Opel Astra H 1.7 CDTI Turbo Arızasının Erken Belirtileri

Bir nakliye firmasında çalışan müşterimiz, Astra H 1.7 CDTI'sini "turbo gitti" diye çekiciyle getirdi. Konuşunca ortaya çıktı ki araç aslında aylardır sinyal veriyormuş: yokuşta çekiş azalmış, gaz verince hafif bir siren sesi gelmeye başlamış, yağ da her bakım arasında biraz eksiliyormuş. Bu işaretlerin hiçbiri ciddiye alınmamış. Sonunda turbo milinin boşluğu o kadar artmış ki pervane gövdeye sürtmüş. Turbo arızası nadiren bir anda olur; çoğu zaman önceden haber verir. Bu yazıda o haberleri nasıl okuyacağınızı anlatıyoruz.

1.7 CDTI ve turbonun görevi

Astra H'de kullanılan 1.7 CDTI, common rail enjeksiyonlu bir dizel motordur ve gücünü büyük ölçüde turboşarja borçludur. Turbo, egzoz gazının enerjisiyle dönen bir türbin ve aynı mile bağlı bir kompresörden oluşur. Kompresör, emme havasını sıkıştırarak motora daha fazla hava gönderir. Bu sayede küçük hacimli motor, ağır gövdeyi rahatlıkla taşır ve verimli çalışır.

Turbo mili çok yüksek devirlerde döner ve yatakları tamamen motor yağıyla yağlanıp soğutulur. Bu yüzden turbonun sağlığı, büyük ölçüde motor yağının kalitesine, seviyesine ve temizliğine bağlıdır. Turbo arızalarının çok büyük kısmı da aslında turbonun kendisinden değil, yağlama ve hava besleme tarafındaki sorunlardan kaynaklanır.

Erken belirtiler: Neye dikkat etmelisiniz?

Turbonun bozulmaya başladığını gösteren ilk işaretler genellikle hafiftir ve alışkanlıkla gözden kaçar. Bizim sahada en sık gördüğümüz erken belirtiler şunlardır:

• Gaz pedalına basıldığında artan ıslık, siren ya da vınlama sesi
• Özellikle yokuşta ve sollama sırasında hissedilen çekiş kaybı
• Turbonun devreye girişinin gecikmesi, motorun "geç uyanması"
• Egzozdan mavimsi duman, özellikle ilk çalıştırmada ya da uzun rölantiden sonra
• Gaza yüklenince siyah duman artışı
• Bakım aralarında motor yağının belirgin şekilde eksilmesi
• Turbo sonrası hava hortumlarında ve intercooler bağlantılarında yağ ıslaklığı
• Motor arıza lambası ve araçın zaman zaman acil moda girmesi

Bu belirtilerin hepsi aynı anda görülmez. Çoğu zaman önce ses gelir, ardından performans kaybı başlar. Yağ eksilmesi ve duman ise milin ve keçelerin aşındığını gösteren daha ileri aşamadır.

Ses neyi anlatır?

Sağlıklı bir turbo da hafif bir ıslık sesi çıkarır; bu normaldir. Ancak sesin karakteri değişmişse, eskisine göre daha yüksek, tiz ya da metalik hale gelmişse dikkat etmek gerekir. Siren gibi yükselip alçalan bir ses, mil yataklarındaki boşluğun arttığına işaret edebilir. Bununla birlikte, hava hortumundaki bir çatlak ya da gevşek kelepçe de benzer bir ıslık çıkarır. Bu yüzden ses tek başına turbo değişimi için yeterli bir gerekçe değildir.

Turbo değil de başka bir şey olabilir mi?

Turbo arızası teşhisinde en büyük hata, çekiş kaybı görülen her araçta turboyu suçlamaktır. 1.7 CDTI'de aynı belirtileri veren pek çok parça vardır:

Hava kaçakları: Turbo ile emme manifoldu arasındaki hortumlar, intercooler ve kelepçelerde oluşan kaçaklar basıncın kaybolmasına yol açar. Turbo sapasağlam çalışsa bile motora yeterli hava gitmez.

Değişken geometri mekanizması: Bu motorlarda turbo, değişken kanatçık yapısına sahip olabilir. Kurum nedeniyle kanatçıklar sıkışırsa turbo düşük devirde ya hiç basınç yapmaz ya da fazla basınç yapıp motoru acil moda sokar. Bu bazen temizlikle çözülebilir.

Turbo kontrol valfi ve vakum hatları: Turbonun aktüatörünü kontrol eden valf ya da vakum hortumları arızalanırsa turbo doğru yönetilemez.

EGR valfi, hava akış sensörü ve dizel partikül filtresi: Kirli EGR, hatalı ölçüm yapan debimetre ya da tıkanmış partikül filtresi de çekiş kaybı ve dumana yol açar.

Enjektörler: Fazla yakıt püskürten ya da sızdıran enjektörler siyah duman ve performans kaybı yaratır.

