Opel Vectra B Direksiyon Pompası Yağ Kaçağı Neden Olur?

Geçen kış dükkâna 1999 model bir Vectra B ile gelen bir müşterimiz, her sabah park yerinde motorun ön tarafında küçük, kırmızımsı bir leke gördüğünü söyledi. Leke büyük değildi ama her gün oradaydı. Kaputu açtığımızda direksiyon pompasının alt kısmı, hortum rekorları ve hatta alternatörün kenarı yağdan parlıyordu. Direksiyon hafif ağırlaşmış, sabah ilk dönüşlerde de belirgin bir uğultu başlamıştı. Bu tablo Vectra B'de o kadar sık karşımıza çıkıyor ki, bu modele sahip olan herkesin konuyu bir kez de olsa okumasında fayda var.

Vectra B'nin Hidrolik Direksiyon Sistemi Nasıl Çalışır?

Vectra B, motor kayışından tahrik alan klasik hidrolik direksiyon pompasıyla donatılmıştır. Pompa, hazneden aldığı hidrolik yağı basınçlandırıp yüksek basınç hortumu üzerinden direksiyon kutusuna gönderir. Direksiyonu çevirdiğinizde kutu içindeki valf, yağı ilgili pistona yönlendirir ve tekerlekleri döndürmek için gereken kuvvetin büyük kısmını bu basınç sağlar. Geri dönüş hattı ise yağı düşük basınçla tekrar hazneye taşır.

Bu döngünün içinde pompa keçesi, yüksek basınç hortumu, dönüş hortumu, hazne kapağı, rekor bağlantıları ve direksiyon kutusu keçeleri bulunur. Kaçak bu noktalardan herhangi birinden çıkabilir ve yağ yerçekimiyle aşağı aktığı için, gördüğünüz damla çoğu zaman kaçağın gerçek kaynağından birkaç karış aşağıda olur. Bu yüzden "pompa kaçırıyor" teşhisi koymadan önce sistemin tamamına bakmak gerekir.

Kaçağın En Sık Görülen Nedenleri

Vectra B artık yaşını almış bir araç. Üretimden bu yana geçen sürede kauçuk parçaların büyük çoğunluğu ısı, ozon ve titreşimle sertleşti. Atölyede gördüğümüz kaçakların kaynaklarını kabaca şöyle sıralayabilirim:

• Pompa mil keçesi: Kasnak tarafındaki mil keçesi zamanla sertleşir ve yağı dışarı sızdırmaya başlar. Kaçak genellikle kasnağın arkasından gelir ve kayışa yağ bulaştırır.
• Pompa gövde contası: Pompanın iki yarısını birleştiren conta da yaşlanır; burada sızıntı daha yavaştır ama süreklidir.
• Yüksek basınç hortumu: Hortumun metal ile kauçuğun birleştiği sıkma (presleme) bölgesi en zayıf noktadır. Basınç altında çatlak kauçuk terler, sonra damlatmaya başlar.
• Dönüş hortumu ve kelepçeler: Düşük basınçlı olsa da eski kelepçeler gevşer, hortum ağzı yumuşar ve buradan sızıntı başlar.
• Rekor bakır pulları: Pompa çıkışındaki rekorda kullanılan pullar ezilmiş ya da daha önce yeniden kullanılmışsa sızdırır.
• Direksiyon kutusu keçeleri: Körüklerin içinde biriken yağ, kutunun kendisinin kaçırdığını gösterir. Bu durum pompa değişimiyle çözülmez.

Belirtiler: Kaçağı Fark Etmenin Yolları

Yağ kaçağı her zaman yerde leke bırakarak kendini belli etmez. Motorun sıcak bölgelerine damlayan yağ buharlaşabilir, araç yokuşta park ediliyorsa damla başka yere düşebilir. Bu yüzden şu belirtilere de dikkat etmek gerekir:

• Hazne seviyesinin birkaç haftada bir düşmesi
• Direksiyonu tam sağa ya da sola kırdığınızda artan uğultu veya cızırtı
• Soğukta direksiyonun ağırlaşması, ısındıkça biraz düzelmesi
• Motor bölmesinden gelen hafif yanık yağ kokusu
• Kayışın ötmesi; yağ bulaşan kayış kasnakta kayar
• Haznedeki yağın köpüklü görünmesi; sistem hava alıyor demektir

Uğultu en tehlikeli işarettir. Pompa yağsız ya da havalı çalıştığında iç parçaları hızla aşınır. Kaçak yüzünden seviyesi düşük bırakılan bir pompa, keçe değişimiyle kurtarılabilecekken komple değişime gidebilir.

Usta Kaçağın Kaynağını Nasıl Tespit Eder?

Bizim atölyede uyguladığımız yöntem basittir ama işe yarar. Önce motorun ön tarafındaki tüm yağlı bölgeleri fren temizleyici ile iyice temizleriz. Ardından hazneyi doğru seviyeye tamamlar, motoru çalıştırıp direksiyonu birkaç kez sağa sola çevirtiriz. Basınç arttığında kaçak noktası taze ve ıslak bir parlaklıkla kendini gösterir.

Kaçak çok yavaşsa aracı müşteriye birkaç günlüğüne geri veririz; temiz yüzeyde yeni oluşan yağ izi kaynağı netleştirir. Bazı ustalar yağa floresan boya katıp UV lambasıyla bakar, bu da işi hızlandırır. Bu aşamada şu kontrolleri de yaparız:

• Yüksek basınç hortumunun preslendiği bölgeyi el ile sıkıp terleme var mı bakmak
• Kasnak arkasını ayna ve lamba ile incelemek
• Direksiyon kutusu körüklerini açıp içinde yağ birikmiş mi kontrol etmek
• Pompa milinde boşluk veya yataklama sesi olup olmadığını dinlemek
• Haznedeki yağın rengine ve kokusuna bakmak; yanık kokulu, koyu yağ pompanın zorlandığını gösterir

Keçe mi, Hortum mu, Komple Pompa mı?

