Peugeot Krank Konum Sensörü Arızası Araç Çalışmasını Nasıl Etkiler?

Ağustos öğleden sonrası, bir 2008 sahibi yol kenarından aradı. "Usta, yarım saat yol yaptım, markette beş dakika durdum, geri geldim, araç çalışmıyor. Marş dönüyor ama motor tutmuyor." Biraz bekledikten sonra tekrar denemesini söyledik; yirmi dakika sonra araç sanki hiçbir şey olmamış gibi çalıştı. Bu tablo, krank konum sensörü arızasının en klasik hâlidir: Sensör ısındığında içindeki devre bozuluyor, soğuyunca tekrar çalışıyordu. Ertesi gün aracı getirdiğinde motor beyninde krank sinyaline ait kayıtlı bir hata kodu vardı. Sensörü değiştirdik ve sorun bir daha tekrarlanmadı. Krank konum sensörü, motorun kalp atışını ölçen parçadır; arızalandığında motor çoğu zaman hiç çalışmaz. Bu yazıda bu sensörün araç çalışmasını nasıl etkilediğini, belirtilerini ve teşhis yollarını anlatacağım.

Krank Konum Sensörü Ne İş Yapar?

Krank konum sensörü, krank milinin dönüş hızını ve tam konumunu ölçen sensördür. Genellikle volanın ya da krank mili üzerindeki dişli bir hedef çarkın karşısına yerleştirilir. Bu çarkta düzenli aralıklarla dizilmiş dişler ve bir ya da iki eksik diş bulunur. Krank mili döndükçe dişler sensörün önünden geçer ve sensör her diş için bir sinyal üretir. Eksik diş bölgesi ise motor beynine referans noktası verir; motor beyni bu sayede krank milinin tam olarak hangi açıda olduğunu hesaplar.

Bu bilgi, motor yönetiminin temelidir. Motor beyni, ateşlemenin ne zaman yapılacağını, enjektörlerin ne zaman ve ne kadar süre açılacağını, motor devrini ve dizel motorlarda yüksek basınç pompasının kontrolünü bu sinyale göre belirler. Eksantrik sensörü bu bilgiyi tamamlar, ama ana bilgi krank sensöründen gelir. Göstergedeki devir saati de çoğu modelde doğrudan bu sinyale dayanır.

Sensör Arızalandığında Motor Neden Çalışmaz?

Motor beyni, krank sinyalini alamadığında motorun döndüğünden bile emin olamaz. Ateşlemeyi ve enjeksiyonu hangi anda yapacağını bilmediği için güvenlik gereği ikisini de başlatmaz. Sonuç: Marş motoru motoru döndürür, ama ateşleme olmadığı ve yakıt püskürtülmediği için motor tutmaz.

Eksantrik sensörü arızasında motor beyni genellikle bir yedek stratejiyle motoru çalıştırmayı başarır. Krank sensöründe ise böyle bir yedek pek yoktur. Bu yüzden krank sensörü arızası, eksantrik sensörüne göre çok daha belirgin ve çoğu zaman aracı tamamen hareketsiz bırakan bir arızadır. Sürüş sırasında sinyal kesildiğinde motor bir anda stop eder; hidrolik direksiyon ve fren desteği de motorla birlikte zayıflayacağı için bu durum özellikle trafikte ve virajda tehlikeli olabilir.

Arızanın Belirtileri

Krank konum sensörü arızası, sensörün ne kadar bozulduğuna göre farklı şekillerde kendini gösterir:

• Marş dönüyor ama motor çalışmıyor: En tipik belirtidir. Akü güçlü, marş sağlam, yakıt var, ama motor tutmaz.
• Motor ısındıktan sonra stop etmesi ve soğuyunca tekrar çalışması: Isıya duyarlı sensör arızasının klasik tablosu.
• Sürüş sırasında aniden motorun durması: Sinyal anlık kesildiğinde motor beyni ateşlemeyi ve enjeksiyonu keser.
• Marşta devir saatinin hiç hareket etmemesi: Normalde marş sırasında devir saati hafifçe kıpırdar. Hiç hareket yoksa krank sinyali gelmiyor olabilir.
• Tekleme ve sarsıntı: Sinyal kalitesi bozulmuşsa motor düzensiz çalışır.
• Devir saatinin düzensiz hareket etmesi: İbrenin titremesi ya da aniden düşüp yükselmesi.
• Motor arıza lambası ve krank sinyaline ait arıza kodları.
• Geç çalışma: Sensör zayıf sinyal üretiyorsa motor beyni sinyali ancak belirli bir marş devrinden sonra okuyabilir.

Arızanın Sebepleri

Isı yorgunluğu

Krank sensörü genellikle motor bloğunun alt kısmında, şanzıman ile motorun birleştiği bölgeye yakın bir yerde bulunur. Bu bölge motorun en sıcak noktalarından biridir. Yıllar içinde sensörün içindeki sargılar ya da elektronik devre ısı nedeniyle yorulur. İlk aşamada arıza sadece sıcakken ortaya çıkar, zamanla kalıcı hâle gelir.

