Opel Far Yükseklik Ayar Motoru Arızası Nasıl Anlaşılır?

Muayene istasyonundan dönen bir Astra J sahibi elinde raporla geldi: "Far ayarı hatalı" yazıyordu. "Usta, ben farlara hiç dokunmadım ki" dedi. Haklıydı da; dokunmasına gerek yoktu. Sol farın içindeki yükseklik ayar motoru, yıllar içinde bir konumda takılıp kalmış, ışık huzmesi neredeyse burnunun dibine düşüyordu. Sağ far ise normal konumdaydı. Bu tür asimetrik ışık şikâyetleri, far yükseklik ayar motoru arızasının en tipik işaretlerinden biridir. Bu yazıda bu küçük ama güvenlik açısından önemli parçayı, arızasının nasıl anlaşılacağını ve doğru parçanın nasıl seçileceğini anlatacağım.

Far Yükseklik Ayarı Neden Var?

Araç yüklendiğinde, örneğin arka koltuk dolu ve bagaj ağır olduğunda, aracın arkası çöker ve burnu yukarı kalkar. Bu durumda farlar da yukarı bakar ve karşıdan gelen sürücülerin gözünü alır. Far yükseklik ayar sistemi, ışık huzmesini aşağı indirerek bu durumu dengeler. Tersine, ayar gereğinden fazla aşağıdaysa yol yeterince aydınlanmaz ve gece sürüşü tehlikeli hale gelir.

Opel'lerde iki tip sistem görürüz. Halojen farlı araçların büyük kısmında torpido üzerinde, genellikle far düğmesinin yanında, kademeli bir manuel ayar tekerleği bulunur. Sürücü yük durumuna göre tekerleği çevirir, farların içindeki küçük elektrik motorları reflektörü veya projektör ünitesini aşağı yukarı hareket ettirir. Xenon ve bazı LED farlı araçlarda ise otomatik seviyeleme vardır; aksın yüksekliğini ölçen bir veya iki seviye sensörü bulunur, kontrol ünitesi bu bilgiye göre farları kendiliğinden ayarlar.

Arıza Belirtileri

• Farlar asimetrik aydınlatıyor: Bir far yola düzgün bakarken diğeri çok aşağıda veya çok yukarıda kalıyorsa, o taraftaki ayar motoru takılmıştır.
• Ayar tekerleğini çevirmek bir şey değiştirmiyor: Tekerlek kademe değiştirdiği halde duvardaki ışık çizgisi hareket etmiyorsa motorlar, kablo veya tekerleğin kendisi arızalıdır.
• Sadece bir far tepki veriyor: Diğer taraftaki motor yanmış, mili kırılmış ya da soketi oksitlenmiş olabilir.
• Kontak açılışında far içinden tıkırtı yok: Otomatik sistemli araçlarda kontak açılırken farlar genellikle bir kalibrasyon hareketi yapar. Bu hareketin olmaması dikkat çekicidir.
• Göstergede far uyarı lambası: Otomatik seviyelemeli araçlarda sistem arızası çoğu zaman uyarı lambasıyla bildirilir.
• Muayenede far ayarı hatası: Elle hiç müdahale edilmediği halde hata çıkıyorsa motor ya da seviye sensörü akla gelmelidir.

Evde Yapılabilecek Basit Test

Aracı düz bir zeminde, bir duvara iki üç metre mesafede park edin. Kısa farları yakın ve duvardaki ışık kesme çizgisini gözlemleyin. Ardından ayar tekerleğini en düşük kademeden en yüksek kademeye doğru yavaşça çevirin. Her iki farın ışık çizgisi de aynı anda ve aynı miktarda aşağı inmelidir. Bir far kıpırdamıyorsa ya da diğerinden farklı hareket ediyorsa sorunu bulmuşsunuz demektir. Bu sırada farın arkasına kulak verirseniz motorun çalışma sesini de duyabilirsiniz; ses yoksa motor elektrik almıyor ya da tamamen yanmıştır.

Servis Kontrol Adımları

• Arıza tespit cihazıyla, varsa far kontrol ünitesi ve seviyeleme sistemindeki hata kodları okunur.
• Manuel sistemlerde ayar tekerleğinin çıkış voltajı her kademede ölçülür; tekerlek kademeye göre farklı bir sinyal üretmelidir.
• Far arkasındaki motor soketinde besleme ve sinyal varlığı kontrol edilir.
• Motor fardan çıkarılır, mili ve far içindeki bağlantı topuzu incelenir. Topuz kırılmışsa motor çalışsa bile reflektör hareket etmez.
• Otomatik sistemlerde aks seviye sensörünün kolu, bağlantı çubuğu ve soketi kontrol edilir. Kolu kopmuş ya da paslanmış sensör yanlış bilgi gönderir.
• Gerekirse arıza tespit cihazıyla temel ayar (sıfır noktası öğretimi) yapılır.

Motor mu, Far İçi Mekanizma mı?

