Peugeot Arka Fren Diski Değişiminde Dikkat Edilecekler

Bir Peugeot 3008 sahibi, arka balata ve disklerini kendi tanıdığı bir yerde değiştirttikten birkaç gün sonra panik halinde aradı. "Göstergede park freni arızası yazıyor, park frenini çekemiyorum" dedi. Aracı getirdiğinde durumu hemen anladık: elektronik park freni servis moduna alınmadan kaliper pistonu zorla geri itilmiş, kaliperdeki motor ünitesinin dişlisi zarar görmüştü. Basit bir disk değişimi, kaliper değişimine dönüşmüştü. Arka fren diski değişimi, ön diske göre daha az yapılan ama daha fazla ayrıntı içeren bir iştir. Bu yazıda Peugeot araçlarda arka disk değişiminde dikkat edilmesi gereken noktaları sırasıyla ele alacağım.

Arka Fren Sisteminizi Tanıyın

Peugeot'nun farklı modellerinde ve donanım seviyelerinde farklı arka fren sistemleri bulunur. Değişime başlamadan önce aracınızda hangi sistemin olduğunu bilmek gerekir:

• Arka kampanalı sistem: 206, 207, 301 ve bazı 208 versiyonları gibi araçlarda arka tarafta disk yerine kampana bulunabilir.
• Mekanik el frenli arka disk: Arka kaliperde el freni teliyle çalışan bir mekanizma bulunur. 307, 407 ve bazı 308 versiyonlarında görülür.
• Elektronik park frenli arka disk: 308, 3008, 5008 ve 508'in yeni nesillerinde, kaliperin arkasında doğrudan elektrik motoru bulunur ya da merkezi bir motor ünitesi telleri çeker.
• Rulmanlı arka disk: Bazı Peugeot modellerinde, özellikle bazı Partner, Bipper ve binek versiyonlarında, arka tekerlek rulmanı diskin içine entegre edilmiştir. Bu durumda disk değişimi aslında rulman değişimi anlamına da gelir.

Elektronik Park Freni: Servis Modu Şart

Elektronik park frenli araçlarda en kritik adım budur. Kaliper pistonu, park freni motorunun bir mil üzerinden ileri itmesiyle çalışır. Bu mil serbest bırakılmadan piston zorla geri itilirse motor ünitesi, dişlileri ya da kaliper içindeki mekanizma zarar görür. Doğru yöntem şudur:

• İşleme başlamadan önce teşhis cihazıyla elektronik park freni bakım ya da servis moduna alınır. Bu mod pistonu tamamen geri çeker ve sistemi devre dışı bırakır.
• Bazı modellerde bu işlem, üreticinin belirttiği bir buton ve pedal kombinasyonuyla da yapılabilir; araç kılavuzuna bakmak gerekir.
• Değişim tamamlandıktan sonra sistem yine teşhis cihazıyla normal moda alınır ve balata ile disk arasındaki mesafe kalibre edilir.
• Bu adımlar atlandığında göstergede park freni arızası çıkabilir ve park freni çalışmayabilir.

Mekanik El Frenli Kaliperlerde Piston

Mekanik el frenli arka kaliperlerde piston, el freni mekanizmasının içinde bir vida üzerinde çalışır. Bu pistonu düz bir şekilde iterek geri almak mümkün değildir; piston aynı anda döndürülerek ve itilerek geri alınmalıdır. Bunun için özel bir piston geri alma aparatı kullanılır. Zorla itilen piston mekanizmayı bozar ve el freni çalışmaz hale gelir. Piston geri alındıktan sonra yüzündeki yarıkların balatanın arkasındaki çıkıntıya uygun konumda durduğundan emin olunmalıdır.

Rulmanlı Disklerde Ek Adımlar

Rulmanı diskle entegre olan modellerde değişim sırasında şu noktalara dikkat edilmelidir:

• Disk, rulmanı ve ABS halkası takılı şekilde komple gelir; parça seçerken ABS'li ya da ABS'siz versiyona dikkat edilmelidir.
• Aks somunu genellikle tek kullanımlıktır ve her sökümde yenilenmelidir.
• Aks somunu üreticinin belirttiği tork değerinde sıkılmalıdır. Az sıkılan somun rulmanda boşluğa, fazla sıkılan somun ise rulmanın erken bozulmasına yol açar.
• Toz kapağı yeniden takılırken hasar görmüşse yenilenmelidir.
• Değişimden sonra ABS sensörünün doğru çalıştığı ve uyarı lambasının sönük olduğu kontrol edilmelidir.

