Opel 1.6 CDTI Motorlarda Yağ ve Filtre Değişiminin Önemi

"Abi daha 15 bin olmadı, yağ niye değişsin?" Bu cümleyi atölyede çok duyarız. Geçenlerde bir Astra K 1.6 CDTI sahibi aynı şeyi söyledi. Yağ çubuğunu çektik, yağ hem koyu hem de beklenenden fazlaydı. Aracın neredeyse tamamen şehir içinde, kısa mesafede kullanıldığı ortaya çıktı. Yani kilometre az ama yağın çektiği yük fazlaydı. 1.6 CDTI gibi modern bir dizelde yağ ve filtre değişimi, takvimden çok kullanım koşuluna göre düşünülmesi gereken bir iştir.

1.6 CDTI hangi araçlarda karşımıza çıkıyor?

Opel'in alüminyum bloklu 1.6 CDTI motoru, "Whisper Diesel" olarak da anılan ve sessizliğiyle öne çıkan bir motordur. Astra K, Zafira C, Insignia, Meriva B ve Mokka X gibi modellerde farklı güç seviyelerinde kullanıldı. Motorun tasarımı modern olduğu için toleranslar dardır; turbo, eksantrik tahrik sistemi ve enjeksiyon donanımı temiz ve doğru yağa ihtiyaç duyar. Yaşlı dizellerin "ne koysan yürür" toleransını bu motordan beklememek gerekir.

Yağ bu motorda tam olarak ne iş görüyor?

Motor yağının görevi yalnızca sürtünmeyi azaltmak değildir. 1.6 CDTI'de yağ aynı zamanda:

• Turbo milini yüksek devirde yağlar ve soğutur,
• Eksantrik tahrik elemanlarının ve gergilerin düzgün çalışmasına yardım eder,
• Yanma sonucu oluşan isi ve kurumu askıda tutarak filtreye taşır,
• Piston ve segmanları soğutur, aşınmayı sınırlar,
• Değişken supap zamanlaması olan sistemlerde hidrolik basınç olarak iş görür.

Dizel motorlarda kurum oluşumu benzinliye göre çok daha fazladır. Yağ zamanla bu kurumu taşıyamayacak hale gelir, koyulaşır ve yağlama kanallarında tortu bırakmaya başlar. Turbo, bu tortudan en çabuk etkilenen parçadır.

Geciken yağ değişiminin turboya etkisi

Atölyede değiştirdiğimiz turboların büyük kısmında sorun turbonun kendisinde değil, yağdadır. Turbo mili dakikada çok yüksek devirlerde döner ve yağ filmine bağımlıdır. Kirli, incelmiş ya da kurumla dolmuş yağ, yataklarda çizilmeye ve sonunda mil boşluğuna yol açar. Belirtiler genellikle ıslık sesinin artması, egzozdan mavi duman, güç kaybı ve intercooler hortumlarında yağlanma olarak kendini gösterir.

Turbo değişimi yapılan bir araçta yağ ve yağ filtresini değiştirmeden yeni turboyu çalıştırmak, yeni turboyu da aynı akıbete sürüklemek demektir. Bu yüzden turbo işlemi sonrası yağ, filtre ve gerekirse turbo yağ besleme borusu birlikte ele alınmalıdır.

DPF, rejenerasyon ve yağa yakıt karışması

1.6 CDTI motorlu araçların büyük çoğunluğu dizel partikül filtresiyle gelir. DPF dolduğunda araç rejenerasyon yapar; bu sırada ek yakıt püskürtülür ve bir kısmı silindir cidarlarından kartere geçebilir. Kısa mesafe kullanımda rejenerasyon sık sık yarıda kesilir ve yağa karışan yakıt miktarı artar. Sonuç: yağ seviyesi yükselir, yağ incelir, koruma özelliği düşer.

Bu nedenle 1.6 CDTI'de yağ çubuğunu sadece "eksik mi?" diye değil, "fazla mı?" diye de kontrol etmek gerekir. Seviye maksimumun üzerine çıkmışsa yağ değişimini beklemeden yapmak ve kullanım alışkanlığını gözden geçirmek doğru olur. DPF'li araçlarda düşük kül içerikli, üretici onaylı yağ kullanmak da şarttır; Opel tarafında bu genellikle dexos2 normu olarak belirtilir. Ürün seçerken motor yağları sayfasında norm bilgisini kontrol etmeniz yeterli olacaktır.

Yağ filtresi: küçük kutu, büyük sorumluluk

Yağ filtresi, yağın taşıdığı partikülleri tutar. Tıkanmaya başlayan bir filtrede bypass valfi devreye girer ve yağ filtrelenmeden motora gider. Yani eski filtreyle yeni yağ kullanmak, yeni yağı kısa sürede kirletmek anlamına gelir. 1.6 CDTI'de kartuş tipi yağ filtresi kullanılır; filtre kapağındaki O-ring contaların da filtreyle birlikte yenilenmesi gerekir. Eski contayla kapatılan kapak, ilerleyen günlerde sızıntı yapabilir.

