Peugeot Krank Kasnağı Arızası Hangi Seslerle Kendini Belli Eder?

Bazı arızaları ustalar gözle değil kulakla bulur. Geçen hafta bir Partner'ın kaputunu açıp motoru rölantide dinlerken yanımdaki çırağa "duyuyor musun?" diye sordum. Ön taraftan, kayışların olduğu bölgeden düzensiz, boğuk bir tıkırtı geliyordu. Motor devri yükselince ses kayboluyor, rölantiye dönünce yeniden başlıyordu. Kasnağa el lambasıyla baktığımızda dış halka ile göbek arasındaki kauçuğun çatladığını ve iki parçanın hizasının kaydığını gördük. Krank kasnağı ömrünü tamamlamıştı.

Krank Kasnağı Sıradan Bir Kasnak Değildir

Pek çok kişi krank kasnağını kayışı döndüren basit bir çark olarak düşünür. Oysa modern Peugeot motorlarında, özellikle dizel versiyonlarda, krank kasnağı aynı zamanda bir titreşim damperidir. İç göbek ile dış halka arasında kauçuk bir ara katman bulunur. Bu katman krank milinin her ateşlemede yaşadığı burulma titreşimlerini sönümler.

Bazı motorlarda kasnak, kayıştaki ani yüklenmeleri de emen ayrıştırıcı tipte tasarlanmıştır. Kauçuk eleman zamanla ısı, yağ buharı ve yaşlanma nedeniyle sertleşir, çatlar ve en sonunda ayrılır. Bu noktadan sonra kasnak hem görevini yapamaz hem de kendisi bir gürültü ve titreşim kaynağı olur.

Kasnağın Verdiği Sesler

Krank kasnağı arızasının sesleri, aşamaya göre değişir. Atölyede en sık karşılaştığımız sesler şunlar:

• Rölantide düzensiz tıkırtı: Kauçuk katman zayıfladığında dış halka göbek üzerinde hafifçe oynar ve metalik olmayan, boğuk bir tıkırtı çıkarır.
• Uğultu veya derin hırıltı: Damper titreşimi sönümleyemediğinde motorun önünden belirli devirlerde artan bir uğultu duyulur.
• Kayış cıyaklaması: Halka kaydığı için kayış hizası bozulur ve kayış kenarı sürtünerek ses yapar.
• Motoru kapatırken vuruntu: Motor dururken kasnaktan gelen tek bir "küt" sesi bazen ilk belirtidir.
• Ritmik çırpma sesi: İleri aşamada dış halka belirgin şekilde salgı yapar ve kayış titrer.

Sesler Başka Neyle Karışır?

Motorun ön tarafında birbirine çok yakın çalışan parçalar olduğundan krank kasnağı sesleri kolayca başka arızalarla karıştırılır. Teşhiste dikkat ettiğimiz noktalar:

• Alternatör kasnağı (serbest çalışan kasnak): Benzer şekilde tıkırtı ve titreşim yapar. Motor kapatılırken alternatör kasnağının bir yöne serbest dönüp dönmediğine bakılır.
• Gergi ve avara rulmanları: Genellikle sürekli bir uğultu veya hışırtı yaparlar.
• Su pompası: Rulman sesi ve su kaçağı belirtisiyle birlikte gelir.
• Motor takozları: Titreşimi kabine taşır ama ses kaynağı daha alttır.

Kayışı geçici olarak sökerek motoru çok kısa süre çalıştırmak bazı durumlarda sesin kayış tahrikli parçalardan mı geldiğini anlamaya yardımcı olur. Ancak bu yöntem su pompasının kayışla çalıştığı motorlarda dikkatli uygulanmalı ve uzun tutulmamalıdır.

Gözle Kontrol Nasıl Yapılır?

Motor kapalıyken kasnağın ön yüzüne ve kenarına bakılır. Göbek ile dış halka arasındaki kauçukta çatlak, dışarı taşma veya boşluk olup olmadığı incelenir. Bazı kasnaklarda iç ve dış parçalar üzerinde hizalama işaretleri bulunur; bu işaretlerin kaymış olması kauçuğun ayrıldığını gösterir. Motor çalışırken kasnağın kenarına güvenli bir mesafeden bakıldığında yalpalama fark edilebilir.

Kayış izleri de ipucu verir

Kanallı kayışın kenarlarında aşınma, kopan lifler veya kayış yüzeyinde parlama görülmesi, kasnak hizasının bozulduğunun dolaylı işaretleridir. Kayışı değiştirip kasnağı kontrol etmemek, yeni kayışın kısa sürede aynı şekilde yıpranmasına yol açar.

İhmal Edilirse Ne Olur?

Damper işlevini yitirdiğinde krank mili burulma titreşimlerini sönümsüz şekilde yaşar. Bu durum uzun vadede krank mili ve ön keçe üzerinde ek yük oluşturur. Daha somut ve ani risk ise dış halkanın tamamen ayrılmasıdır. Ayrılan halka kayışı koparabilir, koparan kayış diğer kasnaklara, hortumlara ve hatta triger kapağına zarar verebilir. Kayış tahrikinden direksiyon pompası veya su pompası çalışan araçlarda bu durum yolda kalma ve hararet riskini de beraberinde getirir.

Değişimde Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Kasnak cıvatası genellikle tek kullanımlıktır ve yenilenmesi önerilir.
• Bazı motorlarda kasnak cıvatası sökülürken triger zamanlaması etkilenebilir; sabitleme aparatı kullanılması gerekebilir.
• Sıkma torku ve açı değeri motora özeldir, servis kitapçığından kontrol edilmelidir.
• Kanallı V kayışı ve gergi rulmanının durumu aynı işlemde değerlendirilmelidir.
• Krank ön keçesinde yağ kaçağı varsa birlikte yenilenmesi mantıklıdır.

Kasnak sökümü sırasında krank milinin dönmemesi için doğru sabitleme yöntemi kullanılmalıdır. Kasnak ile krank arasında kama yerine sürtünmeye dayalı bağlantı kullanan motorlarda yanlış montaj, triger zamanlamasının kaymasına bile neden olabilir.

Parça Seçimi

Krank kasnağı motor koduna ve klima, alternatör gibi donanımlara göre farklılık gösterir. Aynı modelin farklı motor seçeneklerinde çap ve kanal sayısı değişebilir. Bu yüzden siparişten önce şasi numarasıyla sorgulama yapmak gerekir. Güvenilir bir Peugeot yedek parça kaynağından alınan kasnak, uzun ömür ve doğru sönümleme sağlar. Ticari araç kullananlar Peugeot Partner Tepee yedek parça kategorisinden, binek araç kullananlar ise örneğin Peugeot 307 yedek parça kategorisinden uygun kasnak ve kayış setlerine ulaşabilir.

Kulak Vermek Yeter

Krank kasnağı arızası genellikle sessizce başlamaz; size önce tıkırtıyla, sonra uğultuyla haber verir. Motorun önünden gelen yeni bir sese alışmaya çalışmak yerine kaputu açtırıp kasnağa bir göz attırın. Erken fark edilen bir kasnak, kayışınızı, diğer kasnaklarınızı ve yolda kalma riskinden doğan stresinizi korur.