Opel Astra H Direksiyon Açı Sensörü Arızasının Belirtileri

Bir müşterimiz, Astra H'sinin ön düzen ayarını yaptırdıktan sonra gösterge panelinde ESP lambasının sürekli yandığını söyleyerek geldi. Rot balansçı "bizim işimizle ilgisi yok" demiş. Aslında vardı: Ön düzen ayarı sırasında direksiyon simidinin merkez konumu değişmiş, ama direksiyon açı sensörü yeniden kalibre edilmemişti. Sistem, direksiyonun düz olduğu anda bile hafif dönük olduğunu sanıyordu. Kısa bir kalibrasyon işlemiyle lamba söndü. Direksiyon açı sensörü arızaları her zaman bu kadar basit çözülmez, ama bu örnek sensörün ne kadar hassas bir parça olduğunu iyi gösteriyor.

Direksiyon açı sensörü ne işe yarar?

Direksiyon açı sensörü, direksiyon simidinin ne kadar ve hangi yöne çevrildiğini ölçer. Bu bilgi, ESP (elektronik denge programı) sisteminin en temel girdilerinden biridir. ESP, sürücünün gitmek istediği yönü direksiyon açısından, aracın gerçekte gittiği yönü ise yalpa ve yanal ivme sensörlerinden öğrenir. İkisi arasında fark oluştuğunda, yani araç savrulmaya ya da virajdan dışarı kaymaya başladığında, tekerleklere ayrı ayrı fren uygulayarak aracı toparlar.

Astra H'de direksiyon açı bilgisi başka sistemler tarafından da kullanılabilir. Donanıma bağlı olarak viraj aydınlatmalı (AFL) farlar, elektro-hidrolik direksiyon pompası ve bazı versiyonlarda sürüş dinamiği sistemleri bu sinyalden yararlanır. Sensör, genellikle direksiyon simidinin arkasındaki kolon modülüne, yani sinyal ve silecek kollarının bağlı olduğu ünitenin içine entegre şekildedir.

Tüm Astra H'lerde ESP bulunmadığını da hatırlatmak gerekir. Donanım paketine ve üretim yılına göre bazı araçlarda yalnızca ABS vardır. ESP'siz bir araçta direksiyon açı sensörüne ihtiyaç duyan sistem sayısı azdır ve belirtiler de farklı olur. Bu yüzden teşhise başlamadan önce aracın gerçekten ESP'li olup olmadığını, gösterge panelindeki ESP lambası ve orta konsoldaki ESP düğmesi üzerinden teyit etmek gerekir.

En sık görülen belirtiler

• Gösterge panelinde ESP ya da ESP Plus uyarı lambasının sürekli veya aralıklı yanması
• Düz yolda ya da hafif virajda ESP'nin gereksiz yere devreye girip fren uygulaması
• ESP kapatma düğmesinin işe yaramaması ya da sistemin kendiliğinden kapanması
• Viraj aydınlatmalı farların direksiyonu takip etmemesi ya da yanlış yöne dönmesi
• ABS lambasının da ESP lambasıyla birlikte yanması
• Arıza tespit cihazında direksiyon açısı sinyaline ilişkin hata kayıtları

Gereksiz ESP müdahalesi en tehlikeli belirtidir. Sürücü düz giderken bir tekerleğe aniden fren uygulanırsa araç yön değiştirebilir. Özellikle ıslak zeminde bu durum ciddi risk oluşturur. Böyle bir belirti fark edildiğinde aracın en kısa sürede kontrol ettirilmesi gerekir.

Arızanın olası nedenleri

Direksiyon açı sensörü arızası her zaman sensörün kendisinin bozulması anlamına gelmez. Sahada gördüğümüz nedenleri şöyle sıralayabiliriz:

Kalibrasyon kaybı

Ön düzen ayarı, rotbaşı ya da direksiyon kutusu değişimi, direksiyon simidinin sökülüp takılması ve akünün uzun süre bağlantısız kalması sensörün sıfır noktasını kaybetmesine neden olabilir. Bu durumda sensör sağlamdır, sadece yeniden öğretilmesi gerekir.

Kolon modülü arızası

Astra H'de direksiyon kolon modülü, sinyal ve silecek kolları, korna bağlantısı ve hava yastığı spiral kablosu gibi bileşenleri bir arada barındırır. Bu modülün iç kontakları ya da devre kartı zamanla arızalanabilir. Sinyal kolunun düzgün çalışmaması, kornanın aralıklı çalışması ve hava yastığı lambasının yanması gibi belirtiler açı sensörü sorunlarıyla birlikte görülüyorsa, modülün kendisinden şüphelenmek gerekir.

Bağlantı ve iletişim sorunları

Sensör, bilgisini araç ağı üzerinden ESP beynine gönderir. Soketteki oksitlenme, kablo kırığı ya da ağdaki başka bir modülün iletişimi bozması, sensörün arızalı görünmesine yol açabilir. Bu yüzden teşhiste sadece sensöre değil, iletişim hattının bütününe bakmak gerekir.

Mekanik hasar

Direksiyon simidinin zorlanarak sökülmesi, kolon bölgesinde yapılan dikkatsiz müdahaleler ya da kolon modülüne sıvı dökülmesi sensöre fiziksel zarar verebilir.

