Peugeot Direksiyon Mafsalı Arızasının Belirtileri

Bir Peugeot 307 sahibi, uzun süredir aynı şikâyetle farklı yerlere gittiğini söyleyerek geldi. "Direksiyonu çevirirken ortada küçük bir boşluk var, bazen de tık diye bir ses geliyor. Rot başlarını değiştirdiler, ön düzen yaptırdım, geçmedi" dedi. Aracı lifte almadan önce kabinde direksiyonu sağa sola hafifçe oynatırken bir yandan da pedalların üstünden direksiyon miline baktık. Simit hareket ederken mil kısa bir an hareketsiz kalıyor, sonra tık sesiyle dönmeye başlıyordu. Arıza, direksiyon kolonu ile direksiyon kutusu arasındaki mafsaldaydı. Direksiyon mafsalı, ön takım değil kabin tarafında olduğu için çoğu zaman en son şüphelenilen parçadır. Bu yazıda belirtilerini ve teşhis yöntemlerini anlatacağım.

Direksiyon Mafsalı Nedir?

Direksiyon simidinden direksiyon kutusuna kadar uzanan direksiyon mili tek parça ve düz değildir. Simit ile kutu aynı eksende olmadığı için mil, açılı bir şekilde ilerler. Bu açıyı karşılamak için milin üzerinde bir ya da iki kardan mafsalı bulunur. Halk arasında direksiyon mafsalı, direksiyon kardanı ya da direksiyon çaprazı olarak da adlandırılır.

Peugeot araçlarda genellikle direksiyon kolonunun alt ucundan başlayan, torpido altından ve motor bölmesi ile kabin arasındaki duvardan geçerek direksiyon kutusunun pinyon miline bağlanan bir ara mil bulunur. Bu ara milin bir ya da iki ucunda kardan mafsalı yer alır. Ara mil, bazı modellerde teleskopik yapıdadır; yani kaza anında ya da montaj sırasında boyu kısalabilir. Kabin tarafına su ve gürültü girmesini önlemek için mil, duvardan geçtiği noktada bir körük ya da conta ile korunur.

Mafsal Neden Arızalanır?

Direksiyon mafsalı, her direksiyon hareketinde dönme ve açılı çalışma yükü altındadır. Zamanla şu nedenlerle arızalanabilir:

• Kardan çaprazındaki iğneli yatakların aşınması ve boşluk yapması
• Yatakların gresinin kuruması ve mafsalın tutuk çalışması
• Duvar geçişindeki körüğün bozulması ile mafsala su ve toz ulaşması, korozyon başlaması
• Teleskopik ara milin kayar kısmındaki burçların aşınması
• Mafsalı direksiyon kutusuna ya da kolona bağlayan sıkma cıvatasının gevşemesi
• Kaza ya da ciddi bir darbe sonrası milin eğilmesi
• Daha önceki onarımlarda mafsalın yanlış diş konumunda takılması

Arızanın Belirtileri

Direksiyon simidinde boşluk

Araç düz giderken direksiyonu hafifçe sağa sola oynattığınızda, simit hareket ettiği halde tekerlekler hemen tepki vermiyorsa sistemde bir boşluk vardır. Bu boşluk rot başı, iç rot, direksiyon kutusu ya da direksiyon mafsalından kaynaklanabilir. Mafsal kaynaklı boşluk genellikle simidin orta konumunda daha belirgin hissedilir.

Tık sesi ya da tıkırtı

Direksiyon yön değiştirdiğinde, örneğin sağdan sola geçerken, pedalların üst bölgesinden ya da torpido altından gelen tek bir tık sesi tipik bir mafsal belirtisidir. Ses bazen direksiyon simidinde hafif bir vuruntu olarak da hissedilir.

Direksiyonda takılma ya da tutukluk

Gresi kurumuş ya da paslanmış bir mafsal düzgün dönmez. Direksiyonu çevirirken belirli noktalarda takılma, düzensiz bir direnç ya da "çentikli" bir his oluşabilir. Bu his, araç dururken direksiyon yavaşça çevrildiğinde daha net anlaşılır. Direksiyonun virajdan sonra kendi kendine merkeze dönmesinde de zorlanma görülebilir.

Direksiyonun yamuk durması

Ön düzen ayarı doğru yapıldığı halde direksiyon simidi düz giderken yamuk duruyorsa, mafsalın kolon ya da kutu tarafında yanlış diş konumunda takılmış olması ya da bağlantının kaymış olması mümkündür.

Gıcırtı

Kuru çalışan bir mafsal ya da duvar geçiş körüğü, özellikle soğuk havada direksiyon çevrilirken gıcırtı yapabilir.

