Peugeot Geri Vites Müşürü Arızası Nasıl Anlaşılır?

Bir öğle arası dükkâna bir Expert sahibi geldi. Bir gece önce dar bir sokakta geri manevra yaparken arkadaki direği görememiş, tampon hafifçe göçmüş. "Geri vites lambalarım yanmıyordu, park sensörü de hiç ötmedi" dedi. Önce ampulleri kontrol ettik, ikisi de sağlamdı. Sonra aracı kaldırıp şanzımanın üzerindeki geri vites müşürüne baktık. Müşürün soketi çamur ve yağ ile kaplanmış, içindeki uçlar yeşil yeşil oksitlenmişti; müşürün kendisi de içten kontak yapmıyordu. Basit bir parçanın arızası, park sensörünü de devre dışı bırakınca küçük bir kazaya sebep olmuştu. Geri vites müşürü, aracın en göz ardı edilen parçalarından biridir. Bu yazıda bu parçanın ne iş yaptığını, arızasının hangi belirtileri verdiğini ve nasıl tespit edileceğini anlatacağım.

Geri Vites Müşürü Ne İş Yapar?

Geri vites müşürü, şanzıman gövdesi üzerine vidalanmış küçük bir elektrik anahtarıdır. Vites kolunu geri vitese aldığınızda şanzıman içindeki vites mekanizması müşürün pimine basar ya da onu serbest bırakır. Müşür bu hareketle bir devreyi kapatır ve "araç geri viteste" sinyalini oluşturur.

Eski araçlarda bu sinyal yalnızca arka geri vites lambalarını yakmak için kullanılırdı. Günümüz Peugeot'larında ise geri vites bilgisi birçok sisteme gider ve genellikle BSI üzerinden dağıtılır. Bu yüzden müşür arızası, sanıldığından çok daha fazla fonksiyonu etkiler.

Otomatik şanzımanlı Peugeot'larda ise ayrı bir geri vites müşürü bulunmaz. Bu araçlarda vites konumu, şanzımandaki vites konum anahtarı ya da şanzıman beyninden gelen bilgiyle belirlenir. Bu yazıda anlattıklarımız ağırlıklı olarak manuel şanzımanlı araçlar için geçerlidir; otomatik şanzımanlılarda benzer belirtiler görülürse vites konum sensörü ve şanzıman beyni kontrol edilmelidir.

Geri Vites Bilgisini Kullanan Sistemler

Geri vites müşürünün arızasının neden bu kadar çok belirtiye yol açtığını anlamak için bu sinyali kullanan sistemlere bakmak yeterli:

• Geri vites lambaları: Arkadaki araçlara ve yayalara geri gittiğinizi bildirir, gece de arka tarafı aydınlatır.
• Arka park sensörleri: Birçok modelde arka sensörler yalnızca geri vites sinyali geldiğinde devreye girer.
• Geri görüş kamerası: Ekranda kamera görüntüsü geri vitese takıldığında açılır.
• Arka silecek: Bazı Peugeot'larda ön silecek çalışırken geri vitese takıldığında arka silecek otomatik çalışır.
• Yolcu tarafı ayna: Hafızalı ayna fonksiyonu olan modellerde geri vites takıldığında sağ ayna aşağı yönlenir.
• Start-stop sistemi: Geri vites bilgisi, motorun durması veya yeniden çalışması kararlarında da kullanılabilir.
• Otomatik park asistanı: Park manevrası sırasında vites konumu bilgisine ihtiyaç duyar.

Arızanın Belirtileri

Atölyede karşılaştığımız geri vites müşürü arızaları genellikle şu belirtilerle gelir:

• Geri vites lambalarının hiç yanmaması: En temel ve en sık görülen belirti. Ampuller ve sigorta sağlamsa müşür ilk şüphelidir.
• Geri vites lambalarının sürekli yanık kalması: Müşür içten kısa devre yapmış ya da pimi takılı kalmıştır. Bu durum hem yanıltıcıdır hem de muayenede sorun çıkarır.
• Park sensörünün geri viteste devreye girmemesi: Sensörler sağlam olduğu hâlde hiç uyarı vermemesi.
• Geri görüş kamerası görüntüsünün gelmemesi: Ekran geri vitese takıldığında değişmiyor.
• Belirtilerin aralıklı olması: Bazen çalışıp bazen çalışmaması, genellikle soketteki oksitlenme ya da müşürün iç kontaklarının aşınmasıyla ilgilidir.
• Vites kolunu hafifçe zorlayınca lambaların yanması: Müşür ayarının ya da pim hareketinin yetersiz kaldığını gösterir.
• Müşür çevresinde yağ izi: Müşürün contası ya da gövdesi kaçak yapıyorsa şanzıman yağı dışarı sızabilir.

Son belirtiyi özellikle önemsemek gerekir. Müşürden sızan yağ hem şanzıman yağ seviyesini düşürür hem de soketin daha hızlı kirlenmesine neden olur. Uzun süre fark edilmezse şanzımanın kendisine de zarar verebilir.