Ustanın teşhis adımları

Bizim serviste izlediğimiz yöntem şöyledir. İlk olarak ESP ve ABS beyninin hata kayıtları okunur. Sensörle ilgili kodun "kalibre edilmemiş", "sinyal mantıksız" ya da "iletişim yok" gibi hangi türde olduğu, sorunun nereden kaynaklandığına dair önemli bir ipucu verir.

Ardından canlı veri ekranında direksiyon açısı izlenir. Direksiyon tam düz konumdayken sıfıra yakın bir değer görülmelidir. Direksiyon yavaşça sağa ve sola tam çevrilirken değerin pürüzsüz ve kesintisiz şekilde değişmesi beklenir. Değer belirli bir noktada sıçrıyorsa, donuyorsa ya da düz konumda belirgin bir sapma gösteriyorsa sorun netleşir.

Düz konumdaki sapma tek sorunsa önce kalibrasyon denenir. Kalibrasyondan sonra hata silinip yol testi yapılır. Sorun tekrarlıyorsa kolon modülünün soketi ve kabloları incelenir. Bu da temiz çıkarsa sensörün ya da kolon modülünün değişimi gündeme gelir.

Kalibrasyon neden bu kadar önemli?

Direksiyon açı sensörü, araç tam düz giderken direksiyonun hangi konumda olduğunu bilmek zorundadır. Bu referans noktası doğru değilse ESP, sürücünün sürekli hafif bir viraja girmek istediğini sanır ve aracın düz gitmesini bir sapma olarak algılayabilir. Bu da gereksiz müdahalelere ve uyarı lambalarına yol açar.

Kalibrasyon, uygun bir arıza tespit cihazıyla yapılır. Öncesinde aracın ön düzen ayarının doğru olması ve direksiyon simidinin düz giderken ortada durması gerekir. Rot ayarı bozuk bir araçta kalibrasyon yapmak, yanlış bir referans noktası öğretmek anlamına gelir. Bu yüzden sıra her zaman önce ön düzen ayarı, sonra kalibrasyon şeklinde olmalıdır.

Parça seçimi ve değişim

Değişim kararı verilirse, Astra H'de sensörün çoğu zaman kolon modülüyle birlikte ele alındığını bilmek gerekir. Modül, aracın donanımına göre farklılık gösterir: ESP'li ve ESP'siz versiyonlar, hız sabitleyici, direksiyon üzerindeki kumanda tuşları ve viraj aydınlatması gibi seçenekler modül tipini değiştirebilir. Bu yüzden şasi numarasıyla uyumluluk mutlaka kontrol edilmelidir.

Kolon modülü değişimi, hava yastığı sistemiyle bağlantılı olduğu için dikkat ister. Çalışmaya başlamadan önce akü bağlantısı sökülmeli ve sistemin deşarj olması için bir süre beklenmelidir. Hava yastığı modülü dikkatle sökülmeli, yüzü yukarı bakacak şekilde güvenli bir yere konulmalıdır. Değişim sonrasında bazı durumlarda modülün araca tanıtılması ve sensör kalibrasyonunun yapılması gerekir. Astra H'ye uygun kolon modülü ve ilgili parçaları Opel yedek parça kategorimizde bulabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• ESP lambası yandığında hemen ABS beynini ya da tekerlek hız sensörlerini değiştirmek
• Ön düzen ayarından sonra kalibrasyonu atlamak
• Hava yastığı güvenlik önlemlerini almadan kolon bölgesinde çalışmak
• Yeni modülü taktıktan sonra tanıtma ve kalibrasyon işlemlerini yapmamak
• Akü voltajı düşükken kalibrasyon yapmaya çalışmak

Sık sorulan sorular

ESP lambası yanarken araç kullanılabilir mi?

Frenler normal şekilde çalışır, ancak ESP devre dışı kalabilir. Bu da kaygan zeminde aracın denge kontrolünün azalması anlamına gelir. Özellikle gereksiz fren müdahalesi varsa araç kullanılmamalıdır.

Akü değişiminden sonra ESP lambası yandı, neden?

Bazı durumlarda sensör referansını kaybeder. Direksiyonu birkaç kez sağa sola tam çevirip kısa bir sürüş yapmak lambayı söndürebilir; söndürmezse cihazla kalibrasyon gerekir.

Sadece sensör değiştirilebilir mi?

Bu, aracın donanımına ve parçanın tedarik şekline bağlıdır. Astra H'de genellikle kolon modülüyle birlikte ele alınır.

Kısa bir hatırlatma

Astra H'de ESP lambası yanıyorsa hemen pahalı parçalara yönelmeyin. Önce hata kayıtlarına ve canlı veriye bakılmalı, ardından kalibrasyon denenmelidir. Çoğu zaman ön düzen ayarı ve basit bir kalibrasyon sorunu çözer. Değişim gerekiyorsa da doğru donanıma uygun modül seçilmelidir. Direksiyon ve elektronik sistemlerle ilgili diğer parçalar için Opel yedek parçaları sayfamıza göz atabilirsiniz.