Opel Insignia Klima Kompresörü Arızası ve Parça Değişimi

Temmuzun ortasında, öğle sıcağında gelen bir Insignia sahibi "Klima sıcak üflüyor, kompresör gitmiş, bir de fiyat verin" dedi. Kompresörün kasnağı dönüyordu, kavrama da devreye giriyordu; manometreleri bağladığımızda ise sistemdeki gazın neredeyse tamamen bittiğini gördük. Kaçak, ön tampon arkasındaki kondenserde taş darbesiyle oluşmuş küçük bir delikti. Kompresör sağlamdı. Bu tablo o kadar sık karşımıza çıkıyor ki, klima kompresörü yazısına tam da buradan başlamak istedim: klima soğutmuyorsa kompresör, ihtimallerden sadece biridir.

Klima sistemi kısaca nasıl çalışır?

Klima sistemi kapalı bir devredir. Kompresör, gaz halindeki soğutucu akışkanı sıkıştırıp basıncını ve sıcaklığını yükseltir. Bu sıcak gaz, ön tarafta radyatörün önündeki kondenserde soğuyarak sıvılaşır. Kurutucu filtreden geçen sıvı, genleşme valfinde basınç kaybederek kabin içindeki evaporatöre ulaşır; burada buharlaşırken kabindeki havanın ısısını çeker. Gaz tekrar kompresöre döner ve döngü devam eder. Kompresörün içindeki hareketli parçalar, akışkanla birlikte dolaşan özel kompresör yağıyla yağlanır.

Bu son detay önemlidir: sistemde gaz azaldığında yağ dolaşımı da azalır. Yani uzun süre eksik gazla çalışan bir sistem, sağlam bir kompresörü bile zamanla öldürebilir.

Kompresör arızasının belirtileri

• Klima açıldığında öğütme, uğultu ya da tıkırtı sesi: İç parçalardaki aşınmanın işareti olabilir.
• Kavrama devreye girmiyor: Bazı kompresörlerde ön tarafta elektromanyetik kavrama bulunur. Klima açıldığında kavrama merkezi dönmüyorsa sorun kavramada, bobinde ya da elektrik beslemesinde olabilir.
• Soğutma zayıf ve dalgalı: Kompresör yeterli basınç üretemiyorsa hava serin ama soğuk değildir.
• Kompresör gövdesinde yağ sızıntısı: Mil keçesi ya da gövde contalarından yağ kaçağı, aynı zamanda gaz kaçağı demektir.
• Kayış bölgesinden gelen ses ya da kayış hasarı: Kompresör sıkışırsa kanallı kayışı zorlar, kayış yanabilir ya da kopabilir.

Kompresörü suçlamadan önce

Klima soğutmama şikâyetlerinde benim kontrol sıram şöyledir. Önce sistemdeki gaz miktarı ölçülür; gaz eksikse kaçak aranır. Kaçak, sistem vakumlanırken basıncın tutup tutmadığına bakılarak ve UV boya ya da elektronik kaçak dedektörü ile tespit edilir. En sık kaçak noktaları kondenser, boru bağlantılarındaki O-ringler, servis valfleri ve kompresör mil keçesidir.

Gaz miktarı doğruysa elektrik tarafı incelenir: klima basınç sensörü, sigorta ve röleler, kavramaya giden besleme. Basınç sensörü hatalı değer gönderirse kontrol ünitesi kompresörü korumak için çalıştırmayabilir. Ardından kabin içi kontrol edilir: polen filtresinin tıkalı olması, karışım kapaklarının (klapelerin) takılması ya da evaporatör sensörünün arızası da "klima soğutmuyor" şikâyetine yol açar. Ancak bunların hepsi elendikten sonra kompresör iç arızası üzerinde durulur.

Kontrol valfi: kompresörün beyni

Insignia'nın birçok versiyonunda değişken kapasiteli kompresörler kullanılır. Bu kompresörlerde, kapasiteyi ayarlayan elektronik bir kontrol valfi bulunur. Valf arızalandığında kompresör dönmesine rağmen yeterli basınç üretmez ve sistem soğutmaz. Bazı kompresör tiplerinde bu valf ayrı olarak değiştirilebilir; bu da komple kompresör değişimine göre çok daha ekonomik bir çözümdür. Manometrelerde yüksek ve alçak basınç değerlerinin birbirine çok yakın kalması, kontrol valfi ya da kompresör iç arızasının tipik işaretidir.

Bazı versiyonlarda klasik elektromanyetik kavrama yerine kavramasız kompresör ve emniyet amaçlı kopma elemanı olan kasnak kullanılır. Hangi tipin aracınızda olduğu, parça seçimini doğrudan etkiler.

Kompresör içten dağıldıysa: sistemin geri kalanı

Kompresör iç parçaları aşınarak dağıldığında, metal talaş tüm sisteme yayılır. Bu durumda sadece kompresör değişimi yapmak, yeni kompresörün kısa sürede aynı akıbete uğraması demektir. Yapılması gerekenler:

• Kurutucu filtre (ya da kondenserle bütünleşik kurutucu kartuş) mutlaka yenilenmelidir.
• Genleşme valfi değiştirilmelidir; talaş en çok burada birikir.
• Kondenser ve borular uygun bir yıkama sıvısı ve ekipmanla temizlenmelidir. Paralel akışlı ince kanallı kondenserler etkili şekilde yıkanamadığı için çoğu zaman değiştirilmesi önerilir.
• Tüm O-ringler yenilenmelidir.
• Sistem uygun süre vakumlanıp, üreticinin belirttiği miktarda gaz ve yağ ile doldurulmalıdır.

