Peugeot Direksiyon Pompası Ses Yapıyorsa Hangi Parçalar Kontrol Edilmeli?

"Sabah arabayı çalıştırıp park yerinden çıkarken direksiyonu çevirdiğimde inek böğürür gibi bir ses geliyor" diye anlatmıştı bir Peugeot 407 sahibi. Tarifi biraz komik ama aslında çok yerindeydi. Hidrolik direksiyonlu araçlarda pompa sesi genellikle inleme, vınlama ya da böğürme şeklinde tarif edilir. Bu müşterinin aracında başka bir yer pompa değişimi önermişti. Biz önce rezervuara baktık: yağ seviyesi minimumdaydı ve rengi kararmıştı, emiş hortumunun kelepçesinden de hava alıyordu. Kelepçeyi ve hortumu yeniledik, yağı değiştirdik, sistemin havasını aldık. Ses tamamen kayboldu. Bu yazıda, direksiyon pompası ses yaptığında pompaya geçmeden önce hangi parçaların kontrol edilmesi gerektiğini anlatacağım.

Önce Sistemi Tanıyalım

Peugeot'nun hidrolik direksiyonlu modellerinde iki farklı pompa tipi karşımıza çıkar. Klasik sistemlerde pompa motora bağlıdır ve kanallı kayışla tahrik edilir. 206, 306, 406 ve bazı Partner versiyonlarında bu yapı yaygındır. Elektro-hidrolik sistemlerde ise pompa bir elektrik motoruyla çalışır ve kendi elektronik kontrol ünitesine sahiptir. 307, 407, eski kuşak 308, 3008 ve 5008 gibi modellerin bir kısmında bu sistem bulunur.

Her iki sistemde de pompa yağı bir rezervuardan emer, basınçlandırır ve yüksek basınç hortumuyla direksiyon kutusuna gönderir. Kutudan dönen yağ, dönüş hortumuyla rezervuara geri gelir. Bazı sistemlerde yağı soğutmak için bir soğutma borusu ya da serpantini de bulunur. Bu devrenin herhangi bir noktasındaki sorun pompanın ses yapmasına neden olabilir.

Sesin Türü Bize Ne Söyler?

Pompa sesinin karakteri, arızanın kaynağı hakkında önemli ipuçları verir:

• İnleme ya da vınlama: Genellikle direksiyon çevrildiğinde artar. Düşük yağ seviyesi, sistemdeki hava ya da pompanın iç aşınması akla gelir.
• Sadece direksiyon sonuna dayandığında gelen öten ses: Belirli ölçüde normal olabilir, çünkü pompa bu noktada en yüksek basınçta çalışır. Ancak ses çok yüksekse basınç valfinde ya da pompada sorun olabilir.
• Gurultu ya da köpürme sesi: Sistemde hava olduğunu, yani emiş tarafında bir kaçak bulunduğunu gösterir.
• Cıyaklama ya da tiz ötme: Klasik sistemlerde kayış kayması işaretidir.
• Sürekli uğultu, direksiyon çevrilmese bile: Pompa yatağının ya da elektro-hidrolik pompada elektrik motoru yatağının aşındığını gösterebilir.

Sırasıyla Kontrol Edilmesi Gereken Parçalar

Yağ seviyesi ve kalitesi

İlk bakılacak yer rezervuardır. Yağ seviyesi minimumun altındaysa pompa hava emer ve ses yapar. Seviye düşükse sadece yağ eklemek yetmez; kaçağın nereden olduğunu bulmak gerekir. Yağ kararmış ya da köpüklüyse sistemin yıkanıp yenilenmesi gerekir. Yağ eklerken yalnızca üreticinin belirttiği yağ tipini kullanmak şarttır; yanlış yağ contalara zarar verir ve pompa sesini artırabilir.

Emiş hortumu ve kelepçeleri

Rezervuardan pompaya giden düşük basınç hortumu ve kelepçeleri, sisteme hava girmesinin en yaygın noktasıdır. Bu hortumdan yağ kaçmayabilir ama hava girebilir. Hortum yaşlanıp sertleştiyse, kelepçesi gevşediyse ya da üzerinde çatlak varsa pompa hava emer ve ses yapar. Bu yüzden emiş hattının dikkatle kontrol edilmesi ve gerekirse yenilenmesi gerekir.

Rezervuar filtresi

Bazı Peugeot modellerinde rezervuarın içinde bir filtre bulunur. Bu filtre zamanla tıkanır ve pompanın yeterli yağ emmesini engeller. Tıkalı filtre de pompanın inlemesine yol açar. Rezervuar filtreli tipse ve yağ uzun süre değiştirilmemişse, rezervuarın komple yenilenmesi gerekebilir.

Yüksek basınç hortumu

Yüksek basınç hortumu içten büzüşmüş ya da daralmışsa pompa daha fazla zorlanır ve ses yapar. Ayrıca bu hortumdaki kaçaklar yağ seviyesini düşürür. Hortumun özellikle kıvrım yerleri ve rakor bağlantıları kontrol edilmelidir.

Kayış ve gergi (klasik sistemlerde)

Mekanik pompalı araçlarda kayış gevşekse ya da yıpranmışsa pompa yük altında kayar ve cıyaklama sesi duyulur. Gergi rulmanı ve avara kasnağı da kontrol edilmelidir; rulman sesi bazen pompa sesiyle karıştırılır.