Arızanın Sebepleri

Konum ve çevre koşulları

Geri vites müşürü, şanzımanın üzerinde ve genellikle motor bölmesinin alt kısımlarında yer alır. Bu konum, onu yol suyuna, çamura, tuza ve motor ısısına doğrudan maruz bırakır. Özellikle kış aylarında tuzlu yollarda kullanılan araçlarda soket oksitlenmesi çok yaygındır.

Mekanik aşınma

Müşürün pimi ve iç yayı her geri vites takışınızda hareket eder. Yıllar içinde bu hareketli parçalar aşınır, kontak yüzeyleri kararır. Ticari kullanımda, örneğin sık sık geri manevra yapan hafif ticari araçlarda bu süreç çok daha hızlı ilerler.

Kablo tesisatı sorunları

Müşüre giden kablolar motor ve şanzıman titreşimlerine maruz kalır. Kelepçeden kurtulan bir kablonun egzoz ya da hareketli parçalara sürtmesi, kablo kopmasına neden olabilir.

Hatalı montaj

Debriyaj ya da şanzıman onarımı sırasında müşür sökülüp takılır. Bu işlem sırasında soketin tam oturmaması, contanın yenilenmemesi ya da müşürün aşırı sıkılması ileride arızaya yol açar.

Arıza Nasıl Tespit Edilir?

Geri vites müşürü arızasını tespit etmek için şu adımları izleyebilirsiniz:

• Kontağı açın, el frenini çekin ve debriyaja basarak geri vitese takın. Bir yardımcıdan arka lambaları kontrol etmesini isteyin ya da aracı bir duvara doğru park edip yansımaya bakın.
• Lambalar yanmıyorsa önce ampulleri ve geri vites sigortasını kontrol edin.
• Park sensörü ve kamera da çalışmıyorsa sorun büyük ihtimalle ortak bir noktada, yani müşür ya da tesisattadır.
• Aracın altından ya da motor bölmesinden müşüre ulaşıp soketin durumunu inceleyin.
• Soketi çıkarıp müşür uçları arasında multimetre ile süreklilik ölçün. Geri viteste devre kapanmalı, diğer viteslerde açık olmalıdır (bazı modellerde tersi geçerli olabilir).
• Soket tarafında besleme olup olmadığını kontrol edin.
• Teşhis cihazı ile BSI üzerinden geri vites durumunun canlı verisini izleyin.

Müşür uçlarında geri vites takılıyken süreklilik yoksa müşür arızalıdır. Süreklilik var ama sistem sinyali almıyorsa sorun kablo tesisatında ya da sokettedir.

Değişim Sırasında Dikkat Edilecekler

Geri vites müşürü değişimi çoğu Peugeot'ta görece kolaydır, ancak bazı modellerde müşüre ulaşmak için hava filtresi kutusu, akü veya alt muhafazaların sökülmesi gerekebilir. Değişim sırasında şu noktalara dikkat edin. Eski müşürü sökmeden önce çevresini temizleyin; şanzıman içine kir kaçmasını önlersiniz. Söküldüğünde az miktarda şanzıman yağı akabilir, bir kap hazır bulundurun. Yeni müşürü yeni conta ya da sızdırmazlık halkası ile takın ve üretici değerinde sıkın; aşırı sıkmak gövdeyi çatlatabilir. Soketi temizleyin, gerekirse kontak spreyi kullanın ya da oksitlenmiş soketi yenileyin. Değişimden sonra şanzıman yağ seviyesini kontrol edin ve gerekiyorsa tamamlayın.

Doğru Parça Seçimi

Peugeot'larda farklı şanzıman tiplerinde farklı geri vites müşürleri kullanılır. Aynı modelin benzinli ve dizel versiyonları farklı şanzımanlara sahip olabilir, bu da farklı müşür anlamına gelir. Diş adımı, pim uzunluğu ve soket yapısı mutlaka kontrol edilmelidir. Parça alırken şasi numarası ve şanzıman kodu en güvenilir referanslardır.

Sitemizde Peugeot yedek parça ararken geri vites müşürlerini ve ilgili sızdırmazlık parçalarını modelinize göre bulabilirsiniz. Hikâyemizdeki araç için Peugeot Expert yedek parça, sık geri manevra yapılan bir diğer ticari model için ise Peugeot Partner yedek parça kategorilerine göz atabilirsiniz.

Son Söz

Geri vites müşürü, küçük ama güvenlik açısından önemli bir parçadır. Geri vites lambalarının yanmaması sadece muayene sorunu değildir; park sensörünün ve kameranın da devre dışı kalması, en sıradan bir park manevrasını bile riskli hâle getirir. Geri vitese taktığınızda alışık olduğunuz bip sesini ya da kamera görüntüsünü göremiyorsanız, sensör veya kamera arızası düşünmeden önce şanzımanın üstündeki bu küçük müşürü kontrol ettirin.