Peugeot Kalorifer Rezistansı Arızası Nasıl Anlaşılır?

Telefonda bir müşteri şöyle demişti: "Usta, kalorifer ya hiç üflemiyor ya da uçak motoru gibi üflüyor, ortası yok." Bu cümleyi duyduğumda daha aracı görmeden teşhisi koymuştum. Ertesi gün getirdiği 207'nin torpido altındaki rezistansını söktüğümüzde, ısıl sigortanın atmış ve plaka üzerindeki direnç tellerinden birinin kararmış olduğunu gördük. Kalorifer rezistansı, Peugeot'larda en sık değiştirdiğimiz küçük elektrik parçalarından biri. Ucuz ve basit bir parça ama arızası insanı kışın da yazın da zor durumda bırakıyor. Üstelik çoğu zaman tek başına bozulmuyor, arkasında başka bir sorunu da saklıyor. Bu yazıda rezistansın ne iş yaptığını, arızasının nasıl anlaşılacağını ve neden tekrar tekrar yanabildiğini anlatacağım.

Kalorifer Rezistansı Tam Olarak Nedir?

Burada önce bir isim karmaşasını çözelim. Ustalar arasında "kalorifer rezistansı" dendiğinde çoğunlukla kalorifer fan motorunun hızını ayarlayan direnç grubu kastedilir. Bazı dizel Peugeot'larda ise soğuk havada kabini hızlı ısıtmak için ısıtıcı peteğin yanına yerleştirilmiş elektrikli bir ek ısıtıcı bulunur; bu parçaya da kimi zaman rezistans denir. Bu yazıda ağırlıklı olarak fan hızını ayarlayan rezistanstan bahsedeceğim, ek ısıtıcıya da ayrı bir bölümde değineceğim.

Manuel klimalı Peugeot'larda fan motoru, klima panelindeki düğmeden gelen komutla farklı hızlarda çalışır. Bu hız farkı, motorla seri bağlanmış farklı değerlerdeki direnç telleri sayesinde elde edilir. Birinci kademede akım en yüksek dirençten geçer ve motor yavaş döner; kademe arttıkça direnç azalır, motor hızlanır. En yüksek kademede ise rezistans tamamen devre dışı kalır ve motor doğrudan beslenir.

Rezistans genellikle torpido altında, fan motorunun yakınında, hava kanalının içine yerleştirilmiştir. Bunun sebebi, direnç tellerinin ısınmasıdır; kanaldan geçen hava rezistansı sürekli soğutur. Üzerinde ayrıca aşırı ısınmaya karşı bir ısıl sigorta bulunur. Bu sigorta attığında rezistans kalıcı olarak devre dışı kalır.

Arızanın Belirtileri

Rezistans arızası oldukça karakteristik belirtiler verir:

• Fanın sadece en yüksek kademede çalışması: En tipik belirtidir. Alt kademeler devre dışı kalmış, en yüksek kademe rezistansı atladığı için çalışmaya devam ediyordur.
• Bazı kademelerin çalışıp bazılarının çalışmaması: Örneğin birinci ve ikinci kademe çalışmıyor, üçüncü ve dördüncü çalışıyorsa rezistanstaki tellerden biri kopmuştur.
• Kademe değiştirildiğinde hız farkı olmaması: Birkaç kademenin aynı hızda çalışması.
• Torpido altından yanık kokusu: Aşırı ısınan rezistansın ilk işaretidir.
• Fanın kısa süre çalışıp kesilmesi: Isıl korumanın devreye girip çıkması ya da soketteki temassızlık.
• Rezistans soketinde erime: Soket bağlantısı gevşekse ya da oksitlenmişse yüksek akım nedeniyle plastik eriyebilir. Bu, mutlaka ciddiye alınması gereken bir durumdur.

Fan hiçbir kademede çalışmıyorsa sorun büyük ihtimalle rezistanstan değil, sigorta, röle, kontrol paneli veya motorun kendisinden kaynaklanır. Çünkü rezistans tamamen bozulsa bile en yüksek kademe çalışmaya devam etmelidir. Bu basit mantık, teşhisin yarısını tek başına çözer; müşteriye telefonda ilk sorduğumuz soru da bu yüzden "en yüksek kademe çalışıyor mu?" olur.

Rezistans Neden Arızalanır?

Yorulmuş fan motoru

Rezistans arızalarının en yaygın ve en çok gözden kaçan sebebi budur. Fan motorunun rulmanları ya da burçları aşınıp sıkışmaya başladığında motor dönmek için daha fazla akım çeker. Bu fazla akım rezistanstan da geçer ve direnç telleri normalden çok ısınır. Sonunda ısıl sigorta atar ya da teller yanar. Bu durumda sadece rezistans değiştirilirse yeni rezistans da kısa sürede aynı şekilde yanar.

Hava akışının kısıtlanması

Rezistansı soğutan şey, kanaldan geçen havadır. Tıkalı bir polen filtresi ya da pervaneye dolmuş yapraklar hava akışını azaltır, rezistans yeterince soğuyamaz.

