Opel Şanzıman Yağı Kaçağında Kontrol Edilecek Keçeler

Geçen ay dükkâna Astra J kullanan bir müşterimiz geldi. Elinde telefon, ekranda otoparktaki lekenin fotoğrafı: "Usta, motor yağı mı akıtıyor, yoksa başka bir şey mi?" Arabayı lifte aldık, motorun alt karteri kupkuruydu. Leke, şanzımanın sol tarafındaki aks çıkışından geliyordu. Yani motor değil, şanzıman yağı kaçağıydı. Bu tablo atölyede o kadar sık karşımıza çıkıyor ki, şanzıman yağı kaçağında hangi keçelere bakılacağını sırasıyla anlatmanın faydalı olacağını düşündüm.

Şanzıman yağı motor yağı gibi sık sık eksildiğini fark ettiğiniz bir sıvı değildir. Çoğu sürücü şanzımanın içinde ne kadar yağ olduğunu bilmez, seviye çubuğu da çoğu manuel Opel şanzımanında bulunmaz. Bu yüzden kaçak genellikle ya bir lekeyle ya da vites geçişlerinde başlayan bir sertlikle fark edilir. İkisi de ciddiye alınması gereken işaretlerdir.

Kaçağın gerçekten şanzımandan geldiğinden nasıl emin olunur?

İlk iş, sıvının ne olduğunu ayırt etmektir. Opel'de kullanılan sıvılar birbirine karışınca yanlış parçaya para harcanabiliyor. Basit bir kontrol için şunlara bakıyoruz:

• Renk: Manuel şanzıman yağları genellikle açık bal rengi ya da koyu kahverengidir; otomatik şanzıman sıvısı ise çoğunlukla kırmızımsı tondadır. Motor yağı ise kullanıldıkça siyaha döner.
• Koku: Dişli yağları, içlerindeki katkılar nedeniyle keskin, kükürtlü bir koku verebilir. Motor yağında bu belirgin değildir.
• Kıvam: Manuel şanzıman yağı parmaklar arasında biraz daha yapışkan hissettirir.
• Konum: Lekenin aracın tam ortasından mı, ön tekerleklerin hizasından mı yoksa motorun ön tarafından mı geldiğine bakın. Şanzıman Opel'lerin büyük çoğunluğunda motorun sol tarafındadır.

Tek bir damla görüp karar vermek yerine, aracın altına bir gece temiz bir karton koymak işinizi çok kolaylaştırır. Sabah karton üzerindeki lekenin yeri ve rengi, ustaya gitmeden önce bile büyük ipucu verir.

Aks keçeleri: En sık rastlanan kaçak noktası

Önden çekişli Opel'lerde, yani Corsa, Astra, Meriva, Zafira ve Insignia gibi modellerin hemen hepsinde, şanzımandan iki aks çıkar: biri sağ tekerleğe, biri sol tekerleğe. Bu aksların şanzımana girdiği noktada birer keçe bulunur. Atölyede gördüğümüz şanzıman kaçaklarının önemli bir kısmı bu keçelerden kaynaklanır.

Aks keçesi neden bozulur? Birkaç neden var. Keçenin kauçuk dudağı zamanla sertleşir ve esnekliğini kaybeder. Aks kafası ya da aks mili üzerinde boşluk oluşursa aks merkezden kaçar ve keçeyi tek tarafa doğru ezer. Bir de en sık karşılaştığımız hata: ön düzen ya da aks işi yapılırken aksın keçeye çarpılarak sökülüp takılması. Keçe dudağı o an yırtılabilir ve kaçak birkaç gün sonra başlar.

Aks keçesi kaçağında lekenin izi genellikle şanzıman gövdesinin alt kenarından aks körüğüne doğru uzanır. Aks körüğünün üzerinde de yağ birikmişse kaynak neredeyse kesin olarak oradadır.

