Opel Vectra B Ateşleme Bobini Arızası ve Tekleme Problemi

Yağmurlu bir sabah atölyenin kapısında bekleyen Vectra B'nin sahibi derdini kısaca anlattı: "Kuru havada iyi gidiyor, yağmur yağınca ya da araba yıkatınca titremeye başlıyor. Gaz verince sarsılıyor, motor lambası yanıp sönüyor." Bu cümleyi Vectra B'nin benzinli versiyonlarında çok duyarız. Nemle artan tekleme, ateşleme sisteminde yalıtımın zayıfladığını gösteren klasik bir işarettir. Suçlu çoğunlukla ateşleme bobini ya da buji kablolarıdır.

Vectra B'de Ateşleme Sistemi Nasıl Kurulu?

Vectra B'nin benzinli motorlarında motor tipine göre farklı ateşleme yapıları bulunur. Yaygın 4 silindirli motorlarda genellikle iki silindire birlikte kıvılcım gönderen çift çıkışlı bir bobin bloğu (ateşleme modülü) ve bujilere giden buji kabloları kullanılır. Bazı motorlarda ise bobin, doğrudan bujilerin üzerine oturan çubuk tipinde olabilir. V6 versiyonlarda da yapı farklıdır. Bu nedenle aracınızın motor bilgisini bilmeden "Vectra B bobini" diye parça almak doğru değildir.

Bobinin görevi, aküden gelen 12 voltluk gerilimi buji tırnakları arasında kıvılcım atlatabilecek çok yüksek bir gerilime dönüştürmektir. Bu yüksek gerilim, en zayıf noktadan kaçmaya çalışır. Bobin gövdesindeki ince bir çatlak, buji kablosundaki sertleşmiş bir izolasyon ya da buji başlığındaki nem, kıvılcımın bujiye ulaşmadan kaçmasına yol açar. Sonuç: o silindirde yanma olmaz, motor tekler.

Tekleme Belirtileri Nasıl Görünür?

• Rölantide motorun düzensiz çalışması, aracın içinde belirgin titreşim
• Gaz verildiğinde, özellikle yük altında ve yokuşta sarsılma
• Nemli, yağmurlu havalarda ya da yıkamadan sonra sorunun belirginleşmesi
• Motor arıza lambasının yanması veya yanıp sönmesi
• Egzozdan benzin kokusu, yakıt tüketiminde artış
• Güç kaybı, hızlanmanın zayıflaması
• Karanlıkta motor çalışırken bobin ya da kablo üzerinde küçük kıvılcım atlamalarının görülmesi

Son maddeyi biraz açayım: Karanlık bir ortamda motor çalışırken kaputu açıp bakıldığında, bobin gövdesinden ya da kablolardan motor bloğuna doğru minik mavi kıvılcımlar görülebilir. Bu, yüksek gerilimin kaçtığının kesin kanıtıdır. Tabii ki bu kontrol yapılırken yüksek gerilimli parçalara kesinlikle dokunulmamalıdır.

Yanıp sönen motor arıza lambasını ciddiye almak gerekir. Bu genellikle beynin ciddi bir tekleme algıladığını ve yanmamış yakıtın egzoza gittiğini gösterir. Bu durumda uzun süre sürüş, katalitik konvertörün aşırı ısınarak zarar görmesine yol açabilir.

Tekleme Her Zaman Ateşlemeden mi Gelir?

Hayır, ve bu noktayı atlamamak gerekir. Tıkalı ya da damlatan bir enjektör, emme manifoldundaki hava kaçağı, düşük kompresyon veya ayarı kaçmış subaplar da tekleme yaratır. Ateşleme kaynaklı teklemenin ayırt edici özelliği, nem ve yükle birlikte belirginleşmesidir. Kuru havada ve rölantide kaybolan, yağmurda ve yokuşta artan sarsıntı, ateşleme tarafını işaret eder. Buna karşın her koşulda aynı silindirde süren tekleme, mekanik bir sorun ihtimalini akla getirir. Bu durumda kompresyon testi yapılmadan bobin değiştirmek doğru olmaz.

Bobin mi, Buji mi, Kablo mu?

Teklemenin ateşleme sisteminden geldiği anlaşıldıktan sonra sıra, zincirin hangi halkasının zayıf olduğunu bulmaya gelir. Bobin, kablo ve buji birbirine bağlı çalıştığı için birinin arızası diğerlerini de zorlar. Atölyede şu yolu izleriz:

Arıza kodlarını okumak

Teşhis cihazı hangi silindirde tekleme olduğunu gösterebilir. Çift çıkışlı bobin kullanılan motorlarda tekleme genellikle aynı bobin çıkışını paylaşan iki silindirde birden görülür; bu da bobin ya da o çıkışa ait devre üzerinde şüpheyi yoğunlaştırır.