Burada önemli bir ayrım var. Ayar motoru farın arkasından takılan, genellikle çeyrek tur çevrilerek çıkarılan ayrı bir parçadır. Ancak motorun mili, far içindeki reflektörün bir plastik yuvasına geçer. Bu yuva ya da reflektörün mafsalları kırılırsa, yeni motor takmak sorunu çözmez. Böyle durumlarda farın içinin onarılması ya da farın komple değişmesi gerekebilir. Motoru çıkarınca milin ucundaki topuzun sağlam olup olmadığına, far içinde reflektörün elle hareket ettirilebilip ettirilmediğine bakmak, yanlış parça siparişini önler.

Bazı Opel modellerinde motor fara sökülemeyecek şekilde entegre olabilir ya da parça olarak ayrı satılmayabilir. Bu durumda far ünitesinin tamamı değişir. Hangi durumun geçerli olduğunu parça kataloğundan ve şasi numarasından kontrol etmek gerekir.

Arızayı hızlandıran etkenler

Far ayar motorları çoğu zaman yıllarca hiç hareket ettirilmeden aynı konumda kalır; sürücülerin büyük kısmı tekerleği hiç çevirmez. Bu durumda motorun içindeki küçük dişliler ve far içindeki plastik mafsallar bir konumda oturur, gres kurur. Bir gün tekerlek çevrildiğinde ya da otomatik sistem ayar yapmak istediğinde motor bu direnci yenemez ve dişlisini sıyırır. Bu yüzden ara sıra tekerleği birkaç kademe ileri geri çevirmenizi öneririm. Far içindeki nem ve yüksek ısı da motorun düşmanıdır; standart dışı, aşırı güçlü ampuller kullanmak motorun plastik gövdesinin ısıdan yorulmasını hızlandırır.

Parça Seçimi

Far yükseklik ayar motorunda soket tipi, pin sayısı, mil uzunluğu ve takma bayonet yapısı modelden modele değişir. Halojen farlı araçların motorları ile xenon veya LED farlı araçların motorları genellikle birbirinin yerine geçmez; otomatik sistemlerde motor farklı bir sinyal tipiyle çalışabilir. Corsa D, Astra H, Astra J ve Insignia gibi kuşakların her biri kendi far ve motor tipine sahiptir, hatta aynı modelde makyaj öncesi ve sonrası farlar farklı olabilir.

Corsa E kullananlar için özellikle far tipine dikkat etmek gerekir; uygun far ve elektrik parçaları Opel Corsa E yedek parça kategorisinde kasa ve donanıma göre listelenir. Diğer modeller için de şasi numarasıyla eşleştirilmiş Opel yedek parça tercih etmek en güvenli yoldur.

Değişim Sonrası Ayar Şart

Motor değiştirildikten sonra farların temel ayarı mutlaka kontrol edilmelidir. Manuel sistemde tekerlek sıfır (boş araç) konumuna getirilir, far ayar vidalarıyla huzme doğru yüksekliğe ayarlanır. En doğrusu, bu işlemi far ayar cihazı olan bir serviste yaptırmaktır. Otomatik sistemlerde arıza tespit cihazıyla temel ayar öğretimi yapılmadan sistem doğru çalışmaz; uyarı lambası da sönmeyebilir.

Ayrıca far camının içinde nem olup olmadığına da bakın. Motor yuvasındaki conta düzgün oturmazsa far içine nem girer, hem ışık performansı düşer hem de yeni motor kısa sürede oksitlenir.

Sık yapılan hatalar

• Sadece bir taraftaki motoru değiştirip iki farı birlikte ayarlamamak.
• Far içi reflektör mafsalını kontrol etmeden motor almak.
• Halojen far için üretilmiş motoru xenon farlı araca takmaya çalışmak.
• Otomatik sistemde seviye sensörünü kontrol etmeden motorları suçlamak.
• Motor yuvasındaki contayı yerine düzgün oturtmamak.

Sık Sorulan Sorular

Far ayar motoru arızalıyken muayeneden geçer miyim?

Işık huzmesi tolerans dışındaysa far ayarı kusuru olarak not edilir. Bu yüzden muayeneye gitmeden önce motorun çalıştığından ve ayarın doğru olduğundan emin olun.

Ayar tekerleği hangi konumda olmalı?

Genellikle sadece sürücü varken sıfır konumu kullanılır; yük arttıkça kademe yükseltilir. Kademelerin anlamı kullanım kılavuzunda tablo halinde verilir.

Motoru ayarlamadan takabilir miyim?

Takabilirsiniz ama huzme yüksekliği büyük olasılıkla yanlış olur. Karşı yönden gelen sürücülerin güvenliği için ayar mutlaka yapılmalıdır.

Kapanış

Far yükseklik ayar motoru küçük bir parça olsa da gece sürüş güvenliğinizi doğrudan etkiler. Duvar testiyle kolayca fark edebileceğiniz bu arızayı ertelemeyin. Far, ayar motoru ve aydınlatma parçaları için Opel yedek parçaları sayfasından modelinize uygun ürünlere ulaşabilirsiniz.