Muadil filtre seçerken filtre kağıdının kalitesi, kartuşun boyutları ve kit içinde contaların bulunup bulunmadığı önemlidir. Ucuz filtrelerde kağıdın kısa sürede dağıldığını ya da bypass valf kalitesinin düşük olduğunu görüyoruz.

Yakıt, hava ve polen filtresi neden bu konuşmanın parçası?

Yağ değişimi denince akla sadece yağ ve yağ filtresi gelir ama motor sağlığı tek bir kaleme bağlı değildir. Yakıt filtresi, common rail enjektörleri sudan ve partikülden korur. Hava filtresi, turboya temiz hava girmesini sağlar; kirli hava filtresi hem yakıt tüketimini artırır hem de kurum oluşumunu hızlandırır. Kurum ne kadar artarsa yağ da o kadar çabuk kirlenir. Yani hava filtresini ihmal etmek, dolaylı olarak yağın ömrünü kısaltır.

Bu yüzden bakım planını yaparken:

• Yağ ve yağ filtresi her bakımda,
• Hava filtresi her bakımda kontrol, gerektiğinde değişim,
• Yakıt filtresi üretici aralığında ya da yakıt kalitesine göre daha erken,
• Polen filtresi yılda bir ya da koku/buğu şikayetinde

şeklinde düşünmek pratik bir yaklaşımdır.

Değişim aralığına nasıl karar verilmeli?

Servis kitapçığındaki aralık, hem kilometre hem de zaman sınırı içerir ve hangisi önce dolarsa o geçerlidir. Yılda az kilometre yapan bir araçta bile yağ zamanla oksitlenir ve nem toplar; bu yüzden "kilometre dolmadı" diye iki yıl beklemek doğru değildir. Ağır hizmet koşulu sayılan durumlar, yani sürekli kısa mesafe, uzun rölanti, tozlu yol, römork çekme ya da yoğun dur-kalk trafiği söz konusuysa, üreticinin önerdiği aralığı kısaltmak gerekir. Bizim pratikte önerdiğimiz yöntem basit: aracı nasıl kullandığınızı dürüstçe değerlendirin, yağ çubuğuna ayda bir bakın ve rengi, seviyesi ya da kokusu değişmişse değişimi öne çekin. Ayrıca gösterge panelindeki servis uyarısını tek başına referans almayın; bazı araçlarda bu uyarı önceki bakımda sıfırlanmamış olabilir ve yanlış yönlendirir.

Değişim sırasında ustanın yapması gerekenler

İyi bir yağ değişimi, yağı boşaltıp yenisini koymaktan ibaret değildir. Bizim atölyede uyguladığımız adımlar şöyle:

• Motor hafif ılıkken yağı boşaltırız; tamamen soğuk yağ daha yavaş akar.
• Boşalan yağın rengine, kokusuna ve içinde metal parçacığı olup olmadığına bakarız. Yakıt kokusu varsa DPF/rejenerasyon durumunu not ederiz.
• Karter tapası contasını yenileriz.
• Filtre kapağı contalarını yenileyip kapağı tork değerine uygun şekilde sıkarız.
• Yağı doldurup motoru çalıştırır, birkaç dakika sonra seviyeyi tekrar kontrol ederiz.
• Servis aralığı göstergesini sıfırlarız.

Sık yapılan hatalar ve sorulan sorular

En sık karşılaştığımız hata, "uzun ömürlü yağ" kullanıldığı gerekçesiyle değişim aralığını uzatmaktır. Uzun ömürlü yağ, ideal kullanım koşulları için tasarlanmıştır; sürekli trafikte, kısa mesafede ya da çok tozlu ortamda kullanılan bir araç ağır hizmet koşulundadır. İkinci hata, yağ seviyesini eksik doldurmaktan korkup fazla koymaktır. Üçüncüsü ise ucuz ama normu belirsiz yağ kullanmak. Bu üçü birleştiğinde turbo, zincir ve DPF sorunları kaçınılmaz hale gelir.

1.6 CDTI'de yağ eksiltmesi normal mi?

Her motor az miktarda yağ yakar, ancak iki bakım arasında belirgin bir eksilme varsa turbo, segman ya da sızıntı kontrol edilmelidir.

Yağ seviyesi kendiliğinden artıyorsa ne yapmalıyım?

Bu genellikle yağa yakıt karıştığını gösterir. Yağı erken değiştirin ve aracı zaman zaman uzun yolda kullanarak rejenerasyonun tamamlanmasına fırsat verin. Sorun sürerse enjektör ve DPF sistemi kontrol edilmelidir.

Muadil filtre kullanmak garantiyi etkiler mi?

Üretici spesifikasyonunu karşılayan kaliteli muadil filtreler yaygın olarak kullanılır; önemli olan doğru ölçü ve kalitedir.

Kapanış

1.6 CDTI, doğru bakıldığında sessiz, ekonomik ve uzun ömürlü bir motor. Ama bu motorun en büyük düşmanı geciken yağ değişimi ve yanlış normdaki yağdır. Aracınıza uygun filtre ve yağı Opel yedek parça kategorimizden seçebilir; Astra K sahipleri için Opel Astra K yedek parça, Mokka X sahipleri için ise Opel Mokka yedek parça sayfalarına göz atabilirsiniz.