Bujileri incelemek

Bujiler sökülür, tırnak aralığı ve uç rengi incelenir. Aşınmış, tırnak aralığı açılmış bujiler kıvılcım için daha yüksek gerilim ister ve bu, bobini zorlar. Yağlanmış ya da kurum bağlamış bujiler başka bir mekanik soruna da işaret edebilir.

Buji kablolarını ölçmek

Kabloların direnci multimetre ile ölçülür. Ayrıca kablo başlıkları çıkarılıp içinde oksitlenme, yanık izi veya çatlak olup olmadığına bakılır. Sertleşmiş, çatlamış kablolar nemli havada akımı kaçırır.

Bobini test etmek

Bobinin birincil ve ikincil sargı dirençleri ölçülür. Ancak bobinler bazen ölçümde sağlam görünüp yük altında arıza verebilir. Bu durumda bobinler arası yer değiştirme (çubuk bobinlerde) ya da kıvılcım test aparatı ile yük altında deneme yapılır. Bobin gövdesinde çatlak, yanık izi veya yağ bulaşması da arıza nedenidir.

Bobini Erken Öldüren Nedenler

Yeni takılan bir bobinin kısa sürede bozulduğunu gördüğümüz araçlarda genellikle şu nedenlerden biri vardır:

• Eski ve aşınmış bujilerle çalışmaya devam etmek
• Bozuk buji kablolarını değiştirmeden yeni bobin takmak
• Subap kapağı contasından sızan yağın bujiler ve bobin bölgesine dolması
• Motor yıkaması sırasında bobin ve soketlere yüksek basınçlı su tutmak
• Gaz kaçağı veya yakıt sistemi arızası nedeniyle bujilerin sürekli kirlenmesi

Özellikle subap kapağı contası kaçağına dikkat çekmek isterim. Buji kuyularına dolan yağ, buji başlıklarını yumuşatır ve yüksek gerilimin kaçmasına zemin hazırlar. Bobin değiştirmeden önce bu kaçağın giderilmesi şarttır; aksi takdirde yeni bobin de kısa sürede aynı akıbete uğrar.

Parça Seçiminde Dikkat Edilecekler

Vectra B'de motor kodu ve üretim dönemine göre bobin tipi, soket yapısı ve bağlantı şekli değişir. Bu yüzden şu noktalara dikkat etmekte fayda var:

• Eski bobinin üzerindeki parça numarasını mutlaka not alın.
• Şasi numarası ve motor bilgisiyle uyumluluğu doğrulatın.
• Bobinle birlikte bujileri ve buji kablolarını set halinde değiştirmeyi düşünün.
• Bujilerde üreticinin önerdiği ısı değeri ve tipe uygun ürün seçin.
• Kaliteli kablo setinde başlıkların sıkı oturmasına ve silikon yalıtımın sağlamlığına dikkat edin.

Bobin, buji ve buji kablosu gibi ateşleme parçalarını Opel yedek parça sayfamızdan temin edebilirsiniz. Vectra B için ayrı bir kategori olmadığından, aracınıza uygun ürünleri Opel yedek parçaları bölümünde aramanız yeterli olacaktır.

Montajda bujileri üreticinin belirttiği sıkma değerinde takmak, buji başlıklarının tam oturduğundan emin olmak ve kabloları birbirine sürtünmeyecek şekilde yuvalarına yerleştirmek gerekir. Kabloların yanlış silindire takılması, ateşleme sırasını bozar ve motor ciddi şekilde tekler. Bu yüzden eski kabloları tek tek söküp yenisini aynı yere takmak, hepsini birden sökmekten çok daha güvenlidir. Değişimden sonra arıza kodları silinmeli ve araç, mümkünse nemli bir havada da denenerek sorunun tamamen geçtiği teyit edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Teklemeyle araç kullanmaya devam edebilir miyim?

Kısa mesafede mümkün olsa da önerilmez. Yanmayan yakıt katalitik konvertöre zarar verir, motor yağına benzin karışabilir ve motor titreşimi takozları da zorlar.

Buji değişimi ne sıklıkla yapılmalı?

Değişim aralığı buji tipine ve motora göre değişir. Servis kitapçığında belirtilen aralığa uymak en doğrusudur. Teklemesi olan araçta ise aralık beklenmeden bujiler kontrol edilmelidir.

LPG'li araçlarda bobin daha mı çabuk bozulur?

LPG ile çalışan motorlarda kıvılcım için daha yüksek gerilime ihtiyaç duyulabilir. Bu da ateşleme sistemini daha fazla zorlar. LPG'li Vectra B'lerde buji tırnak aralığına, buji tipine ve kablo durumuna daha sık bakılması önerilir.

Son Olarak

Vectra B'de nemli havada artan tekleme, güç kaybı ve yanıp sönen motor lambası, ateşleme sisteminin yardım istediğini gösterir. Bobini tek başına değiştirmek yerine bujileri, kabloları ve yağ kaçaklarını da birlikte ele almak, sorunu kalıcı olarak çözmenin en emin yoludur. Doğru teşhis ve uyumlu parçalarla motorunuz yeniden pürüzsüz çalışacaktır.