soğuk çalıştırma şıngırtısı tamamen kaybolmalıdır. Hâlâ duyuyorsanız ses başka bir kaynaktan geliyor olabilir ya da montajda bir eksik kalmıştır; vakit kaybetmeden ustanıza gösterin.

Sık sorulan sorular

Ses sadece sabahları geliyorsa beklesem olur mu?

Sesin varlığı bir şeylerin değiştiğini gösterir. Kısa sürede felakete dönüşmeyebilir ama ilerleyicidir. En kısa sürede kontrol ettirmek, zincirin atlamasıyla oluşabilecek büyük masrafın önüne geçer.

Zincir ömürlük değil mi?

Tasarım olarak uzun ömürlüdür ama bakım koşullarına çok bağlıdır. Düzgün yağ bakımı yapılmış araçlarda uzun süre sorunsuz giderken, bakımı aksatılmış araçlarda erken yorulabilir.

Sadece gergiyi değiştirmek yeterli olur mu?

Bazı durumlarda gergi değişimi sesi geçici olarak keser. Ancak zincir ve kızaklar zaten aşınmışsa sorun kısa sürede geri gelir. Kalıcı çözüm set değişimidir.

Kısaca

Corsa D 1.3 CDTI sağlam ve yakıt cimrisi bir motordur, ama zincir sistemi yağ bakımına karşı hassastır. Soğuk çalıştırmada gelen kısa şıngırtıyı ciddiye alın, doğru teşhis ettirin ve gerekiyorsa set halinde kaliteli parçalarla değişim yaptırın. Böylece motorunuz yıllarca sorunsuz çalışmaya devam eder.