Ustanın turbo kontrol adımları

Turbo şüphesiyle gelen bir 1.7 CDTI'de izlediğimiz yol şöyledir. Önce arıza tespit cihazıyla hata kayıtları okunur ve canlı veride istenen ile gerçekleşen turbo basıncı karşılaştırılır. Yol testi sırasında bu iki değer arasında büyük fark varsa sorunun nerede olduğunu daraltmaya başlarız.

Ardından turbo sonrası hava hattına basınç ya da duman testi uygulanır. Bu test hortumlardaki, intercooler'daki ve emme manifoldundaki kaçakları ortaya çıkarır. Kaçak yoksa turbo emiş tarafındaki hortum sökülür ve kompresör çarkı incelenir. Çarkın kanatlarında sürtme izi, kırık ya da çentik olup olmadığına bakılır. Mil eksenel ve radyal yönde elle oynatılır. Belirli bir miktar radyal oynama normaldir, ancak çark gövdeye değiyorsa ya da eksenel boşluk hissediliyorsa turbo yorulmuştur.

Son olarak turbonun yağ besleme ve dönüş hatları kontrol edilir. Besleme borusunda kurumlaşma ya da tıkanıklık, dönüş hattında daralma varsa yeni takılacak turbo da kısa sürede aynı akıbete uğrar. Bu yüzden bu kontrol asla atlanmamalıdır.

Turbo değişecekse nelere dikkat edilmeli?

Turbo değişimi, sadece parçayı söküp takmak değildir. Eski turbonun neden bozulduğu bulunmadan yapılan değişim, çoğu zaman kısa süre sonra yeniden arızayla sonuçlanır. Değişimde yapılması gerekenler şunlardır:

• Motor yağı ve yağ filtresi mutlaka yenilenmeli
• Turbo yağ besleme borusu temizlenmeli, mümkünse yenilenmeli
• Hava filtresi değiştirilmeli ve emme hattı yabancı maddeden arındırılmalı
• Eski turbo parçalandıysa intercooler ve hortumlar içindeki yağ ve metal parçacıklar temizlenmeli
• Montaj öncesi turbo yağ girişinden yeni yağla ön yağlanmalı
• İlk çalıştırmada motor bir süre rölantide bırakılarak yağ basıncının oturması beklenmeli

Parça seçiminde, 1.7 CDTI motorun farklı güç seçeneklerine göre farklı turbo tipleri kullanılabildiğini unutmayın. Etiket üzerindeki numara ve şasi bilgisiyle doğrulama yapmak gerekir. Sıfır, orijinal eşdeğer ya da revizyonlu seçenekler arasında karar verirken garanti koşullarını ve revizyonun nerede, nasıl yapıldığını sorgulayın. Turbo ve ilgili hortum, conta ve filtreler için Opel yedek parça kategorimizi inceleyebilirsiniz.

Turbonun ömrünü uzatan alışkanlıklar

Turbo arızalarını önlemenin en etkili yolu, sürüş ve bakım alışkanlıklarıdır. Soğuk motoru çalıştırır çalıştırmaz yüksek devire çıkarmamak, yağın tüm sisteme yayılması için kısa bir süre tanımak önemlidir. Uzun ve yüklü bir yolculuktan sonra motoru hemen kapatmak yerine bir süre rölantide çalıştırmak, turbo milinin ve yataklarının soğumasına yardımcı olur.

Motor yağı, üretici tavsiyesine uygun spesifikasyonda ve servis kitapçığında belirtilen aralıklarda değiştirilmelidir. Dizel motorlarda kurum yükü yüksek olduğu için yağ değişimini geciktirmek turboya doğrudan zarar verir. Uygun yağları motor yağları kategorimizde bulabilirsiniz. Hava filtresinin zamanında değişmesi de turboya giren havanın temiz olmasını sağlar.

Sık sorulan sorular

Turbo arızalıyken araç kullanmaya devam edilebilir mi?

Erken aşamada kısa mesafeler mümkün olsa da önerilmez. Mil tamamen dağılırsa pervane parçaları motora girebilir ve çok daha büyük hasar oluşur. Ayrıca turbodan motora yağ geçmesi, nadir de olsa dizel motorun kendi kendine devirlenmesine yol açabilir.

Mavi duman her zaman turbo arızası mıdır?

Hayır. Segman, supap lastiği ya da enjektör sorunları da mavi duman yapabilir. Ayırt etmek için kompresyon testi ve turbo kontrolü birlikte yapılmalıdır.

Turbo temizliği işe yarar mı?

Değişken geometri mekanizmasının kurumdan sıkıştığı durumlarda temizlik faydalı olabilir. Ancak mil boşluğu ya da yatak hasarı varsa temizlik çözüm değildir.

Son olarak

Astra H 1.7 CDTI'nin turbosu, düzenli bakım ve doğru kullanımla uzun yıllar sorunsuz çalışabilir. Ses değişti, çekiş azaldı ya da yağ eksilmeye başladıysa bunları bir uyarı olarak görün ve erken teşhis yaptırın. Erken fark edilen bir hava kaçağı ya da kirli bir valf, pahalı bir turbo değişiminin önüne geçebilir. Dizel motorunuz için ihtiyaç duyduğunuz parçaları Opel yedek parçaları sayfamızda bulabilirsiniz.