Opel Direksiyon Kutusu Boşluğu Nasıl Anlaşılır?

Direksiyon kutusu, müşterilerin en çok korktuğu parçalardan biridir. "Kutu gitmiş" lafı duyulduğunda akla hemen yüksek bir masraf gelir. Ama atölyede gördüğüm şu ki, "kutu" diye gelen araçların önemli bir kısmında sorun aslında rot mili, rot başı ya da kolon mafsalıdır. Geçenlerde bir Zafira B sahibi, başka bir yerde "direksiyon kutusu boşluk yapıyor" denildiğini söyleyerek geldi. Yaptığımız kontrolde kutu sağlamdı; iç rot mili rotilinde boşluk vardı. Doğru teşhisle masraf birkaç kat azaldı. Bu yazıda bir Opel'de direksiyon kutusu boşluğunun nasıl anlaşılacağını ve benzer belirtiler veren diğer arızalardan nasıl ayrılacağını anlatacağım.

Direksiyon Kutusu Ne İş Yapar?

Opel'in binek modellerinin neredeyse tamamında kremayer tipi direksiyon kutusu kullanılır. Direksiyon simidinin dönme hareketi, kolon ve ara mil üzerinden kutunun içindeki pinyon dişliye gelir. Pinyon, yatay duran dişli bir çubuğu, yani kremayeri sağa sola iter. Kremayerin iki ucuna bağlı rot milleri ve rot başları da bu hareketi tekerleklere aktarır.

Eski kuşak Opel'lerde direksiyon kutusu hidrolik destekliydi; bir pompa, hortumlar ve kutu içindeki valf sistemi sayesinde direksiyon hafifliyordu. Daha sonraki modellerde elektro-hidrolik sistemler, yeni nesil modellerde ise büyük çoğunlukla elektrikli direksiyon kullanılır. Elektrikli sistemlerde destek motoru ya kolon üzerinde ya da doğrudan kutu üzerinde bulunur. Hangi tip olursa olsun, kutunun içindeki mekanik dişli yapı zamanla aşınabilir ve boşluk yapabilir.

Direksiyon Kutusu Boşluğunun Belirtileri

• Merkezde ölü bölge: Direksiyon simidini düz konumdan biraz sağa sola çevirdiğinizde tekerlekler hemen tepki vermez. Belirli bir açıdan sonra araç yön değiştirmeye başlar.
• Bozuk yolda tıkırtı: Kasis ve parke taşlarında, direksiyon simidinden ve ön ortadan gelen tok tıkırtılar. Bu ses bazen ayaklarınızın altında, torpido hizasında hissedilir.
• Yolda kararsızlık: Özellikle otoyolda araç sürekli küçük düzeltmeler ister, rüzgâra ve yoldaki izlere karşı hassaslaşır.
• Direksiyon simidinde titreşim: Bozuk yolda simide ufak darbeler gelir.
• Yağ sızıntısı: Hidrolik direksiyonlu araçlarda kutu körüklerinin içinde yağ birikmesi, iç keçelerin kaçırdığını gösterir.
• Belirli bir noktada sertlik veya takılma: Kremayer dişlerinin bir bölgesi aşınmışsa direksiyon o noktada farklı hissedilir.

Kutu mu, Rot mu, Rot Başı mı, Kolon mu?

Direksiyondaki boşluk zincirin herhangi bir halkasından gelebilir. Doğru teşhis için zinciri parça parça test etmek gerekir.

Rot Başı

Rot başındaki boşluk, tekerlek elle sağa sola sallandığında rot başının konik mili etrafında hissedilir. Genellikle tek bir tarafta olur ve lastik aşınmasıyla birlikte görülür.

Rot Mili (İç Rot)

Rot milinin kremayere bağlandığı uçta da bir rotil vardır. Bu noktadaki boşluk, körük üzerinden elle tutularak hissedilebilir. Tekerlek sallanırken körüğün içinde mil eksenel olarak oynuyorsa sorun iç rotildedir. Kutu boşluğuyla en sık karıştırılan arıza budur.

Kolon ve Ara Mil Mafsalı

Direksiyon kolonunun alt ucundaki kardan mafsalı ya da ara mil aşındığında da direksiyon simidinde boşluk ve tıkırtı hissedilir. Bu ses genellikle kabin içinden, pedalların üst tarafından gelir.

Direksiyon Kutusunun Kendisi

Kutu içindeki boşluk, kremayer ile pinyon arasında ya da kremayerin kutu gövdesi içindeki yataklarında oluşur. Bu boşluk, kutu gövdesinin araç üzerinde sabit kalmasına rağmen kremayerin içeride ileri geri veya yukarı aşağı oynamasıyla anlaşılır.

Kutu Bağlantı Burçları

Kutunun gövdeye ya da motor beşiğine bağlandığı kauçuk burçlar aşındığında, kutunun tamamı yerinde kayar. Direksiyon çevrildiğinde kutu gövdesinin yanlara hareket ettiği görülür. Bu durumda kutu sağlam olsa bile direksiyon boşluklu hissedilir.