Uzun süre düşük kademede kullanım

Düşük kademelerde rezistans en fazla ısıyı üretir. Hava akışının zaten az olduğu bu kademelerde uzun süre çalışma, yaşlanmış bir rezistansı daha çabuk yorar.

Nem ve oksitlenme

Klima evaporatörünün tahliye hortumu tıkandığında oluşan su, torpido altındaki bölgeye taşıp rezistansı ve soketini oksitleyebilir.

Arızayı Test Etmek

Kalorifer rezistansını kontrol etmek görece kolaydır. Basit bir yol haritası şöyle:

• Fanı tüm kademelerde tek tek çalıştırın ve hangi kademelerin çalıştığını not edin.
• Torpido altındaki rezistansı bulun; çoğu modelde birkaç vida ya da klips ile hava kanalına bağlıdır.
• Soketi çıkarın ve erime, kararma ya da oksit olup olmadığına bakın.
• Rezistansı çıkarıp ısıl sigortanın ve direnç tellerinin durumunu gözle kontrol edin.
• Bir multimetre ile rezistans uçları arasındaki direnci ölçün. Sonsuz direnç gösteren bir hat, kopuk teli işaret eder.
• Fan motorunun milini elle çevirerek rahat dönüp dönmediğini, ses yapıp yapmadığını kontrol edin.

Son madde çok önemlidir. Atölyede rezistans değiştirdiğimiz her araçta mutlaka fan motorunun akım çekişine ve dönme rahatlığına da bakarız. Motor ağır dönüyorsa, rezistansla birlikte motoru da değiştirmeyi öneririz.

Dizel Araçlardaki Elektrikli Ek Isıtıcı

Bazı dizel Peugeot modellerinde, motor soğukken kabini daha hızlı ısıtmak için kalorifer peteğinin yanına ya da hava kanalına yerleştirilmiş elektrikli bir ek ısıtıcı bulunur. Dizel motorlar verimli çalıştıkları için soğuk havalarda geç ısınır, bu ısıtıcı da ilk dakikalarda konforu artırır. Bu parça arızalandığında kalorifer yine çalışır ama motor ısınana kadar hava soğuk gelir. Bazen ısıtıcıyı besleyen rölelerin veya sigortaların arızası da benzer belirtilere yol açar. Bu ısıtıcı, fan hız rezistansı ile karıştırılmamalı; parça siparişi verirken hangisine ihtiyacınız olduğunu netleştirmeniz gerekir.

Doğru Parçayı Seçmek

Peugeot'larda kalorifer rezistansları modele ve klima tipine göre farklılık gösterir. Manuel klimalı araçlarda direnç tipi rezistans, otomatik klimalı araçlarda ise elektronik hız kontrol modülü kullanılır; bunlar birbirinin yerine takılamaz. Aynı modelin klimalı ve klimasız versiyonlarında da farklı rezistanslar olabilir. Soket tipi, pin sayısı ve montaj şekli mutlaka kontrol edilmelidir. Soket erimişse yalnızca rezistansı değil, soket ucunu da yenilemek gerekir; aksi hâlde yeni rezistans da kötü temas nedeniyle ısınır.

Sitemizdeki Peugeot yedek parça ürünleri arasında kalorifer rezistanslarını, fan motorlarını ve polen filtrelerini model bazında bulabilirsiniz. Hikâyemizdeki araç için Peugeot 207 yedek parça, bu arızanın çok yaygın olduğu bir diğer model için ise Peugeot Partner Tepee yedek parça kategorilerine göz atabilirsiniz.

Tekrar Yanmasını Önlemek İçin

Rezistans değiştirdikten birkaç ay sonra aynı arızayla geri gelen araçları çok gördük. Bunu önlemek için birkaç şeye dikkat etmek yeterli. Rezistansla birlikte fan motorunun durumunu kontrol ettirin. Polen filtresini düzenli değiştirin ve pervanenin içinin temiz olduğundan emin olun. Soket bağlantısının sağlam ve oksitsiz olduğunu kontrol edin. Klima tahliye hortumunun tıkalı olmadığından emin olun; torpido altında nem varsa sebebini bulun. Yeni rezistansı takarken kanal içine tam oturduğundan, hava akımının önünde durduğundan emin olun; yarım oturmuş bir rezistans yeterince soğuyamaz.

Kapanış

Kalorifer fanınız sadece en yüksek kademede çalışıyorsa, bu neredeyse her zaman rezistansın sinyalidir. Ama rezistansı değiştirip geçmek yarım bir çözümdür; asıl soru, rezistansın neden yandığıdır. Fan motorunu, filtreyi ve soketi de kontrol ederek yapılan bir onarım, Peugeot'nuzun kaloriferini uzun yıllar sorunsuz çalıştırır ve sizi aynı arızayla tekrar uğraşmaktan kurtarır.