Opel Corsa D Krank Sensörü Arızası Araç Çalışmasını Nasıl Etkiler?

Bir öğle arası atölyenin önünde Corsa D'si stop eden bir müşterimiz kapıdan girdi. "Usta, araba sıcakken stop ediyor, yarım saat bekleyince sanki hiçbir şey olmamış gibi çalışıyor." Bu cümleyi duyduğumda aklıma gelen ilk parça krank sensörü oldu. Arıza tespit cihazını bağladığımızda tahminimiz doğrulandı. Krank sensörü küçük, fiyatı da makul bir parça. Ama arızalandığında aracı tamamen yolda bırakabilecek kadar önemli. Corsa D'de bu sensörün araç çalışmasını nasıl etkilediğini, belirtileri ve doğru teşhisi birlikte inceleyelim.

Krank Sensörü Ne İşe Yarar?

Krank sensörü, krank milinin konumunu ve dönüş hızını ölçer. Krank milinin üzerinde ya da volanda bulunan dişli bir tekerlek, sensörün önünden geçerken sinyal üretir. Motor beyni bu sinyale bakarak motorun kaç devirde döndüğünü ve pistonların o an hangi konumda olduğunu hesaplar.

Bu bilgi, motorun çalışması için hayati önem taşır. Benzinli motorlarda ateşleme zamanlaması ve enjeksiyon, dizel motorlarda ise yakıt püskürtme zamanlaması bu sinyale göre belirlenir. Eksantrik sensörü de motor beynine bilgi verir, ama krank sinyali olmadan motor beyni çoğu zaman ne zaman kıvılcım ya da yakıt göndereceğini bilemez. Sonuç olarak krank sensörü tamamen sustuğunda motor çalışmaz.

Corsa D, benzinli ve dizel pek çok motorla üretildi. Krank sensörünün konumu, soket yapısı ve tipi motora göre değişir. Bazı motorlarda sensör şanzıman tarafında, volanın yakınında; bazılarında ise motorun ön kısmında yer alır. Bu yüzden parça siparişi öncesinde motor kodunu ve şasi numarasını teyit etmek önemlidir.

Krank Sensörü Arızası Araç Çalışmasını Nasıl Etkiler?

Marş basıyor, motor çalışmıyor

En tipik belirtidir. Marş motoru motoru rahatça çevirir ama motor bir türlü ateşlemez. Çünkü motor beyni devir sinyali alamadığı için ne ateşleme ne de enjeksiyon komutu verir. Akü dolu, yakıt var, marş sağlam ama araç çalışmıyorsa krank sensörü ilk şüpheliler arasındadır.

Sıcakken stop etme

Sensörün iç sargısında ya da elektronik devresinde başlayan bir bozulma, sıcaklıkla birlikte belirginleşir. Motor ısındıkça sensör sinyali zayıflar ya da tamamen kesilir; araç seyir halindeyken ya da trafikte aniden stop eder. Soğuduktan sonra sensör yeniden çalışır ve araç sorunsuz çalışır. Bu döngü, yazının başındaki müşterimizin yaşadığı tablonun ta kendisi.

Tekleme ve devir dalgalanması

Sinyal tamamen kesilmeden önce düzensizleşebilir. Bu durumda motor ara ara tekler, rölanti devri dalgalanır, hızlanırken kısa süreli boşluklar hissedilir.

Devir saatinin anormal davranması

Devir göstergesi krank sinyaline göre çalıştığı için, sensör arızasında marş sırasında devir saati hiç kıpırdamayabilir ya da seyir halinde aniden sıfıra düşebilir. Bu, usta için çok değerli bir ipucudur.

Motor arıza lambası

Motor beyni krank sinyalinde bir düzensizlik algıladığında arıza kaydı oluşturur ve motor lambasını yakar. Ancak her zaman değil; bazı aralıklı arızalarda kayıt düşmeyebilir.

Belirtileri Bir Arada Görelim

• Marş basıp motorun hiç çalışmaması.
• Motor ısındıktan sonra aniden stop etme, soğuyunca yeniden çalışma.
• Marş sırasında devir saatinin hiç hareket etmemesi.
• Seyir halinde devir saatinin aniden düşmesi.
• Tekleme, rölanti dalgalanması ve hızlanmada boşluk.
• Motor arıza lambası ve krank sinyaliyle ilgili hata kaydı.

Krank Sensörü Arızasıyla Karıştırılan Sorunlar

"Çalışmıyor" ve "stop ediyor" şikâyetleri çok farklı sebeplerden kaynaklanabilir. Krank sensörünü değiştirmeden önce şu ihtimallerin de değerlendirilmesi gerekir:

• Yakıt pompası ve yakıt basıncı: Pompa çalışmıyorsa ya da basınç düşükse motor da çalışmaz. Ancak bu durumda devir saati marş sırasında hareket eder.
• Ateşleme sistemi: Bobin ya da ateşleme modülü arızası da çalışmamaya yol açabilir.
• Immobilizer: Anahtar tanınmadığında motor çalışmaz; genellikle gösterge panelinde bir uyarı görülür.
• Kablo tesisatı ve soket: Sensör sağlam olsa bile kablodaki bir kopukluk, ezilme ya da soketteki oksitlenme aynı belirtiyi verir.
• Triger sistemi: Kopmuş ya da atlamış bir triger kayışı ya da zinciri de çalışmamaya yol açar ve çok daha ciddi bir durumdur.