Arızayı ertelemenin riski

Mafsaldaki küçük bir boşluk ilk başta sadece rahatsız edici bir his yaratır. Ancak iğneli yataklar dağılmaya başladığında boşluk hızla büyür ve direksiyonun tepkisi belirgin şekilde gecikir. Çok ileri aşamada mafsalın tutukluk yapıp direksiyonu bir noktada kilitlemesi ya da sıkma cıvatası gevşemiş bir mafsalın yuvasından kayması gibi tehlikeli durumlar yaşanabilir. Direksiyon sistemi, sürücü ile tekerlekler arasındaki doğrudan bağlantı olduğu için bu sistemdeki her boşluk ciddiye alınmalıdır.

Diğer Arızalardan Nasıl Ayırt Edilir?

Direksiyon boşluğu ve sesleri birçok parçadan kaynaklanabildiği için mafsal arızasını doğru teşhis etmek önemlidir. Atölyede uyguladığımız yöntem şöyle:

• Araç tekerlekleri yerdeyken ve motor çalışırken bir kişi direksiyonu küçük hareketlerle sağa sola çevirir.
• Diğer kişi önce kabinde, torpido altından mafsalı ve ara mili izler. Simit dönerken mil hareketsiz kalıyor ya da gecikiyorsa sorun mafsaldadır.
• Ardından aynı işlem, bu sefer motor bölümünden direksiyon kutusunun giriş mili izlenerek tekrarlanır.
• Kutu mili düzgün dönüyor ama tekerlek gecikiyorsa sorun kutu, iç rot ya da rot başlarındadır.
• Mafsalı bağlayan sıkma cıvatalarının sıkılığı ve mafsalın kendisindeki boşluk elle kontrol edilir.

Bu yöntem, boşluğun zincirin hangi halkasında olduğunu net şekilde gösterir ve gereksiz parça değişiminin önüne geçer.

Değişimde Dikkat Edilecekler

Direksiyon mafsalı değişimi, güvenlik açısından son derece kritik bir işlemdir. Dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

• İşleme başlamadan önce ön tekerlekler düz konuma getirilmeli ve direksiyon simidi kilitlenmelidir. Bu, mafsalın doğru diş konumunda takılması için şarttır.
• Hava yastıklı araçlarda direksiyon simidinin serbestçe dönmesine izin verilmemelidir; aksi halde simidin içindeki kablo makarası zarar görebilir.
• Mafsalın kolon ve kutu tarafındaki dişli bağlantıları temizlenmeli ve yeni mafsal tam oturtulmalıdır.
• Sıkma cıvataları üreticinin belirttiği tork değerinde sıkılmalı; bazı cıvatalar tek kullanımlıktır ve yenilenmelidir.
• Duvar geçiş körüğü ya da contası da kontrol edilmeli, gerekirse yenilenmelidir.
• İşlem sonrası direksiyonun düz giderken ortada durduğu kontrol edilmelidir.

Direksiyon mafsalı, ara mil ve ilgili parçaları aracınızın şasi numarasına uygun şekilde Peugeot yedek parça mağazamızda bulabilirsiniz.

Elektrikli Direksiyonlu Modellerde Mafsal

Yeni nesil 208, 2008, 308, 3008 ve 5008 gibi modellerde elektrikli direksiyon sistemi kullanılır. Bu sistemlerde direksiyon yardımını sağlayan elektrik motoru, modele göre direksiyon kolonunun üzerinde ya da doğrudan direksiyon kutusunun üzerinde bulunur. Kolon tipi sistemlerde motor, mafsalın üst tarafında yer aldığı için mafsaldaki boşluk ya da takılma, motorun torkunun tekerleklere iletilmesini de etkiler. Ayrıca bu sistemlerde direksiyon açı sensörü bulunur. Mafsal değişimi ya da direksiyon kolonu üzerinde yapılan işlemlerden sonra direksiyon açı sensörünün teşhis cihazıyla kalibre edilmesi gerekebilir. Bu kalibrasyon yapılmazsa ESP uyarısı yanabilir, şerit takip asistanı gibi sürüş destek sistemleri doğru çalışmayabilir.

Mafsal değişiminde kolonla birlikte gelen hava yastığı kablo makarasına, yani halk arasında "direksiyon spirali" denen parçaya dikkat etmek de önemlidir. Direksiyon simidi sökülmesi gereken işlemlerde bu parçanın ortalanmış konumda kalması gerekir; aksi halde direksiyon çevrildiğinde içindeki şerit kablo kopabilir ve hava yastığı uyarısı yanar.

Son bir hatırlatma: direksiyon sisteminde yapılan her türlü işlemden sonra kısa bir deneme sürüşü yapılmalı, direksiyonun düz yolda ortada durduğu, iki yöne de eşit hafiflikte döndüğü ve hiçbir ses gelmediği kontrol edilmelidir.

Sonuç

Direksiyondaki boşluk, tık sesleri ve takılma hissi, sadece ön takımdan değil kabin tarafındaki direksiyon mafsalından da gelebilir. Rot başları ve ön düzen sorununuzu çözmüyorsa mafsalı da kontrol ettirin. Modelinize uygun parçalar için Peugeot 307 yedek parça ve Peugeot 208 yedek parça kategorilerimize göz atabilirsiniz.