Teşhis konduktan sonra en çok sorulan soru budur. Hortum veya rekor kaynaklı kaçakta pompaya dokunmaya gerek yoktur; ilgili hortumun değişimi ve yeni pullar yeterlidir. Pompa mil keçesinden kaçak varsa ve pompa sessiz, mil boşluksuz ise keçe takımı ile tamir mümkündür. Ancak pompa uğulduyor, milde boşluk varsa ya da daha önce yağsız çalışmışsa, keçe yenilemek kısa ömürlü bir çözüm olur. Bu durumda pompanın komple değişimini öneririz.

Direksiyon kutusundan gelen kaçakta ise pompa değiştirmek boşa para harcamaktır. Kutunun tamiri veya değişimi gerekir. Burada şunu da eklemek isterim: kutu kaçırdığı halde sadece yağ tamamlanarak yıllarca kullanılan araçlar görüyoruz, ama bu süreçte pompa da yıpranıyor. Erken müdahale toplam maliyeti düşürür.

Doğru Parça ve Doğru Yağ Seçimi

Vectra B'de motor seçeneğine ve klimalı olup olmamasına göre pompa, kasnak ve hortum yapısı farklılık gösterebilir. Benzinli 1.6, 1.8, 2.0 ve V6 versiyonlarıyla dizel versiyonlarda pompa bağlantıları aynı değildir. Bu yüzden parça siparişinde şasi numarası ve motor bilgisiyle hareket etmek en sağlıklısıdır. Eski pompadaki parça numarası da çok işe yarar.

Hidrolik yağ konusunda ise servis kitapçığında belirtilen spesifikasyona uymak gerekir. Vectra B'nin direksiyon sisteminde üreticinin öngördüğü hidrolik yağ tipinin dışına çıkmak keçelerin şişmesine ya da büzülmesine yol açabilir. Farklı tipte yağları karıştırmak da köpürme ve keçe sorunlarını hızlandırır. Emin değilseniz sistemdeki yağı tamamen boşaltıp önerilen yağla doldurmak en güvenli yoldur.

Pompa, hortum, keçe takımı ya da kayış gibi kalemleri tek seferde temin etmek isteyenler Opel yedek parça sayfamızda araçlarına uygun ürünleri inceleyebilir. Vectra için ayrı bir kategorimiz olmadığından, uyumlu ürünleri Opel yedek parçaları başlığı altında bulabilir, emin olamadığınız durumda şasi numaranızla bize danışabilirsiniz.

Değişimden Sonra Dikkat Edilmesi Gerekenler

Pompa ya da hortum değiştirildikten sonra en kritik iş, sistemin havasının doğru alınmasıdır. Hazne doldurulduktan sonra motor çalıştırılmadan önce direksiyon birkaç kez tam sağa ve tam sola çevrilir. Ardından motor rölantide çalıştırılır ve direksiyon yavaşça sağa sola çevrilirken seviye takip edilir. Direksiyonu uzun süre tam kilitte tutmamak gerekir; bu, pompayı en yüksek basınçta zorlar.

İlk birkaç gün hazne seviyesini her sabah kontrol etmenizi öneririm. Yeni sistem kendi içinde yerleşirken seviye bir miktar düşebilir. Ayrıca kayış gerginliğini kontrol ettirmek ve yağ bulaşmış kayışı mutlaka değiştirmek gerekir; yağlı kayış yeni pompanın kasnağında kayar ve bir süre sonra aynı uğultu şikâyetiyle geri dönersiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Kaçak kaynağını bulmadan doğrudan pompa değiştirmek
• Eski bakır pulları yeniden kullanmak
• Farklı tip hidrolik yağları karıştırmak
• Yağ bulaşmış kayışı değiştirmeden bırakmak
• Hava alma işlemini aceleye getirmek, sistemi köpüklü yağla çalıştırmak
• Kaçağı yıllarca sadece yağ ekleyerek idare etmek

Sık Sorulan Sorular

Kaçağı durduran katkı ürünleri işe yarar mı?

Bazı keçe yumuşatıcı katkılar çok hafif terlemelerde kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Ancak çatlamış hortumu ya da yıpranmış mil keçesini onarmazlar. Biz bunları kalıcı çözüm olarak önermiyoruz.

Kaçaklı araçla yola devam edebilir miyim?

Seviye düzenli takip ediliyorsa kısa süre kullanılabilir, ancak yüksek basınç hortumundaki kaçak aniden büyüyebilir. Direksiyonun aniden ağırlaşması özellikle manevra sırasında tehlikelidir. En kısa sürede kontrol ettirin.

Pompa değişimi ne kadar sürer?

Motor tipine göre değişir. Bazı versiyonlarda pompaya erişim kolayken, V6 gibi dar motor bölmelerinde işçilik uzayabilir. Usta size aracınızı gördükten sonra net bilgi verecektir.

Son Söz

Vectra B'de direksiyon pompası çevresindeki yağ kaçağı, yaşlı bir aracın doğal sonucu gibi görünse de ihmal edildiğinde pompayı ve direksiyon kutusunu birlikte götürebilir. Kaynağı doğru tespit etmek, uygun parçayı seçmek ve hava alma işlemini özenle yapmak; hem cebinizi hem de sürüş güvenliğinizi korur. Lekenin küçük olması sizi yanıltmasın, erken bakılan kaçak her zaman ucuz kapanır.