Peugeot 5008 Süspansiyon Sisteminde Burç ve Rotil Kontrolü
Yaz tatilinden dönen bir 5008 sahibi, yolculuğun son günlerinde aracın önünden "tak tak" diye bir ses geldiğini, özellikle köy yollarında bu sesin arttığını anlatıyordu. Araç yedi kişi ve tavan bagajıyla binlerce kilometre yol yapmıştı. Lifte aldığımızda sol ön rotilde belirgin bir boşluk, sağ salıncağın arka burcunda ise çatlak gördük. Yük altında uzun mesafe kullanılan bir aracın süspansiyonunun bu tür yorgunluk belirtileri göstermesi sürpriz değil. 5008 gibi ağır ve kalabalık taşıyan bir SUV'da burç ve rotil kontrolü, güvenlik açısından ihmal edilmemesi gereken bir konu.
Burç ve Rotil Nedir?
Burçlar
Süspansiyon kollarının gövdeye ya da diğer parçalara bağlandığı noktalarda kullanılan kauçuk-metal elemanlardır. Hareket serbestliği sağlarken titreşimi sönümler ve kolların istenmeyen yönlerde oynamasını engeller. 5008'de ön alt salıncakta, viraj demirinde (stabilizatör) ve arka kirişin gövdeye bağlantı noktalarında burçlar bulunur.
Rotil
Rotil, salıncağı tekerlek taşıyıcısına (aks taşıyıcısı) bağlayan küresel bir mafsaldır. Tekerleğin hem yukarı aşağı hareket etmesine hem de direksiyonla dönmesine izin verir. Rotil arızası, doğrudan direksiyon hakimiyetini etkileyebileceği için en kritik süspansiyon arızalarından biridir.
5008'de Neden Daha Fazla Yıpranır?
- Yedi kişilik kapasite ve dolu bagajla yüksek yük
- Uzun mesafe aile yolculukları
- SUV olması nedeniyle zaman zaman bozuk ve stabilize yollarda kullanım
- Büyük jant ve düşük profilli lastiklerin darbeleri daha az sönümlemesi
- Tavan bagajı ya da römork gibi ek yükler
Burç Arızasının Belirtileri
- Frenlemede ve kalkışta aracın bir öne bir arkaya oynaması
- Frenlemede direksiyonun hafifçe sağa sola kayması
- Kasis geçişlerinde tok ses
- Virajlarda gövdenin "gecikmeli" tepki vermesi, belirsiz sürüş hissi
- Ön lastiklerde düzensiz aşınma
Rotil Arızasının Belirtileri
- Çukur ve kasislerde alttan gelen metalik vuruntu
- Direksiyonda boşluk ve yolda "yüzme" hissi
- Direksiyonu çevirirken gıcırtı ya da tıkırtı
- Lastiklerin iç veya dış kenarında hızlı aşınma
- Rotil toz körüğünün yırtık olması ve gresin dışarı çıkması
Rotil boşluğu ilerlediğinde, ileri aşamada mafsalın yerinden çıkması gibi ciddi bir güvenlik riski doğabilir. Bu nedenle rotilden şüpheleniyorsanız beklemeden kontrol ettirin.
Kontrol Nasıl Yapılır?
Görsel İnceleme
Araç lifte alındığında tüm burçlar ve rotil toz körükleri gözle incelenir. Burçlarda derin çatlak, kauçuğun metal kovandan ayrılması ya da bir tarafa doğru sarkma; rotilde ise körük yırtığı, gres kaçağı ve paslanma aranır.
Levye ile Kontrol
Salıncak bir levye ile bağlantı noktalarında zorlanır; burçta aşırı hareket görülüyorsa yıpranmıştır. Rotil kontrolü için tekerlek altından levye ile yukarı doğru kaldırılır ve rotil noktasında dikey boşluk olup olmadığı izlenir.
Tekerlek Oynatma Testi
Araç havadayken tekerlek saat 12 ve 6 konumlarından tutulup itilip çekilir. Boşluk hissediliyorsa rotil ya da rulman şüphelidir. Saat 3 ve 9 konumlarında yapılan aynı test ise rot başı boşluğunu gösterir.
Yol Testi
Bozuk yolda yavaş hızda gidilerek seslerin kaynağı dinlenir. Deneyimli bir göz, sesin karakterinden hangi parçanın sorunlu olduğunu büyük oranda tahmin edebilir.
Değişimde Dikkat Edilecekler
5008'de bazı versiyonlarda rotil salıncakla birlikte tek parça olarak gelir, bazılarında ise ayrı değiştirilebilir. Rotil ayrı değiştirilebiliyorsa bile salıncak burçları da yıpranmışsa komple salıncak değişimi daha ekonomik ve kalıcı bir çözüm olabilir.
Burç ve salıncak cıvataları, araç kendi ağırlığı üzerindeyken son sıkılmalıdır. Araç havadayken sıkılan burçlar yere inince gerilim altında kalır ve kısa sürede yırtılır. Rotil cıvata ve somunları üreticinin belirttiği torkla sıkılmalı, tek kullanımlık somunlar yenilenmeli.
Değişim sonrası ön düzen ayarı mutlaka yapılmalıdır. Parça değişip ayar yapılmazsa lastikler kısa sürede yanlış aşınır.
Parça Seçimi
Süspansiyon parçalarında kalite, ağır bir araç için daha da önemli. Kalitesiz burç kauçuğu yük altında çabuk yorulur; ucuz rotillerde ise gres kalitesi ve körük dayanıklılığı düşük olabilir. Peugeot yedek parça siparişlerinde süspansiyon parçalarını şasi numarasına göre eşleştiriyoruz. Birinci kuşak araçlar için Peugeot 5008 (2009-2016) yedek parça, ikinci kuşak için Peugeot 5008 yedek parça kategorilerine bakabilirsiniz.
Son Söz
5008, ailenizi taşıyan bir araç; süspansiyonundaki bir burç ya da rotil, sadece konfor değil güvenlik meselesi. Özellikle uzun yolculuk öncesinde ve sonrasında lift üzerinde bir kontrol yaptırın. Erken fark edilen bir boşluk, hem lastiklerinizi hem de sürüş güvenliğinizi korur.