Yağ ve kir

Motor alt kısmındaki yağ kaçakları, sensör ve soketini kaplayabilir. Ayrıca manyetik sensörlerin ucunda metal tozu birikmesi sinyali zayıflatır. Debriyaj ve volan bölgesinden gelen aşınma tozu da sensörü etkileyebilir.

Kablo hasarı

Sensör kablosu, egzoz manifoldu ya da sıcak motor parçalarına yakın geçtiğinde zamanla erir veya sertleşip kırılır. Alt muhafazanın takılmaması sonucu yol suyu ve taş darbelerine maruz kalan kablolar da hasar görebilir.

Montaj ve mesafe sorunları

Debriyaj ya da şanzıman onarımı sırasında sensör sökülüp takılır. Yanlış yerleştirme, sensörle hedef çark arasındaki mesafenin bozulmasına yol açar. Ayrıca volan veya hedef çarktaki hasar da sensör sağlam olsa bile hatalı sinyale neden olur.

Teşhis Nasıl Yapılır?

Araç çalışmıyorsa önce temel kontrolleri yapmak gerekir: Akü voltajı yeterli mi, marş motoru motoru normal hızda döndürüyor mu, depoda yakıt var mı? Bunlar tamamsa krank sensörü güçlü bir şüpheli hâline gelir. Serviste izlenen adımlar şöyledir:

• Teşhis cihazı ile motor beynindeki arıza kodlarını okumak
• Marş sırasında canlı veride motor devrinin görünüp görünmediğini kontrol etmek; marşa basıldığı hâlde devir sıfır görünüyorsa krank sinyali gelmiyordur
• Sensör soketini ve kablosunu yağ, erime, kırık ve oksit açısından incelemek
• Manyetik tip sensörlerde sensör direncini ölçüp üretici değerleriyle karşılaştırmak
• Osiloskop ile marş sırasında sensör sinyalini incelemek
• Sensörü söküp ucundaki kir ve metal tozunu, gövdedeki çatlakları kontrol etmek
• Gerekirse hedef çarkın ve volanın durumunu incelemek

Isıya bağlı aralıklı arızalarda, motor sıcakken ve araç çalışmazken teşhis cihazını bağlamak en kesin sonucu verir. Bu yüzden müşterilerimize, araç stop ettiğinde mümkünse çekiciyle hemen getirmelerini ya da bizi aramalarını öneririz.

Değişim ve Doğru Parça

Krank sensörü değişimi, modele göre kolay ya da zahmetli olabilir. Bazı Peugeot motorlarında sensöre üstten kolayca ulaşılırken bazılarında aracın kaldırılması, alt muhafazanın ya da bazı motor parçalarının sökülmesi gerekir. Değişim sırasında sensör yuvası temizlenmeli, varsa o-ring yenilenmeli ve sensör üretici değerinde sıkılmalıdır. Kablo hasarlıysa ya da soket yağ almışsa, sensörle birlikte bunların da onarılması gerekir.

Parça seçerken dikkatli olmak gerekir. Benzinli ve dizel motorlarda, hatta aynı motor ailesinin farklı versiyonlarında farklı krank sensörleri kullanılabilir. Sensör tipi (manyetik ya da Hall etkili), uzunluk, soket yapısı ve kablo uzunluğu kontrol edilmelidir. En güvenilir yöntem motor kodu ve şasi numarası ile sorgulama yapmaktır.

Sitemizde Peugeot yedek parça ararken krank ve eksantrik konum sensörlerini motor tipine göre bulabilirsiniz. Hikâyemizdeki araç için Peugeot 2008 yedek parça, aynı motor seçeneklerini paylaşan bir diğer model için ise Peugeot 208 yedek parça kategorilerine göz atabilirsiniz.

Önleyici Öneriler

Krank sensörünün ömrünü uzatmak için motor yağ kaçaklarını ertelemeden giderin; sensörün yağ içinde çalışması ömrünü ciddi şekilde kısaltır. Motor alt muhafazasını eksik bırakmayın. Debriyaj veya şanzıman onarımlarında sensörün doğru takıldığından ve kablonun sıcak parçalardan uzak, kelepçelerine bağlı şekilde geçirildiğinden emin olun. Motor yıkamalarında sensör ve soket bölgesine yüksek basınçlı su tutmaktan kaçının.

Kapanış

Marş dönüyor ama motor tutmuyorsa, özellikle de sorun motor sıcakken ortaya çıkıp soğuyunca kayboluyorsa, krank konum sensörü listenin en üstünde olmalıdır. Bu küçük sensör, motor beyninin gözü gibidir; o göremediğinde motor çalışmaz. Doğru teşhis ve doğru parça ile yapılan bir değişim, Peugeot'nuzu yolda bırakan bu sinir bozucu arızayı kalıcı olarak çözer.