Genel Montaj Kuralları

Hangi sistem olursa olsun, arka disk değişiminde şu genel kurallara uyulmalıdır:

• Diskler her zaman çift olarak, aynı aks üzerinde birlikte değiştirilmelidir.
• Disk değişiminde balatalar da mutlaka yenilenmelidir; eski balata yeni diske tam oturmaz.
• Göbek yüzeyi pas ve kirden tamamen temizlenmeli; aksi halde disk yalpa yapar ve fren titreşimi oluşur.
• Yeni diskin yüzeyindeki koruyucu kaplama, üreticinin talimatına göre gerekiyorsa fren temizleyiciyle silinmelidir.
• Kaliper kızak pimleri temizlenip uygun gresle yağlanmalı, körükleri kontrol edilmelidir.
• Kaliper taşıyıcı cıvataları üreticinin belirttiği torkla sıkılmalı, gerekiyorsa yenilenmelidir.
• Bijonlar tork anahtarıyla ve çapraz sırayla sıkılmalıdır.
• İşlem sonunda fren pedalına birkaç kez basılarak pistonların balataya oturması sağlanmalı, ardından hidrolik seviyesi kontrol edilmelidir.

Yeni disk ve balatalar takıldıktan sonra ilk birkaç yüz kilometre boyunca ani ve sert frenlerden kaçınmak, balata ile diskin uyum sağlaması açısından önemlidir.

Değişim sonrası kontroller

Montaj bittikten sonra işin tamamlandığını kabul etmeden önce birkaç kontrol daha yapılmalıdır. Araç yere indirildikten sonra park freni birkaç kez çekilip bırakılarak, elektronik sistemlerde ise birkaç kez devreye alınıp çözülerek düzgün çalıştığı doğrulanmalıdır. Ardından düşük hızda kısa bir deneme sürüşü yapılmalı, frenleme sırasında aracın düz gittiği, pedal hissinin normal olduğu ve arka taraftan sürtme ya da gıcırtı sesi gelmediği kontrol edilmelidir. Sürüşten sonra arka jantların sıcaklığına bakmak da faydalıdır; jantlardan biri diğerinden belirgin şekilde sıcaksa kaliper ya da park freni mekanizması tam olarak serbest kalmıyor olabilir. Son olarak muayene istasyonunda ya da fren test cihazında park freni kuvvetinin iki taraf arasında dengeli olup olmadığı ölçülebilir.

Parça Seçimi

Arka diskler, aynı model içinde bile donanım seviyesine ve motor seçeneğine göre çap, kalınlık ve göbek yapısı bakımından farklılık gösterir. Rulmanlı ya da rulmansız, ABS halkalı ya da halkasız versiyonlar arasında da seçim yapmak gerekir. Bu yüzden sipariş verirken şasi numarasını paylaşmanızı öneririm. Arka fren diski, balata ve rulman setlerini aracınıza uygun şekilde Peugeot yedek parça mağazamızda bulabilirsiniz.

Arka Diskler Neden Ön Disklerden Farklı Aşınır?

Müşterilerin şaşırdığı bir durum da, arka disklerin bazen ön disklerle neredeyse aynı sürede değişime gelmesidir. Önden çekişli Peugeot araçlarda frenleme kuvvetinin büyük kısmı ön tekerleklere düşer, bu yüzden normalde ön diskler ve balatalar daha hızlı aşınır. Ancak yeni nesil araçlarda ESP ve çekiş kontrol sistemleri, aracı dengelemek için arka frenleri sıkça ve kısa süreli olarak devreye sokar. Ayrıca arka diskler daha az ısındığı için yüzeylerinde pas birikmesi daha kolay olur. Uzun süre park halinde kalan ya da az kullanılan araçlarda arka disklerin pas nedeniyle oyuklaşması ve balatanın sadece belirli bir bant üzerinde çalışması sık rastlanan bir durumdur. Bu yüzden arka disklerin durumu, ön disklerle birlikte her bakımda kontrol edilmelidir.

Arka disklerin paslanmasını azaltmak için aracı uzun süre kullanmayacaksanız ara ara kısa bir sürüş yapmanızı, sürüş sırasında da arada bir orta şiddette fren yaparak disk yüzeyinin temizlenmesini sağlamanızı öneririm.

Değişim işleminin ardından arka tekerleklerin elle rahatça döndüğünü ve herhangi bir sürtme sesi olmadığını kontrol etmek, işin doğru yapıldığını teyit etmenin en basit yoludur.

Son Söz

Arka disk değişimi, doğru bilgi ve doğru ekipmanla yapıldığında sorunsuz bir iştir; ancak ayrıntılar atlandığında maliyetli sürprizlere yol açabilir. Elektronik park frenli araçlarda servis modunu, mekanik el frenli kaliperlerde doğru piston geri alma yöntemini, rulmanlı disklerde ise doğru tork değerini unutmayın. Modelinize uygun parçalar için Peugeot 3008 yedek parça ve Peugeot Partner Tepee yedek parça kategorilerimize göz atabilirsiniz.