Giriş mili keçesi: Debriyajı da yakan sinsi kaçak

Şanzımanın motora bağlandığı tarafta, debriyaj setinin içinden geçen bir giriş mili vardır. Bu milin şanzımandan çıktığı yerde de bir keçe bulunur. Bu keçe kaçırdığında yağ dışarı damlamaz, önce debriyaj bölgesine sızar. Sonuç olarak debriyaj balatası yağlanır, araç kalkışta titrer ve debriyaj kaçırmaya başlar.

Bu kaçağı dışarıdan görmek zordur. Genellikle motor ile şanzımanın birleştiği noktanın alt kısmında, kavrama muhafazasının dibinde ıslaklık şeklinde kendini belli eder. Bu bölgede yağ görüyorsanız iki ihtimal vardır: ya motorun arka krank keçesi ya da şanzımanın giriş mili keçesi. Hangisi olduğunu sıvının cinsinden anlamak mümkündür; motor yağı koyu ve akışkan, şanzıman yağı daha yoğun ve farklı kokuludur.

Pratik bir tavsiye: debriyaj seti değişimine giderken şanzıman zaten ayrılmış olacağı için giriş mili keçesini de yenilemek, ek işçilik ödemeden ileride çıkabilecek bir kaçağın önünü kesmek demektir. Biz bunu müşteriye her zaman öneriyoruz.

Vites mili ve seçici mil keçeleri

Vites kolundan gelen hareket, halat ya da çubuk sistemiyle şanzımanın üzerindeki vites seçici mekanizmaya aktarılır. Bu mekanizmanın şanzıman gövdesinden içeri girdiği yerde de küçük bir keçe vardır. Özellikle yaşlı araçlarda bu keçe kurur ve şanzımanın üst kısmından sızıntı başlar.

Bu tip kaçağı tanımak için şanzımanın üst yüzeyine bakmak gerekir. Burada toz ve yağın karışmasından oluşmuş kalın, çamurumsu bir tabaka varsa kaynak büyük olasılıkla vites mili keçesidir. Bazı modellerde akü ve akü tablası bu bölgeyi kapattığı için kontrol etmek için önce onları kenara almak gerekebilir.

Gövde birleşim yüzeyleri, tapalar ve hız sensörü

Keçe dendiğinde akla hep dönen mil keçeleri geliyor ama şanzıman yağı kaçağı her zaman bir mil keçesinden olmaz. Kontrol listesine şunları da eklemek gerekir:

• Şanzıman gövde birleşim yüzeyi: İki parçalı şanzıman gövdelerinde arada sıvı conta ya da conta bulunur. Bu yüzey terlemeye başlayabilir.
• Doldurma ve boşaltma tapaları: Tapaların altındaki bakır ya da alüminyum pullar her açılışta yenilenmelidir. Eski pul tekrar takılırsa sızıntı kaçınılmaz olabilir.
• Geri vites müşürü: Geri vites lambasını yakan sensör de şanzıman gövdesine vidalıdır ve contası kuruyabilir.
• Hız sensörü ya da kilometre dişlisi yuvası: Eski modellerde bu yuvadaki o-ring sık rastlanan bir kaçak noktasıdır.
• Otomatik şanzımanlarda karter contası ve soğutucu bağlantıları: Otomatik şanzımanlı Opel'lerde yağ soğutucusuna giden hortum ve rakorlar da mutlaka kontrol edilmelidir.

Ustanın kaçak tespitinde izlediği adımlar

Atölyede kaçak teşhisini aceleye getirmiyoruz, çünkü yanlış keçe değiştirildiğinde müşteri hem para hem zaman kaybediyor. Tipik bir kontrol şöyle ilerliyor:

Önce araç lifte kaldırılıyor ve şanzıman çevresi bir fren temizleyici ya da yağ çözücüyle iyice temizleniyor. Eski yağ ve toz tabakası kaynağı gizler, temizlenmeden yapılan teşhis büyük ölçüde tahmindir. Ardından araç kısa bir yol testine çıkarılıyor; şanzıman ısınınca yağ incelir ve kaçak daha belirgin hâle gelir. Tekrar lifte, kuru yüzeyde ilk ıslanan nokta aranıyor. Gerekirse kaçak tespit tozu ya da UV boya kullanılıyor.