Ustanın Kontrol Adımları

Atölyede direksiyon boşluğu teşhisi için en etkili yöntem iki kişiyle yapılan kontroldür. Araç tekerlekleri yere basacak şekilde, mümkünse bir kanal ya da lift üzerinde, ön düzen yükteyken bekletilir. Bir kişi direksiyonu düz konumda tutarak simidi kısa ve hızlı hareketlerle sağa sola çevirir; tekerlekleri döndürmeyecek kadar küçük hareketler yeterlidir. Diğer kişi aşağıdan sırasıyla şu noktalara elini koyar:

• Kolon alt mafsalı ve ara mil bağlantısı.
• Kutunun pinyon tarafı ve kutu bağlantı burçları.
• Her iki taraftaki rot mili körükleri.
• Rot başları.

Boşluğun hangi noktada hissedildiği, arızanın yerini kesin olarak gösterir. Örneğin pinyon mili dönerken kremayer bir an hareketsiz kalıyorsa kutu içinde boşluk vardır. Mafsal dönerken ara mil gecikmeli dönüyorsa sorun kolon tarafındadır.

Hidrolik direksiyonlu araçlarda ayrıca direksiyon yağı seviyesi, yağın rengi ve kokusu, körüklerin içinde yağ olup olmadığı kontrol edilir. Elektrikli direksiyonlu araçlarda teşhis cihazıyla arıza kodları okunur; çünkü bazı belirtiler sensör ya da motor arızasından kaynaklanabilir.

Direksiyon Kutusu Neden Boşluk Yapar?

Kutu içindeki dişliler ve yataklar, yıllar boyunca milyonlarca küçük hareketle çalışır. Normal kullanımda bile zamanla aşınma görülür. Ancak bazı faktörler bu süreci hızlandırır:

• Yırtılmış rot mili körükleri nedeniyle kutu içine su ve toz girmesi.
• Sert kaldırım ve çukur darbeleri.
• Tekerlekler dururken direksiyonu sonuna kadar çevirip uzun süre zorlamak.
• Hidrolik sistemlerde eski ve kirli yağ kullanımı.
• Ön düzende ihmal edilmiş diğer boşlukların kutuya ek yük bindirmesi.

Onarım mı, Değişim mi?

Bazı direksiyon kutularında kremayer ile pinyon arasındaki boşluğu almak için bir ayar mekanizması bulunur. Ancak bu ayar yalnızca belirli ölçüde boşluğu giderebilir ve aşırı sıkılırsa direksiyon sertleşir, merkeze dönme bozulur. Bu yüzden ayar yapılacaksa bilgi ve tecrübe gerektirir.

İleri seviye aşınma, iç keçe kaçağı veya elektrikli kutularda motor-sensör arızası varsa genellikle komple kutu değişimi ya da profesyonel revizyon gerekir. Değişimde kutunun aracın direksiyon tipine, sağ-sol direksiyon ayrımına ve elektrikli sistemlerde yazılım uyumuna dikkat edilmelidir. Uygun parçaları Opel yedek parça kategorimizde model ve şasi bilgisiyle arayabilirsiniz.

Değişim Sonrası

Direksiyon kutusu, rot mili veya rot başı değişimlerinin ardından rot ayarı mutlaka yapılmalıdır. Hidrolik sistemlerde sisteme uygun yağ doldurulup havası alınmalı, elektrikli sistemlerde ise direksiyon açı sensörü kalibrasyonu ve gerekiyorsa yazılım öğretme işlemi yapılmalıdır. Aksi halde stabilite sistemi uyarıları ve direksiyonun merkeze dönmeme gibi sorunlar görülebilir.

Sık Yapılan Hatalar

• İki kişilik kontrol yapmadan doğrudan kutu değiştirmek.
• Kutu bağlantı burçlarını ve kolon mafsalını gözden kaçırmak.
• Ayar vidasını aşırı sıkarak boşluğu gidermeye çalışmak ve direksiyonu sertleştirmek.
• Değişim sonrası rot ayarı ve açı sensörü kalibrasyonunu atlamak.

Sık Sorulan Sorular

Direksiyon boşluğuyla araç kullanılabilir mi?

Hafif boşlukla araç sürülebilir ama hassasiyet azalır ve ani manevralarda tepki gecikir. Boşluk arttıkça güvenlik riski büyür. Kontrol ettirmeyi ertelememek gerekir.

Rot mili değiştirince kutu boşluğu geçer mi?

Boşluk gerçekten rot milinden geliyorsa evet. Kutu içi boşluk varsa rot mili değişimi sorunu çözmez. Bu yüzden önce doğru teşhis gerekir.

Elektrikli direksiyonda boşluk olur mu?

Evet. Elektrikli sistemlerde de mekanik kremayer ve pinyon dişlileri bulunur ve bunlar aşınabilir. Ayrıca destek motoru tarafındaki dişli mekanizmasında da boşluk oluşabilir.

Kapanış

Direksiyonda ölü bölge, bozuk yolda tıkırtı ve yolda kararsızlık hissediyorsanız hemen "kutu gitti" demeyin. İki kişiyle yapılacak sistematik bir kontrol, boşluğun kutudan mı yoksa çok daha ucuz bir parçadan mı geldiğini netleştirir. Rot, rot başı, körük ve direksiyon grubu ürünleri için Opel parça kategorisi sayfamıza göz atabilirsiniz.