Ustanın Test Adımları

Corsa D'de krank sensörü şüphesi olan bir araca atölyede şöyle yaklaşıyoruz:

• Arıza tespit cihazıyla kayıtlar okunur; krank ve eksantrik sinyaliyle ilgili kodlar not edilir.
• Marş sırasında canlı veride devir değeri izlenir. Marşta devir sıfır görünüyorsa krank sinyali gelmiyor demektir.
• Sensör soketi ve kablo tesisatı görsel olarak kontrol edilir; yağ bulaşması, ezilme ve oksitlenme aranır.
• Sensörün direnci ya da sinyal çıkışı, tipine uygun yöntemle ölçülür. Mümkünse osiloskopla sinyal şekli incelenir.
• Sensör söküldüğünde ucunda metal talaş birikip birikmediğine bakılır; manyetik sensörlerin ucunda talaş birikmesi sinyali bozabilir.
• Aralıklı arızalarda motor çalışma sıcaklığına getirilip arızanın tekrarlanması beklenir.

Sensörü Bozan Nedenler

Krank sensörleri motorun sıcak bölgelerinde çalıştığı için zamanla ısıdan etkilenir. Motor bölmesindeki yağ sızıntıları sensöre ve soketine ulaştığında kauçuk ve plastik kısımlar bozulabilir. Debriyaj ya da volan değişimi gibi işlemler sırasında sensörün kablosu yanlışlıkla ezilebilir ya da gerilebilir. Sensörün ucunun dişli tekerleğe çok yakın veya çok uzak monte edilmesi de sinyal sorunlarına yol açar.

Doğru Sensör Seçimi

Krank sensörü seçerken motor koduna uygunluk en önemli kriterdir. Corsa D'nin farklı motorlarında görünüşü birbirine benzeyen ama soket yapısı, kablo uzunluğu ya da sinyal tipi farklı sensörler kullanılmıştır. Yanlış sensör takılırsa araç ya hiç çalışmaz ya da düzensiz çalışır.

Elektronik bir parça olduğu için kalitesiz sensörler, özellikle sıcaklık dayanımında zayıf kalır ve aynı arızanın kısa süre sonra yeniden ortaya çıkmasına neden olur. Orijinal ya da tanınmış OEM üreticilerinin sensörlerini tercih etmenizi öneririz. Sensör ve diğer elektrik parçaları için Opel yedek parça bölümümüzü inceleyebilirsiniz. Corsa D için ayrı bir model kategorisi bulunmadığından, Opel parça kategorisi içinde arama yapabilir ya da şasi numaranızla bize ulaşabilirsiniz.

Değişim Sonrası Dikkat Edilecekler

Yeni sensör takıldıktan sonra arıza kayıtları silinmeli ve araç çalışma sıcaklığına kadar çalıştırılarak test edilmelidir. Aralıklı arızalarda kısa bir test yetmez; aracı sıcakken stop ettiği koşullarda bir süre kullanmak gerekir. Sensörün oturma yüzeyi temizlenmeli, varsa O-ringi yenilenmelidir. Kablonun hareketli parçalara ya da sıcak egzoz bölgesine temas etmeyecek şekilde sabitlenmesi de unutulmamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Krank sensörü arızalıyken araç kullanılır mı?

Aralıklı stop etme riski olduğu için önerilmez. Özellikle yoğun trafikte ya da otoyolda motorun aniden durması tehlikeli durumlar yaratabilir.

Sensör temizlenerek düzelir mi?

Ucunda talaş birikmesi varsa temizlik geçici bir iyileşme sağlayabilir. Ancak sensörün iç devresi arızalıysa temizlik işe yaramaz.

Krank sensörü ile eksantrik sensörü aynı şey mi?

Hayır. İkisi farklı parçalardır ve farklı bilgiler verir. İkisinin de arızası çalışmama ya da düzensiz çalışmaya yol açabilir; hangisinin arızalı olduğunu arıza kodları ve ölçümler gösterir.

Kapanış

Corsa D'de krank sensörü, motorun kalp atışını izleyen küçük ama vazgeçilmez bir parça. Marş basıp çalışmama, sıcakken stop etme ve devir saatinin düşmesi gibi belirtiler görüyorsanız krank sensörü güçlü bir ihtimal. Yine de kablo, soket ve diğer olasılıkları elemeden parça değiştirmemek, doğru teşhisle kaliteli bir sensör takmak sorunu kalıcı olarak çözmenin en emin yoludur.