Opel Motorlarında Üst Kapak Contası Kaçağının Nedenleri

"Motorun üstü yağ içinde, ama yağ seviyesi pek düşmüyor. Önemli mi?" Bu soruyu en çok üst kapak contası kaçağı olan araç sahiplerinden duyarız. Cevabımız her zaman aynı: kaçağın kendisi küçük olabilir, ama nereye aktığı ve neden oluştuğu önemlidir. Geçen ay bir Corsa'da üst kapak contasından sızan yağ, egzoz manifolduna damlayıp yanık kokusu yapıyordu; aynı yağ buji kuyularına da dolmuş ve bobinlerden birini öldürmüştü. Müşteri önce sadece bobini değiştirmek istedi, ama asıl suçlunun conta olduğunu gösterince iş farklı bir boyut kazandı. Üst kapak contası basit bir parça gibi görünür, ama kaçağın nedenini anlamadan yapılan değişim çoğu zaman kısa sürede tekrarlanır.

Üst Kapak ve Contası Ne İşe Yarar?

Üst kapak (külbütör kapağı ya da eksantrik kapağı), silindir kapağının üstünü kapatarak eksantrik mili, supap mekanizması ve bunları yağlayan yağın dışarı çıkmasını engeller. Contası, kapak ile silindir kapağı arasındaki sızdırmazlığı sağlar. Birçok Opel motorunda conta, buji kuyularının çevresini de sızdırmaz hale getiren ek halkalara sahiptir. Benzinli motorlarda bu halkalar bozulduğunda yağ doğrudan buji kuyularına dolar. Bazı yeni nesil motorlarda üst kapak plastik malzemeden yapılır ve karter havalandırma sistemi, yağ ayırıcı ve hatta eksantrik sensörü gibi parçalar bu kapağın üzerine entegre edilir.

Kaçağın Belirtileri

• Üst kapak kenarlarında, özellikle arka ve yan kısımlarda yağ izi ve toz birikmesi
• Motor bölmesinden yanık yağ kokusu, özellikle araç durduktan sonra
• Egzoz manifoldundan hafif duman çıkması
• Buji kuyularında yağ birikmesi, buna bağlı tekleme ve bobin arızaları
• Motorun yan yüzeylerinde, alternatör veya marş motoru üzerinde yağ
• Uzun dönemde motor yağı seviyesinde düşüş

Kaçağın Başlıca Nedenleri

Contanın yaşlanması

Kauçuk ya da silikon contalar sürekli ısı döngüsüne maruz kalır. Yıllar içinde sertleşir, esnekliğini kaybeder ve büzülür. Sertleşen conta, kapak ile silindir kapağı arasındaki küçük düzensizlikleri dolduramaz ve yağ sızmaya başlar. Bu, kaçakların en yaygın ve en doğal nedenidir.

Tıkanmış karter havalandırma sistemi

Bu neden çok sık gözden kaçar ve bence en önemli olanıdır. Motor çalışırken segmanlardan karter içine bir miktar yanma gazı kaçar. Karter havalandırma sistemi bu gazı emme tarafına yönlendirerek karter içinde basınç oluşmasını engeller. Sistemdeki valf, membran veya hortumlar tıkanırsa karter basıncı artar. Bu basınç yağı en zayıf noktalardan dışarı iter: üst kapak contası, krank keçeleri ve yağ çubuğu borusu. Opel'in bazı motorlarında karter havalandırma valfi ve membranı üst kapakla birleşik olduğu için, membran yırtıldığında ya da valf arızalandığında kaçak ve hatta rölanti düzensizliği birlikte görülebilir. Böyle bir durumda sadece contayı değiştirmek, birkaç ay sonra aynı kaçağı tekrar yaşamak demektir.

Çatlak veya eğrilmiş plastik kapak

Plastik üst kapaklar ısıyla zamanla şekil değiştirebilir, özellikle cıvata deliklerinin çevresinde çatlayabilir. Eğilmiş bir kapağa yeni conta takılsa bile tam sızdırmazlık sağlanamaz. Bazı durumlarda kapağın kendisinin değişmesi gerekir.

Yanlış sıkma

Üst kapak cıvataları belirli bir sırayla ve belirli bir sıkma değeriyle sıkılmalıdır. Aşırı sıkılan cıvatalar contayı ezer, plastik kapağı çatlatır ya da kapağı çarpıtır. Gevşek bırakılan cıvatalar ise contanın düzgün oturmasını engeller. Her iki durumda da kaçak kaçınılmazdır.

Yanlış montaj ve sıvı conta hatası

Contanın yuvasına tam oturmaması, köşe noktalarına üretici tarafından öngörülen sıvı conta sürülmemesi ya da tam tersine gereksiz yere fazla sıvı conta kullanılması kaçağa yol açar. Silindir kapağındaki eksantrik yatak kapaklarının birleşim noktaları gibi köşe bölgeleri, sıvı conta gerektiren tipik yerlerdir.

Aşırı yağ seviyesi

Fazla doldurulmuş yağ, krank milinin yağı çalkalamasına ve karter basıncının artmasına neden olabilir. Bu da contalara ek yük bindirir. Yağ çubuğundaki maksimum seviyeyi aşmamak gerekir.

