Peugeot 206 Motor Takozu Bozulursa Araçta Neler Olur?

Bazı arızalar kendini sesle değil, his ile belli eder. Motor takozu da onlardan biri. Bir müşterimiz kırmızı ışıkta beklerken direksiyonun ve koltuğun titrediğini, vitesi geri taktığında da aracın "küt" diye sarsıldığını söyleyerek geldi. Bujiler yeni, bobin yeni, ama titreşim geçmiyordu. Kaputu açıp bir kişi gaz verip vites değiştirirken motora baktığımızda, motorun yerinden belirgin şekilde oynadığını gördük. Sağ üst takoz neredeyse tamamen yırtılmıştı. Bu yazıda 206'da motor takozları bozulduğunda neler yaşandığını ve neden ertelenmemesi gerektiğini anlatacağım.

Motor Takozu Ne İşe Yarar?

Motor ve şanzıman, kasaya doğrudan cıvatalanmaz. Aradaki bağlantıyı kauçuk ya da hidrolik dolgulu takozlar sağlar. Takozların iki görevi var: motoru ve şanzımanı yerinde tutmak ve motorun ürettiği titreşimi kabine iletmeden sönümlemek. Ayrıca kalkış ve frenlemede oluşan tork hareketini sınırlarlar.

206'da genel olarak motoru taşıyan üç ana nokta bulunur: sağ tarafta motor takozu, sol tarafta şanzıman takozu ve alt kısımda motorun öne arkaya hareketini sınırlayan tork (gergi) kolu ya da alt takoz. Motor tipine göre takozların yapısı ve parça numarası farklılık gösterir.

Bozuk Takozun Belirtileri

• Rölantide titreşim: Direksiyonda, vites kolunda, pedallarda ve koltukta hissedilen titreme. Klima açıldığında ya da vites D veya R konumundayken (otomatikte) artar.
• Vites geçişlerinde ve kalkışta vuruntu: Gaz verip kesince ya da geri vitese takınca "tak" sesi ve sarsıntı.
• Kalkışta silkeleme: Debriyaj bırakılırken aracın sarsılarak hareket etmesi.
• Motor bölmesinden gelen tok sesler: Bozuk yolda ya da tümsek geçişinde motorun hareket ederek bir yere çarpması.
• Vites kolunun sallanması: Motor hareket ettikçe vites kumandası da oynar, bazen vitesler zor girer.

Bu belirtiler debriyaj, ateşleme ya da aks kaynaklı sorunlarla karışabilir. O yüzden teşhis önemli.

Takoz Bozuk Kalırsa Neler Olur?

Bu yazının asıl konusu da bu. Takoz sadece bir konfor parçası değil; bozuk kaldığında zincirleme hasarlara yol açar:

Egzoz Sistemi

Motor fazla hareket ettikçe egzoz manifoldu ile egzoz borusu arasındaki bağlantı zorlanır. Esnek boru (flexible) yırtılabilir, contalar kaçırabilir, askı lastikleri kopabilir.

Hortumlar ve Kablolar

Radyatör hortumları, yakıt hatları, kablo demetleri ve vakum hortumları sürekli esneme ve sürtünmeye maruz kalır. Uzun vadede çatlak ve kopukluklar görülür.

Vites Kumandası ve Halatlar

Şanzıman hareket ettikçe vites halatları ve bağlantı noktaları zorlanır. Vites geçişleri belirsizleşir, halat uçları yıpranır.

Aks ve Aks Körükleri

Motor ve şanzıman yerinden oynadığında aks açıları değişir, aks kafaları ve körükler fazladan yük altında kalır.

Diğer Takozlar

Bir takoz bozulduğunda yük diğerlerine biner. Sağ takoz bozuk olan araçta kısa süre sonra şanzıman takozu ya da alt takoz da bozulur. Zincirleme bir süreç başlar.

Takoz Arızası Nasıl Tespit Edilir?

Atölyede kullandığımız basit ve etkili yöntemler şunlar:

• Kaput açıkken bir kişi aracı çalıştırıp el freni çekili ve fren pedalına basılı şekilde hafifçe gaz verir, vitesleri ileri ve geri arasında değiştirir. Diğer kişi motorun hareketini izler. Normalden fazla kalkma ya da sarsılma varsa ilgili taraftaki takoz şüphelidir.
• Takozların kauçuk kısımları gözle kontrol edilir: çatlak, yırtık, ayrılma, çökme var mı?
• Hidrolik dolgulu takozlarda yağ sızıntısı olup olmadığına bakılır.
• Uygun bir levyeyle kontrollü şekilde motor zorlanarak takozdaki boşluk değerlendirilir.

Bu kontroller dikkat gerektirir; araç hareket etme ihtimaline karşı ön tarafta kimse durmamalıdır.

Değişimde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Takoz değişimi teknik olarak çok karmaşık değildir ama birkaç önemli nokta var:

• Motor uygun bir kriko ya da motor askı aparatıyla desteklenmeli; bir takoz sökülürken motor başka bir noktadan kontrolsüz şekilde düşmemeli.
• Yeni takozlar motor ve şanzıman doğru hizadayken sıkılmalı. Gerilim altında sıkılan takoz kısa sürede yırtılır.
• Cıvatalar üreticinin belirttiği sıkma değerlerine getirilmeli.
• Bir takoz bozulduysa diğerleri de mutlaka kontrol edilmeli. Çoğu zaman en az iki takozu birlikte değiştirmek daha sağlıklı sonuç verir.

Parça Seçimi

206'da takozlar motor hacmine, yakıt tipine ve şanzıman tipine göre farklıdır. Benzinli 1.4 ile 1.6 HDi'nin sağ motor takozu aynı değildir; manuel ve otomatik şanzımanlı versiyonlarda da şanzıman takozu farklılık gösterebilir. Doğru parçayı bulmak için şasi numarasıyla eşleştirme yapın ve Peugeot 206 yedek parça kategorisindeki motor tipine göre ayrılmış seçeneklere bakın.

Ucuz takozlarda kauçuk karışımı ya çok sert ya da çok yumuşak olabiliyor. Çok sert takoz titreşimi kabine taşır, çok yumuşak olan ise kısa sürede çöker. Bilinen üreticilerin ürünlerini tercih etmek, aynı işi birkaç ay sonra tekrar yapmamak için önemli. Diğer ihtiyaçlarınızda da Peugeot yedek parça seçeneklerimizi model bazında inceleyebilirsiniz.

Takoz Ömrünü Uzatmak İçin

Takozlar zamanla yaşlanan kauçuk parçalardır, ama ömürlerini kısaltan bazı durumlar var: motor bölmesinde yağ kaçakları (yağ kauçuğu bozar), sert kalkışlar, debriyajı sert bırakmak ve ateşleme sorunu nedeniyle uzun süre tekleyerek çalışan motor. Yağ kaçağını gidermek ve motoru sağlıklı çalıştırmak, takozları da korur.

Toparlayalım

206'da motor takozu bozulduğunda ilk hissedilen titreşim ve vuruntu olsa da asıl tehlike, zamanla egzoz, hortum, halat ve aks gibi parçalara verdiği zarar. Belirtileri fark ettiğinizde ertelemeden kontrol ettirin, takozları eksiksiz ve doğru hizada değiştirin. Kırmızı ışıkta bekleyen sessiz ve sakin bir 206, işin doğru yapıldığının en güzel kanıtı.