Kaynak bulunduktan sonra, neden olduğu da sorgulanıyor. Aks keçesi kaçırıyorsa aksın şanzıman tarafındaki kafada boşluk var mı, şanzıman kulakları yorulmuş mu, şanzıman fazla mı oynuyor bakılıyor. Keçeyi değiştirip asıl nedeni bırakırsanız birkaç ay sonra aynı kaçakla tekrar karşılaşırsınız.

Keçe seçerken ve değiştirirken dikkat edilecekler

Aynı model Opel'de bile motor ve şanzıman tipine göre farklı keçe ölçüleri kullanılabiliyor. Bu nedenle parça alırken şasi numarasıyla sorgulama yapmak en sağlıklı yoldur. Uygun parçayı bulmak için Opel yedek parça kategorimize göz atabilir, emin olamadığınızda şasi numarasıyla bize danışabilirsiniz.

Değişim sırasında sık yapılan hatalara da değinelim:

• Yeni keçeyi çekiçle eğri çakmak. Keçe yuvasına tam dik oturmalıdır, bunun için uygun çaplı bir çakma aparatı kullanılmalıdır.
• Keçe dudağını kuru takmak. Montajdan önce dudağa bir miktar şanzıman yağı sürülmelidir.
• Aksı takarken keçeye vurmak. Aks yuvasına yavaşça ve düz şekilde sokulmalıdır.
• Eksilen yağı tamamlamamak ya da yanlış yağ koymak. Opel şanzımanlarında üreticinin servis kitapçığında belirttiği spesifikasyondaki yağ kullanılmalıdır.

Yağ seçimi konusunda kafanız karışıksa yağ, antifriz ve katkı ürünleri sayfamızda farklı spesifikasyonlardaki şanzıman yağlarını bulabilirsiniz. Genel olarak tüm modellere ait parçalar için de Opel parça kategorisi iyi bir başlangıç noktasıdır.

Sık sorulan sorular

Az miktarda şanzıman yağı kaçağıyla yola devam edilir mi?

Terleme seviyesindeki bir sızıntı acil değildir ama takip edilmelidir. Damlama seviyesine geçtiyse şanzıman yağ seviyesi kontrol edilmeden uzun yola çıkılmamalıdır. Yağı azalan şanzımanda rulman ve dişliler hızla aşınır.

Kaçak önleyici katkılar işe yarar mı?

Bazı katkılar keçe kauçuğunu geçici olarak şişirerek sızıntıyı azaltabilir. Ancak yırtık ya da eğri oturmuş bir keçeyi düzeltmez. Kalıcı çözüm keçe değişimidir.

Aks keçesini değiştirirken şanzıman yağını da değiştirmek gerekir mi?

Zorunlu değildir ama yağ uzun süredir değişmediyse ve keçe değişimi sırasında zaten bir miktar yağ boşalacaksa, yağı tamamen yenilemek mantıklı olur.

Keçe değiştirdim ama kaçak devam ediyor, neden?

Ya kaynak yanlış tespit edilmiştir, ya keçe hatalı takılmıştır ya da milin keçenin oturduğu yüzeyinde aşınma ve çizik vardır. Aşınmış bir mil yüzeyinde yeni keçe de kaçırabilir.

Son söz

Şanzıman yağı kaçağı küçük bir leke olarak başlar ama ihmal edildiğinde şanzıman rulmanı, dişliler ve debriyaj gibi çok daha pahalı parçaları etkileyebilir. Kaçağın kaynağını doğru bulmak, nedenini anlamak ve doğru ölçüdeki keçeyi düzgün takmak işin özüdür. Aracınızın altında yeni bir leke gördüğünüzde birkaç gün beklemek yerine bir kontrol yaptırmanızı tavsiye ederim; çoğu zaman küçük bir keçe büyük masrafların önünü keser.