Elektrik tarafı (elektro-hidrolik sistemlerde)

Elektro-hidrolik pompalarda besleme voltajı, şase bağlantısı ve soketler kontrol edilmelidir. Zayıf akü ya da arızalı şarj sistemi pompanın düzensiz çalışmasına ve ses yapmasına neden olabilir. Bazı arızalarda pompanın elektronik kontrol ünitesi hata kaydeder; bu kayıtlar teşhis cihazıyla okunmalıdır. Elektro-hidrolik pompaların içindeki elektrik motorunun yatağı da zamanla aşınabilir ve sürekli bir uğultuya neden olur.

Direksiyon kutusu

Nadiren de olsa ses kutunun içindeki valf sisteminden gelebilir. Kutu içindeki aşınma, pompanın sürekli yüksek basınçta çalışmasına yol açarak sesi artırabilir.

Sistemin Havasının Alınması

Hortum, rezervuar ya da pompa değiştirildikten sonra veya yağ seviyesi çok düştükten sonra sisteme hava girmiş olabilir. Havası alınmamış bir sistem, tüm parçalar sağlam olsa bile ses yapar. Hava alma işlemi genellikle motor çalışırken, ön tekerlekler yerden kesilmiş halde direksiyonun yavaşça birkaç kez sağa sola sonuna kadar çevrilmesiyle yapılır. Elektro-hidrolik sistemlerde üreticinin belirttiği özel bir prosedür gerekebilir. Bu işlemden sonra yağ seviyesi yeniden kontrol edilip tamamlanmalıdır.

Pompa Ne Zaman Gerçekten Değişmeli?

Yukarıdaki tüm kontroller yapılmış, yağ yenilenmiş, hortumlar ve kelepçeler sağlam, sistemin havası alınmış ama ses hâlâ devam ediyorsa pompanın iç aşınmasından şüphelenilir. Pompa değişimi gerektiğini gösteren diğer işaretler şunlardır:

• Direksiyonun belirgin şekilde ağırlaşması, özellikle düşük devirde
• Pompanın gövdesinden ya da mil keçesinden yağ kaçağı
• Elektro-hidrolik sistemlerde pompanın aralıklı çalışıp durması
• Pompadan gelen metalik sesler

Pompa değişiminde, eski pompanın arızalanma sebebi de ortadan kaldırılmalıdır. Örneğin pompa düşük yağ seviyesi nedeniyle bozulduysa kaçak giderilmeden yeni pompa takmak, kısa sürede aynı sonuca yol açar. Yeni pompa takıldıktan sonra sistem mutlaka yeni yağla doldurulmalı ve havası alınmalıdır.

Direksiyon pompası, rezervuar, hortum ve kayış gibi parçaları aracınızın direksiyon sistemi tipine göre Peugeot yedek parça mağazamızda bulabilirsiniz.

Yağın rengi ve kokusu

Rezervuardaki yağın durumu da çok şey anlatır. Taze direksiyon yağı berrak ve kendi rengindedir. Kararmış, yanık kokan ya da içinde parçacıklar bulunan yağ, sistemin aşırı ısındığını veya içeride bir aşınma olduğunu gösterir. Köpüklü ya da süt rengine dönmüş yağ ise sisteme hava ya da nem girdiğinin işaretidir. Böyle bir durumda sadece tamamlama yapmak yetmez; sistemin yıkanması ve yağın tamamen yenilenmesi gerekir.

Sık yaptığım bir uyarı da şu: direksiyonu uzun süre tam sağa ya da tam sola kırılı tutmayın. Direksiyon sonuna dayandığında pompa en yüksek basınçta çalışır ve sistem ısınır. Park manevralarında direksiyonu sonuna kadar çevirdikten sonra hafifçe geri bırakmak, pompanın ömrünü uzatan küçük ama etkili bir alışkanlıktır.

Son olarak, ses sorununu çözmek için piyasada satılan katkı maddelerine güvenmemenizi öneririm. Bazıları geçici olarak sesi azaltabilir ama sorunun kaynağını ortadan kaldırmaz ve bazen contalara zarar verebilir.

Pompa Arızasını Önlemek İçin Öneriler

Direksiyon pompası, bakımı doğru yapıldığında uzun yıllar sorunsuz çalışabilen bir parçadır. Ömrünü uzatmak için yapabilecekleriniz oldukça basit: rezervuardaki yağ seviyesini ayda bir kez kontrol edin, seviyede düşüş varsa kaçağı ertelemeden buldurun, yağı üreticinin önerdiği aralıklarla ya da kararmaya başladığında değiştirin. Klasik sistemlerde kayışı ve gergiyi periyodik bakımlarda kontrol ettirin. Elektro-hidrolik sistemlerde ise akü ve şarj sisteminin sağlıklı olmasına dikkat edin; düşük voltaj, bu pompaların en büyük düşmanlarından biridir.

Toparlarsak

Direksiyon pompasından gelen ses, çoğu zaman pompanın kendisinden değil, onu besleyen sistemdeki bir sorundan kaynaklanır. Önce yağı, hortumları, kelepçeleri ve kayışı kontrol ettirin; pompa değişimini en sona bırakın. Hidrolik direksiyonlu modeller için Peugeot 407 yedek parça ve Peugeot 307 yedek parça kategorilerimize göz atabilirsiniz.