Ustanın Kontrol Adımları

Bir üst kapak kaçağına müdahale etmeden önce şu kontrolleri yaparız:

• Motor temizlenir ve bir süre çalıştırılarak kaçağın tam kaynağı belirlenir. Bazen üst kapaktan geldiği sanılan yağ aslında eksantrik sensörü o-ringinden, yağ doldurma kapağından ya da vakum pompası contasından gelir.
• Karter havalandırma sistemi test edilir. Motor çalışırken yağ doldurma kapağı açıldığında belirgin bir emiş ya da tam tersine güçlü bir basınç olması, sistemde sorun olduğunu gösterir. Bazı ustalar yağ çubuğu borusunda basınç ölçümü de yapar.
• Plastik kapakta çatlak, eğilme ve cıvata deliklerinde hasar aranır.
• Buji kuyuları açılarak yağ girişi olup olmadığı kontrol edilir.
• Önceki onarımlarda sıvı conta kullanılıp kullanılmadığına ve contanın doğru takılıp takılmadığına bakılır.

Doğru Değişim Nasıl Yapılır?

Üst kapak contası değişimi çoğu Opel modelinde orta zorlukta bir iştir. Benzinli motorlarda bobinlerin, bazı dizel motorlarda ise enjektör hatlarının ya da diğer parçaların sökülmesi gerekebilir. Doğru bir değişim için:

• Silindir kapağı ve üst kapağın conta yüzeyleri, yüzeyi çizmeden tamamen temizlenmeli ve yağdan arındırılmalı.
• Yeni conta yuvasına tam oturtulmalı; buji kuyusu halkaları da yenilenmeli.
• Üretici tarafından belirtilen noktalara, belirtilen miktarda sıvı conta uygulanmalı.
• Cıvatalar üretici tarafından belirtilen sırayla ve belirtilen sıkma değerine göre torkmetreyle sıkılmalı.
• Karter havalandırma sistemi arızalıysa aynı anda giderilmeli.
• Buji kuyularındaki yağ temizlenmeli, gerekiyorsa bobin körükleri kontrol edilmeli.
• Montajdan sonra motor çalıştırılıp ısıtılarak kaçak olup olmadığı tekrar kontrol edilmeli.

Parça Seçimi

Üst kapak contaları motor koduna göre farklıdır; aynı modelin farklı motorları birbirinden tamamen farklı conta ve kapak tasarımları kullanabilir. Bazı motorlarda conta tek başına, bazılarında ise kapakla birlikte, karter havalandırma valfi entegre bir parça olarak satılır. Stellantis altyapılı yeni modellerde de bu entegre kapak tasarımı yaygındır. Doğru parçayı bulmak için şasi numarasıyla eşleştirme yapmak en güvenli yöntemdir. Opel yedek parça ürünlerimizde conta ve üst kapakları araç uyumluluğuna göre bulabilirsiniz.

Ucuz contalar ilk montajda sızdırmaz görünse de ısıya dayanımları düşükse kısa sürede sertleşebilir. Bu parçada da kalitesi bilinen bir üreticiyi tercih etmenizi tavsiye ederim.

Sık Yapılan Hatalar

• Kaçağı gidermek için cıvataları sıkmak; bu genellikle contayı ezip durumu kötüleştirir
• Karter havalandırma sistemini kontrol etmeden conta değiştirmek
• Conta yüzeyine bolca sıvı conta sürmek
• Buji kuyusu halkalarını eski haliyle bırakmak
• Çatlak ya da eğrilmiş plastik kapağa yeni conta takıp sonuç beklemek
• Yağ seviyesini maksimumun üzerinde tutmak

Sıkça Sorulan Sorular

Hafif terleme için hemen değişim gerekir mi?

Hafif terleme, eğer egzoza ya da buji kuyularına yağ gitmiyorsa acil değildir ve takip edilebilir. Ancak kaçak arttıkça yangın riski, bobin arızası ve kayışların yağlanması gibi sorunlar doğabilir. Bir sonraki bakımda değerlendirmek mantıklıdır.

Kaçak yağ eksiltir mi?

Küçük kaçaklar çoğu zaman yağ seviyesinde fark edilir bir düşüşe neden olmaz. Ancak kaçak büyüdükçe seviye düşebilir. Bu nedenle yağ seviyesini düzenli kontrol etmek önemlidir.

Yağ doldurma kapağının altında beyaz birikinti var, conta ile ilgili mi?

Doğrudan conta ile ilgili değildir. Kısa mesafe kullanımda yoğuşan nemin oluşturduğu bir birikinti olabilir. Ancak antifriz kaybı da varsa daha ciddi bir soruna işaret edebilir ve mutlaka kontrol ettirilmelidir.

Kapanış

Üst kapak contası kaçağı genellikle sinsi ilerleyen bir sorundur. Contayı değiştirmek kolaydır; asıl önemli olan, kaçağı başlatan nedeni ortadan kaldırmaktır. Karter havalandırmasını, kapağın durumunu ve doğru montajı birlikte ele aldığınızda kaçak kalıcı olarak çözülür. Conta setleri ve üst kapak parçaları için Opel yedek parçaları kategorimizi inceleyebilirsiniz.