Opel Astra J 1.3 CDTI Motorlarda Periyodik Bakım Parçaları

Geçen hafta dükkâna gelen bir müşterimiz, Astra J 1.3 CDTI aracını "sadece yağını değiştirdim, filtreye gerek yok dediler" diye anlatınca içimden bir oh çektim; çünkü bu küçük dizelin en çok sevdiği şey düzenli ve eksiksiz bakımdır. 1.3 CDTI, şehir içinde az yakan, uzun yolda sessiz çalışan bir motor ama yarım yamalak bakıma da çabuk tepki verir. Bu yazıda, yıllardır tezgâhın arkasından gördüklerimle bu motorun periyodik bakımında hangi parçaların neden değiştiğini, hangisinin ertelenmemesi gerektiğini ve parça alırken nelere bakmanız gerektiğini anlatacağım.

1.3 CDTI Motoru Kısaca Tanıyalım

Astra J ailesinde 1.3 CDTI, daha çok ekonomi arayan kullanıcıların tercih ettiği küçük hacimli, common rail enjeksiyonlu, turbo beslemeli bir dizel motordur. Bu motor ailesi Opel'in Fiat ile ortak geliştirdiği küçük dizel motorlara dayanır ve zamanlaması zincirle yapılır. Zincirli olması "hiç bakmayacağım" anlamına gelmez; zincirin ömrü büyük ölçüde yağın kalitesine ve değişim sıklığına bağlıdır. Ayrıca Euro 5 versiyonlarda dizel partikül filtresi bulunduğu için yağ seçimi ve sürüş tarzı, bakım planını doğrudan etkiler.

Bu motorda bakım dediğimizde sadece yağ ve yağ filtresini anlamamak gerekir. Hava filtresi, mazot filtresi, polen filtresi, V kayışı ve gergisi, kızdırma bujileri ve soğutma suyu da periyodik kontrol listesinin bir parçasıdır.

Periyodik Bakımda Değişen Temel Parçalar

Servis kitapçığında yazan aralıklar her zaman ilk referansınız olmalı. Ancak şehir içi kısa mesafe, sürekli dur kalk ya da tozlu yollarda kullanılan araçlarda "ağır kullanım" şartları geçerli olur ve aralıklar kısalır. Standart bir bakımda elden geçen parçaları şöyle sıralayabilirim:

• Motor yağı: Üreticinin onayladığı viskozite ve norm şartıyla. DPF'li araçlarda düşük kül içerikli yağ şarttır.
• Yağ filtresi: Bu motorda genellikle kartuş tipi filtre kullanılır; filtre kapağının contası da yenilenmelidir.
• Hava filtresi: Turbolu dizelde hava filtresi tıkanırsa güç kaybı ve duman artışı görülür.
• Mazot filtresi: Common rail sistem yakıttaki suya ve kire karşı çok hassastır.
• Polen filtresi: Motoru etkilemez ama klima performansını ve kabin havasını doğrudan etkiler.
• Kontrol edilecekler: V kayışı, gergi rulmanı, antifriz seviyesi ve donma derecesi, fren hidroliği.

Motor Yağı Seçimi: En Çok Hata Yapılan Nokta

1.3 CDTI'da en sık gördüğüm hata, "dizel yağı" diye rafta ne bulunursa onu koymaktır. Partikül filtreli bir araçta yüksek sülfat külü bırakan yağ kullanırsanız, filtre normalden çok daha hızlı dolar ve rejenerasyon sorunları başlar. Bu yüzden yağın üzerindeki Opel/GM onay koduna ve ACEA sınıfına mutlaka bakın. Hangi onayın gerektiğini servis kitapçığından ya da aracın şasi numarasıyla parça kataloğundan kontrol etmek en sağlıklısı.

Zincirli motorlarda yağ değişimini geciktirmek, zincir gerdirici ve kızakların erken yıpranmasına yol açar. Soğuk çalıştırmada birkaç saniyelik metalik şıkırtı duyuyorsanız, bunu ciddiye alın; çoğu zaman yağ basıncının geç oluşmasından ya da gerdiricinin yorulmasından kaynaklanır. Uygun yağ seçenekleri için motor yağları kategorisine göz atabilir, aracınızın normuna uygun ürünü oradan karşılaştırabilirsiniz.

Mazot Filtresi Neden Ertelenmemeli?

Ustaların "filtre daha iyi görünüyor" diyerek mazot filtresini bir sonraki bakıma bıraktığı çok olur. Oysa mazot filtresinin içi görünmez; dışı temiz olsa da kâğıt eleman tıkanmış ya da su tutmuş olabilir. Tıkalı mazot filtresinin belirtileri genellikle şunlardır:

• Yük altında, özellikle yokuşta çekiş kaybı
• Soğuk havada geç çalışma veya çalıştıktan sonra stop etme
• Gaz verince tekleme ve düzensiz rölanti
• Arıza lambasının yanması ve yakıt basıncıyla ilgili hata kayıtları

Filtre değiştikten sonra sistemin havasının alınması gerekir. Bazı ustalar marşa uzun süre basarak havayı almaya çalışır; bu, marş motorunu ve aküyü yorar. Doğru yöntem, filtreyi değiştirmeden önce yeni filtrenin içini mümkün olduğunca temiz yakıtla doldurmak ve kontağı birkaç kez açıp kapatarak besleme pompasının sistemi doldurmasını beklemektir.

