Peugeot Motorlarında MAP ve MAF Sensörü Arasındaki Farklar

Tezgâhın başında bir müşteri elindeki sensörü gösterip sordu: "Usta, internette hava akış sensörü diye bunu buldum, benim araca uyar mı?" Elindeki parça bir MAP sensörüydü, aracında ise MAF sensörü arızası vardı. İki sensörün isimleri benzer, ikisi de motorun aldığı havayla ilgili, ama çalışma prensipleri ve görevleri farklı. Bu karışıklık o kadar yaygın ki, ikisini netleştirmek için bu yazıyı yazmaya karar verdim.

Motor Beyni Havayı Neden Bilmek İster?

Motorun doğru çalışması için yakıt ile havanın belirli bir oranda karışması gerekir. Benzinli motorlarda bu oran çok dar bir aralıkta tutulmalıdır; dizel motorlarda ise hava miktarı, duman oluşumunu ve EGR kontrolünü doğrudan etkiler. Motor beyni ne kadar yakıt püskürteceğini hesaplamak için silindire giren hava miktarını bilmek zorundadır. Bunu iki farklı yolla öğrenebilir: Havayı doğrudan ölçerek ya da basınç ve sıcaklıktan hesaplayarak.

MAF Sensörü: Havayı Doğrudan Ölçer

MAF (Mass Air Flow), yani hava kütle akış sensörü, hava filtresi ile turbo veya gaz kelebeği arasında bulunur. İçinde ısıtılmış ince bir tel veya film eleman vardır. Hava bu elemanın üzerinden geçerken onu soğutur; sensör elemanı sabit sıcaklıkta tutmak için gereken akımı ölçerek geçen hava kütlesini hesaplar.

Peugeot dizel motorların büyük çoğunluğunda, HDi ve BlueHDi ailelerinde MAF sensörü bulunur. Beyin, MAF değerini özellikle EGR kontrolü ve duman sınırlaması için kullanır.

MAP Sensörü: Basıncı Ölçer

MAP (Manifold Absolute Pressure), yani manifold mutlak basınç sensörü, emme manifoldunun üzerinde veya turbo sonrasında bulunur. Manifold içindeki basıncı ölçer. Beyin bu basınç bilgisini, hava sıcaklığı ve motor devriyle birleştirerek silindire giren hava miktarını hesaplar. Bu yönteme "hız-yoğunluk" yöntemi denir.

Peugeot benzinli motorların çoğunda, özellikle TU ve EP serisi ile PureTech motorlarda MAP sensörü ana hava ölçüm yöntemidir. Turbolu motorlarda MAP sensörü aynı zamanda turbo basıncının kontrolü için de kullanılır. Bu nedenle turbolu dizel motorlarda MAF ve MAP sensörleri genellikle birlikte bulunur.

Temel Farklar Bir Bakışta

• Ölçtüğü şey: MAF hava kütlesini doğrudan ölçer; MAP basıncı ölçer ve hava miktarı hesaplanır.
• Konumu: MAF hava filtresinden sonra emiş hattında; MAP emme manifoldunda veya turbo sonrasındaki basınç hattında.
• Kirlenmeye duyarlılık: MAF sensörü toz ve yağ buharından etkilenir; MAP sensörü ise genellikle kurum ve yağ birikiminden etkilenir.
• Kullanıldığı motor: Dizel motorlarda MAF yaygın, turbolu motorlarda MAP de bulunur; benzinli motorlarda çoğunlukla MAP kullanılır.
• Kaçaklara tepkisi: MAF sonrasındaki bir hava kaçağı ölçülmeyen hava girişine neden olur; MAP sistemlerinde vakum kaçağı basınç değerini değiştirir.

Arıza Belirtileri

MAF sensörü arızası

• Güç kaybı ve emniyet modu
• Dizellerde siyah duman
• Hava akışıyla ilgili arıza kodları
• Rölantide düzensizlik ve stop etme
• Yakıt tüketiminde artış

MAP sensörü arızası

• Benzinli motorlarda zengin veya fakir karışım, rölanti dalgalanması
• Turbolu motorlarda turbo basıncıyla ilgili kodlar ve güç kesilmesi
• Tekleme ve hızlanmada boşluk
• Soğuk çalıştırmada zorlanma

Görüldüğü gibi belirtiler örtüşüyor. Bu yüzden belirtiye bakarak hangi sensörün arızalı olduğuna karar vermek doğru değildir. Canlı veri analizi şarttır.

Teşhis ve Temizlik

Arıza tespit cihazında sensör değerleri, motorun farklı devir ve yük koşullarında izlenir. MAF sensöründe ölçülen hava miktarı beynin beklediği değerle karşılaştırılır. MAP sensöründe kontak açık motor çalışmazken okunan değerin atmosfer basıncına yakın olması beklenir.

MAF sensörleri bazen sadece kirlenme nedeniyle yanlış değer verir. Uygun bir sensör temizleyici spreyle, elemana dokunmadan yapılan temizlik bazı durumlarda işe yarar. MAP sensörlerinde ise ölçüm ucunda biriken kurum temizlenebilir. Ancak temizlik sonrası değerler hâlâ hatalıysa sensör değişimi gerekir. Değişimden önce hava kaçakları, hortumlar ve soket bağlantıları mutlaka kontrol edilmelidir.

Parça Seçerken Dikkat

MAF ve MAP sensörleri motor koduna göre farklıdır ve birbirinin yerine kullanılamaz. Aynı motor ailesinin farklı yıllarında bile soket tipi veya kalibrasyon değişebilir. Kalitesiz muadil sensörler genellikle yanlış ölçüm yapar ve arıza kodları geri gelir. Güvenilir bir Peugeot yedek parça tedarikçisinden şasi numarası ile sorgulama yaparak doğru sensörü bulabilirsiniz. Her iki sensör tipinin de yaygın olarak bulunduğu modeller için Peugeot 308 yedek parça ve Peugeot 508 yedek parça kategorilerine bakabilirsiniz.

Son Söz

MAP ve MAF sensörleri isim olarak birbirine benzese de farklı yöntemlerle aynı amaca hizmet eder: Motor beynine ne kadar hava geldiğini söylemek. Aracınızda hangisinin bulunduğunu bilmek, doğru teşhisin ve doğru parçanın ilk adımıdır. Belirtiler benzediği için tahminle parça almak yerine canlı veriyle teşhis yaptırın ve sensörü değiştirmeden önce hava kaçaklarını kontrol ettirin.