Peugeot Motorlarında Yağ Basıncı Düşüklüğüne Neden Olan Parçalar

Telefonda en sevmediğim cümlelerden biri şudur: "Yağ lambası yandı ama yağ tam, devam ettim." Bir keresinde 406 kullanan emekli bir öğretmen, Ankara yolunda yağ lambası yanınca durmuş, yağ çubuğuna bakmış, seviye normal görünce yoluna devam etmiş. Atölyeye çekiciyle geldi. Kol yatakları sarmıştı. Yağ seviyesi ile yağ basıncı aynı şey değildir; karterde yeterli yağ olması, o yağın motora yeterli basınçla gittiği anlamına gelmez.

Yağ Basıncı Neden Bu Kadar Kritik?

Motorun içinde krank mili, kol yatakları, eksantrik milleri ve turbo gibi parçalar birbirine metal metale değmeden, ince bir yağ filmi üzerinde döner. Bu filmi oluşturan şey yağ pompasının yarattığı basınçtır. Basınç düştüğünde yağ filmi incelir, parçalar birbirine sürtünmeye başlar ve hasar dakikalar içinde oluşabilir.

Peugeot araçlarda gösterge panelindeki yağ basıncı uyarısı, basınç belirli bir eşiğin altına düştüğünde yanar. Bu uyarı, aracın hemen güvenli bir yerde durdurulması gerektiği anlamına gelir.

Sensör ve Elektrik Tarafı

Her yağ lambası gerçek bir basınç kaybı demek değildir. Teşhise genellikle en ucuz ve en kolay ihtimalden başlarız:

• Yağ basınç müşürü: İçindeki diyafram zamanla bozulabilir veya müşür yağ kaçırarak kendi soketini kirletebilir.
• Soket ve kablo: Isıya maruz kalan soket kırılabilir, kablo motor bloğuna temas ederek şase yapabilir.

Ancak sensör arızasından şüphelenmek, gerçek basıncın ölçülmesini gerektirir. Müşür sökülür, yerine mekanik bir yağ basınç saati bağlanır ve motor farklı devirlerde çalıştırılarak değerler okunur. Bu değerlerin üreticinin belirttiği aralıkta olup olmadığına servis dokümanından bakılır. Mekanik saatle basınç normalse sensörü değiştiririz; değilse arama motorun içine taşınır.

Yağın Kendisi

Basınç düşüklüğünün en gözden kaçan nedenlerinden biri yanlış veya bozulmuş yağdır. Önerilenden daha ince viskoziteli yağ, sıcak motorda yeterli basınç oluşturamaz. Yakıtla seyrelmiş yağ da aynı etkiyi yapar. Özellikle dizel araçlarda DPF rejenerasyonunun sık yarıda kesildiği kısa mesafe kullanımda yağ seviyesinin artması ve yağın incelmesi dikkat edilmesi gereken bir durumdur.

Uzun süre değiştirilmemiş yağ ise çamurlaşarak kanalları daraltır. Kısacası yağ basıncı problemi araştırılırken ilk sorumuz "en son ne zaman, hangi yağ konuldu?" olur.

Yağ Pompası Süzgeci ve Karter

Yağ pompası, yağı karterin dibinden bir süzgeç vasıtasıyla emer. Bu süzgeç tıkandığında pompa yeterli yağ çekemez. Atölyede süzgeçten çıkan şeyler bazen gerçekten şaşırtıcı oluyor:

• PureTech motorlarda yağ içinde çalışan triger kayışından kopan parçalar
• Fazla sürülmüş sıvı contaların kopan parçaları
• Uzun süre değişmemiş yağdan oluşan çamur
• Önceki onarımlardan kalmış metal talaşlar

Karter sökülüp süzgeç temizlendiğinde çoğu zaman sorunun kaynağı ortaya çıkar. Ancak süzgeçte metal talaş görmek, motorun içinde bir yerde aşınma olduğunu gösterir ve daha derin bir inceleme gerektirir.

Yağ Pompası

Pompanın kendisi de aşınabilir. Dişliler veya rotor ile gövde arasındaki boşluk arttıkça pompa aynı devirde daha az basınç üretir. Bazı Peugeot motorlarda değişken debili yağ pompaları kullanılır; bu pompaların kontrol valfi veya selenoidi arızalandığında basınç dalgalanmaları görülebilir. Pompa tahrikinin zincir veya kayışla yapıldığı motorlarda tahrik elemanlarının durumu da kontrol edilmelidir.

Basınç tahliye valfi

Pompanın üzerinde veya yakınında bulunan basınç tahliye valfi, aşırı basıncı boşaltmak için açılır. Valf kirlenip açık konumda takılı kalırsa yağ sürekli kaçar ve sistem basıncı düşer. Bu, pompa değişimi öncesinde mutlaka kontrol edilmesi gereken bir parçadır.

Motor İçi Aşınmalar

Yüksek kilometreli motorlarda yatak boşluklarının artması doğal bir süreçtir. Ana yataklar, kol yatakları ve eksantrik yatakları aşındıkça yağ bu boşluklardan daha kolay kaçar ve sistem basıncı düşer. Bu durum genellikle sıcak motorda ve rölantide belirginleşir. Turbolu motorlarda turbo yataklarındaki aşınma da benzer şekilde basınca etki edebilir.

Bu aşamada çözüm parça değişiminden çok motor revizyonu kapsamına girer. Yatak sesleri, metal talaş ve düşük basınç bir araya geldiğinde motorun açılarak ölçülmesi gerekir.

Yağ Soğutucusu ve Filtre Yuvası

Birçok Peugeot motorunda yağ filtresi yuvası ile yağ soğutucusu tek bir modül halindedir. Bu modülün içindeki çek valf veya by-pass valfi arızalandığında da basınç düşüklüğü görülebilir. Ayrıca kalitesiz bir yağ filtresinin geri dönüşsüz valfi düzgün çalışmazsa motor durduğunda yağ kartere iner ve ilk çalıştırmada birkaç saniye basınç gecikir.

Parça Tedariki ve Doğru Seçim

Yağ basıncıyla ilgili parçalar motor koduna göre ciddi farklılıklar gösterir. Aynı modelin benzinli ve dizel versiyonlarında tamamen farklı pompa ve sensörler bulunabilir. Bu nedenle bir Peugeot yedek parça siparişinden önce şasi numarası ile uyumu doğrulamak gerekir. Atölyemizde bu şikâyetle sık gelen modeller için Peugeot 406 yedek parça ve Peugeot 208 yedek parça kategorilerinde yağ pompası, müşür ve conta setlerini inceleyebilirsiniz.

Son Not

Yağ basıncı uyarısı panelde yanan diğer lambalar gibi değildir; "bir sonraki bakımda bakarız" denilemez. Uyarıyı gördüğünüzde aracı güvenli şekilde durdurun, motoru kapatın ve kontrol ettirmeden yola devam etmeyin. Sensörle başlayan ucuz bir ihtimal de olabilir, yatak sarmasına giden pahalı bir süreç de. Aradaki farkı belirleyen çoğu zaman sizin o an verdiğiniz karardır.