Hava ve Polen Filtresinde Dikkat Edilecekler

Hava filtresinin görevi basit görünür ama turbolu dizelde hayati önem taşır. Kalitesiz ya da yanlış ölçüde bir filtre, kenarlardan filtrelenmemiş hava geçirir. Bu toz zamanla turbo kanatlarını aşındırır ve debimetrenin hassas telini kirletir. Debimetre kirlendiğinde motor yanlış hava miktarı okur, siyah duman ve güç kaybı başlar. Yeni filtre takarken kutunun içini temizleyin ve kapak klipslerinin tam oturduğunu kontrol edin.

Polen filtresi ise genellikle torpido gözünün arkasında yer alır. Kirli bir polen filtresi, klimadan kötü koku gelmesine, camların geç açılmasına ve fan motorunun zorlanmasına sebep olur. Aktif karbonlu modeller biraz daha pahalı olsa da şehir içi kullanımda farkını hissettirir.

Kızdırma Bujileri, Kayış ve Diğer Kontroller

Kızdırma bujileri her bakımda değişmez ama her bakımda kontrol edilmesi gerekir. Kış öncesinde bir multimetreyle direnç ölçümü yapmak, sabah çalıştırma sorunlarının önüne geçer. Bujilerden biri bozuk olduğunda motor çalışır ama ilk saniyelerde titrer ve beyaz duman atar. Kızdırma bujisini sökerken acele etmeyin; yıllarca yerinde kalmış bujiler kafaya yapışabilir. Motor ılıkken ve uygun torkla çalışmak, kırılma riskini azaltır.

V kayışı, alternatör ve klima kompresörünü çalıştırır. Kayışta çatlak, parlama ya da kenar yıpranması görüyorsanız değiştirin. Kayışı değiştirirken gergi ve avare rulmanını da elle çevirip ses ve boşluk kontrolü yapın; sesli bir rulman yeni kayışı da kısa sürede bitirir.

Ustanın Bakım Sırasında Kontrol Etmesi Gerekenler

İyi bir usta, bakımı yalnızca parça değişimi olarak görmez, aracı baştan sona bir gözden geçirir. 1.3 CDTI'da benim özellikle bakmanızı istediğim noktalar:

• Turbo hortumlarında yağlanma veya çatlak var mı?
• EGR valfi ve emme manifoldu çevresinde kurum birikmesi var mı?
• Yağ filtresi yuvası ve karter çevresinde sızıntı var mı?
• Arıza tespit cihazıyla DPF doluluk oranı ve kayıtlı hata kodları okunuyor mu?
• Bakım göstergesi sıfırlandı mı?

Bu kontrollerin bir kısmı birkaç dakika sürer ama ileride çok daha masraflı bir arızanın önünü keser.

Parça Seçerken Nelere Bakmalı?

Bakım parçalarında en güvenli yol, şasi numarasıyla parça eşleştirmektir. Aynı model yılı içinde bile farklı filtre ölçüleri ve farklı yağ filtresi kapakları kullanılmış olabilir. Orijinal ya da orijinal kalitesinde, tanınmış üreticilerin ürünlerini tercih edin. Çok ucuz filtrelerde kâğıt kalitesi düşük, conta malzemesi zayıf olabiliyor. Opel yedek parça alırken satıcıya mutlaka motor kodunu ve şasi numarasını verin. Astra J için filtre, kayış ve diğer bakım parçalarını Opel yedek parçaları kategorisinde toplu olarak inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Yağ değişimini sadece kilometreye göre mi yapmalıyım?

Hayır. Az kullanılan araçlarda yağ zamanla da bozulur. Servis kitapçığında hem kilometre hem de süre sınırı belirtilir; hangisi önce dolarsa onu esas alın.

DPF'li araçta normal dizel yağı kullanırsam ne olur?

Kısa vadede bir şey hissetmezsiniz ama partikül filtresi daha hızlı dolar, rejenerasyon sıklığı artar ve uzun vadede filtre tıkanabilir.

Mazot filtresini kendim değiştirebilir miyim?

Tecrübeniz varsa evet, ama sistemin havasını doğru almak önemlidir. Emin değilseniz bu işi bir ustaya bırakmak daha mantıklı.

Son Söz

1.3 CDTI, doğru yağ ve zamanında değişen filtrelerle uzun yıllar sorunsuz hizmet veren bir motor. Bakımı ertelemek ya da parçada gereksiz tasarruf yapmak, ileride enjektör, turbo veya DPF gibi çok daha pahalı kalemlerle geri döner. Bakım günü geldiğinde listeyi eksiksiz uygulayın, parçalarınızı şasi numarasıyla doğrulayın ve aracınızı tanıyan bir ustayla çalışın.