Sık yapılan hatalar

• Kaçak aramadan sadece gaz doldurmak ve birkaç hafta sonra aynı şikâyetle geri gelmek.
• Dağılmış kompresörden sonra kurutucu ve genleşme valfini değiştirmemek.
• Sistemdeki eski yağ miktarını hesaba katmadan yeni kompresöre ek yağ koymak.
• Vakumlama süresini kısa tutmak; sistemde kalan nem kurutucuyu doyurur ve iç korozyona yol açar.
• Eski O-ringleri tekrar kullanmak ya da yeni O-ringleri yağlamadan takmak.
• Kompresörün kanallı kayışını ve gergisini kontrol etmeden işi bitirmek.

Bu hataların ortak noktası, işi bir parça değişimi olarak görmektir. Klima ise bir bütündür; parçalardan biri değiştiğinde diğerlerinin durumu da hesaba katılmalıdır. Özellikle garanti kapsamındaki yeni kompresörlerde, üreticiler sistem temizliği ve kurutucu değişimi yapıldığına dair belge isteyebilir; bu nedenle işçilik faturasında yapılan işlemlerin açıkça yazılması önemlidir.

Doğru kompresörü seçmek

Insignia'da kompresör seçimi motor tipine, model yılına ve kullanılan soğutucu akışkan tipine göre değişir. Uygun gaz tipi aracınızın kaputunun altındaki etikette yazar; bu bilgi kompresör yağının doğru seçilmesi açısından da önemlidir. Aynı motor için bile farklı üreticilerin kompresörleri kullanılmış olabilir; kasnak çapı, bağlantı noktaları ve elektrik soketi farklılık gösterebilir.

Bu yüzden şasi numarası ile sorgulama yapmak, sökülen kompresörün etiketindeki bilgileri not etmek ve buna göre parça seçmek gerekir. Opel yedek parça sayfamızda klima kompresörü, kondenser ve kurutucu gibi parçalar için araç bilgilerinizle uyumluluk teyidi alabilirsiniz. Kanallı kayış, gergi ve polen filtresi gibi bağlantılı parçalar için Opel yedek parçaları kategorisine göz atabilirsiniz.

Yeni kompresörlerin bir kısmı içinde belirli miktarda yağ ile gelir. Sistemdeki toplam yağ miktarı üretici değerine göre ayarlanmalıdır; fazla yağ soğutma verimini düşürür, eksik yağ kompresörü yağsız bırakır. Kompresör yağının tipi de gaz tipine ve kompresöre uygun olmalıdır.

Değişim sonrası ve kullanım tavsiyeleri

Kompresör takıldıktan sonra ilk çalıştırmada yağın sisteme dağılması için kompresörün elle birkaç tur çevrilmesi, motorun rölantide çalıştırılıp klimanın düşük kademede devreye alınması önerilir. Basınç değerleri manometrelerle kontrol edilmeli, havalandırma çıkış sıcaklıkları ölçülmelidir. Kanallı kayışın gerginliği ve hizası da kontrol edilmelidir.

Kompresörün ömrünü uzatmak için kışın da ayda birkaç kez klimayı kısa süreliğine çalıştırmanızı öneririm. Bu, sistemdeki yağın dolaşmasını ve contaların kurumamasını sağlar. Ayrıca sistemde gaz azaldığını fark ettiğinizde yalnızca "gaz ekletmek" yerine kaçağın bulunmasını isteyin; kaçak giderilmeden yapılan dolum hem para kaybıdır hem de kompresöre zarar verir.

Sık sorulan sorular

Klima gazı ne sıklıkla yenilenmeli?

Sağlam bir sistem kapalı devre olduğu için düzenli gaz eklemeye ihtiyaç duymaz. Belirgin bir eksilme varsa bir kaçak vardır.

Kompresör yerine sadece kavrama değiştirilebilir mi?

Kompresörün iç kısmı sağlamsa ve kavrama ayrı parça olarak bulunabiliyorsa evet. Ancak kompresör sıkıştıysa kavrama değişimi sorunu çözmez.

Klimadan kötü koku geliyorsa kompresör mü bozuk?

Hayır. Koku genellikle evaporatör üzerinde biriken nem ve mikroorganizmalardan kaynaklanır. Polen filtresi değişimi ve evaporatör dezenfeksiyonu çoğu zaman yeterli olur.

Kapanış

Insignia'da klimanın soğutmaması ilk bakışta pahalı bir kompresör arızası gibi görünse de, sorunun kaynağı çoğu zaman bir kaçak, bir sensör ya da kontrol valfidir. Doğru sırayla yapılan kontroller gereksiz masrafı önler. Kompresör gerçekten arızalıysa da sistemin temizlenmesi, kurutucu ve genleşme valfinin yenilenmesi ve doğru miktarda gaz ile yağ kullanılması, yeni parçanın uzun yıllar sorunsuz çalışmasını sağlar.