Peugeot 1.5 BlueHDi Motorlarda Eksantrik Zinciri Kontrolünün Önemi

"Usta, motor soğukken bir iki saniye takırtı yapıyor, sonra geçiyor. Normal mi?" Bu soruyu son iki yılda 1.5 BlueHDi motorlu araç sahiplerinden o kadar çok duyduk ki artık telefonda bile motor kodunu sorup cevabı tahmin edebiliyoruz. Çoğu zaman suçlu, eksantrik millerini birbirine bağlayan küçük zincir oluyor. Küçük ama ihmal edildiğinde büyük masraf açabilen bir parça.

1.5 BlueHDi'de Zamanlama Sistemi Nasıl Çalışır?

Bu motorda zamanlama sistemi iki parçadan oluşur. Krank milinden gelen hareket bir triger kayışı ile eksantrik miline aktarılır. Emme ve egzoz eksantrik milleri ise silindir kapağının içinde, kısa bir zincir ile birbirine bağlanır. Yani bu motorda "triger kayışı mı zincir mi?" sorusunun cevabı "ikisi birden" oluyor.

Kayış periyodik bakım listesinde yer aldığı için çoğu araç sahibi onu takip eder. Zincir ise "zincir ömürlüktür" düşüncesiyle genellikle unutulur. Oysa bu motordaki eksantrik arası zincir, zaman içinde uzama eğilimi gösteren bir parça olarak sektörde iyi bilinir. Üretici de bu konuda revize parçalar ve teknik bültenler yayınladı.

Zincir Uzarsa Ne Olur?

Zincir uzadığında iki eksantrik mili arasındaki faz ilişkisi bozulur. Emme ve egzoz supaplarının açılıp kapanma zamanlaması milimetrik olarak kayar. İlk aşamada bu kayma sürücü tarafından fark edilmeyecek kadar küçüktür ama motor beyni sensör sinyallerinden bunu algılar.

Uzama ilerledikçe zincir gerginliği azalır, zincir kılavuzlara çarpmaya başlar ve o meşhur soğuk çalıştırma takırtısı ortaya çıkar. Daha ileri aşamada zincirin diş atlaması mümkündür. Dizel motorlarda sıkıştırma oranı yüksek olduğu için supap ile piston arasındaki boşluk çok azdır; zamanlamadaki ciddi bir kayma supap hasarına kadar gidebilir.

Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler

Zincir sorunu genellikle aniden ortaya çıkmaz, haftalar hatta aylar boyunca küçük sinyaller verir. Atölyede gördüğümüz tipik tablo şöyle:

• Soğuk çalıştırmada kısa süreli metalik takırtı: Motor yağ basıncı oluşana kadar zincir gergisi tam görevini yapamaz.
• Motor arıza lambası: Eksantrik ve krank sinyalleri arasındaki uyumsuzluğa dair arıza kodları kaydedilir.
• Performans düşüşü ve emniyet moduna geçme: Beyin zamanlama hatasını tespit edince motor gücünü kısıtlayabilir.
• Zor çalışma: Özellikle soğuk havalarda marş süresinin uzaması.
• Rölantide düzensizlik ve titreşim: Tek başına zincir belirtisi değildir ama diğerleriyle birlikte anlamlıdır.

Kontrol Nasıl Yapılır?

İlk adım arıza tespit cihazı ile motor beynindeki kayıtları okumaktır. Eksantrik-krank korelasyon değerleri ve kayıtlı hata kodları bize zincirin durumu hakkında ilk ipucunu verir. Bazı teşhis cihazları canlı veri üzerinden faz sapmasını gösterebilir; bu değerin üreticinin belirlediği tolerans aralığında olup olmadığına bakılır.

Gerekirse silindir kapağı tarafında görsel kontrol yapılır. Zincirin kılavuzlarla temas ettiği yüzeylerde aşınma izleri, gergi pistonunun ne kadar dışarı çıktığı ve zincir baklalarında boşluk değerlendirilir. Kesin ölçüm değerleri ve kontrol yöntemi için servis kitapçığı ve üreticinin teknik dokümanları esas alınmalıdır.

Ne zaman kontrol ettirmeli?

• Triger kayışı değişimi yapılırken, aynı işçilikle zinciri de değerlendirmek mantıklıdır.
• Soğuk çalıştırma takırtısı fark edildiğinde, beklemeden.
• Motor arıza lambası yandığında ve zamanlama kodları görüldüğünde.
• İkinci el araç alırken, ekspertizin bir parçası olarak.

Zincir Ömrünü Etkileyen Faktörler

Zincir ve gergi, motor yağı ile yağlanır ve gergi yağ basıncıyla çalışır. Bu da demek oluyor ki zincirin ömrü büyük ölçüde yağ bakımına bağlı. Uzatılmış yağ değişim aralıkları, onaysız yağ kullanımı ve kısa mesafe ağırlıklı kullanım zincir aşınmasını hızlandırır.

Dizel motorlarda yağ içine karışan is partikülleri zincir mafsallarında ince bir aşındırıcı gibi davranır. DPF rejenerasyonunun sık yarıda kaldığı, sürekli şehir içinde kullanılan araçlarda yağın daha hızlı kirlendiğini görüyoruz. Bu araçlarda yağ değişim aralığını kısaltmak zincire yapılabilecek en ucuz iyiliktir.

Değişimde Hangi Parçalar Bir Arada Ele Alınmalı?

Zincir sorunu tespit edildiğinde sadece zinciri değiştirmek çoğu zaman yeterli değildir. Aşınmış bir gergi veya kılavuzla yeni zincir de kısa sürede aynı sona gider. Önerdiğimiz kapsam genellikle şöyle:

• Eksantrik arası zincir (revize parça numarasıyla)
• Zincir gergisi
• Zincir kılavuzları
• Gerekli conta ve keçeler
• Aynı işlemde zamanı geldiyse triger kayışı, gergi ve avara rulmanı
• Motor yağı ve yağ filtresi

Bu motorda zamanlama ayarı özel sabitleme aparatları gerektirir. Aparatsız, "işaretleri karşılaştırarak" yapılan montajlar daha sonra çok daha büyük sorunlara yol açabiliyor. Bu işi doğru ekipmana sahip bir serviste yaptırmak şart.

Parça Tedarikinde Dikkat Edilecek Noktalar

1.5 BlueHDi motor 208, 2008, 308, 3008, 5008, Partner ve Rifter gibi pek çok modelde kullanıldı. Parça numaraları motor revizyonuna göre farklılık gösterebildiğinden şasi numarası ile sorgulama yapmadan sipariş vermemek gerekiyor. Güvenilir bir Peugeot yedek parça kaynağından revize parça numarasını teyit ederek almak, işi bir kez ve doğru yapmanızı sağlar.

Bu motorun en yaygın görüldüğü araçlardan olan yeni kasa SUV'lar için Peugeot 3008 yedek parça ve Peugeot 308 yedek parça kategorilerinde zamanlama setlerini motor koduna göre inceleyebilirsiniz.

Toparlarsak

1.5 BlueHDi, yakıt ekonomisi ve çekiş gücüyle kullanıcısını memnun eden bir motor. Eksantrik arası zincir konusu ise bu motorun bilinen bir zayıf noktası ve erken müdahale edildiğinde yönetilebilir bir sorun. Soğuk çalıştırmadaki o kısa takırtıyı duyduğunuzda "geçiyor zaten" demeyin. Bir arıza tespiti ve basit bir kontrol, ileride silindir kapağı açmak zorunda kalmaktan çok daha ucuza gelir.