Opel Astra J Krank Kasnağı Arızasının Belirtileri

Krank kasnağı, çoğu sürücünün varlığından bile haberdar olmadığı bir parça. Ama bozulduğunda kendini çeşitli şekillerde belli eder ve çoğu zaman başka arızalarla karıştırılır. Geçen yıl dizel bir Astra J, "rölantide motorun önünden tıkırtı geliyor, alternatör kayışı da sallanıyor" şikâyetiyle geldi. Önceki serviste kayış gergisi değiştirilmiş, ama ses geçmemişti. Motor çalışırken kasnağa feneri tuttuğumuzda, dış halkanın iç göbeğe göre hafifçe yalpaladığını gördük. Kasnağın içindeki kauçuk sönümleyici çözülmüştü. Kasnak değiştikten sonra hem tıkırtı hem kayış sallanması kayboldu. Bu yazıda Astra J'de krank kasnağının ne iş yaptığını, arızasının belirtilerini ve neden ihmal edilmemesi gerektiğini anlatacağım.

Krank Kasnağı Ne İşe Yarar?

Krank kasnağı, krank milinin ön ucuna bağlanan ve yardımcı aksam kayışını tahrik eden kasnaktır. Bu kayış, alternatörü, klima kompresörünü ve bazı motorlarda devirdaim pompasını çalıştırır. Ancak modern motorlarda krank kasnağı sadece bir kasnak değildir. Astra J'nin pek çok motorunda kasnak, titreşim sönümleyici (damper) işlevi de görür.

Sönümleyici kasnak, iç göbek ve dış halka olmak üzere iki metal parçadan ve bunların arasındaki kauçuk tabakadan oluşur. Krank mili, her silindirin ateşlemesiyle burulma titreşimlerine maruz kalır. Kauçuk tabaka bu titreşimleri sönümleyerek hem krank milini hem de yardımcı aksam kayışını korur. Bazı versiyonlarda ayrıca kayış tarafında bir serbest dönüş (tek yönlü) mekanizması bulunabilir. Hangi tip kasnağın kullanıldığı motor ve model yılına göre değişir.

Kasnak Neden Bozulur?

Kasnaktaki kauçuk tabaka, yıllar içinde ısı, ozon, yağ buharı ve sürekli titreşim nedeniyle yaşlanır. Kauçuk sertleşir, çatlar ve sonunda metal parçalardan ayrılmaya başlar. Ayrılma ilerledikçe dış halka iç göbekten bağımsız hareket etmeye ve yalpalamaya başlar. Krank ön keçesinden sızan yağın kasnağa ulaşması da kauçuğun bozulmasını hızlandırır. Dizel motorlarda, yüksek sıkıştırma nedeniyle burulma titreşimleri daha güçlü olduğundan kasnak üzerindeki yük de daha fazladır.

Arızanın Belirtileri

• Motorun önünden tıkırtı veya vuruntu: Özellikle rölantide ve motor durdurulurken belirginleşir.
• Kayışın sallanması: Motor çalışırken yardımcı aksam kayışının dalgalanması, gerginin ileri geri oynaması.
• Kayışın kenardan aşınması veya kayması: Yalpalayan kasnak kayışı yan yüzeylerinden aşındırır, kayış kanallarından çıkmaya çalışır.
• Rölantide titreşim: Sönümleme kabiliyeti azalan kasnak, motor titreşiminin kabine daha fazla geçmesine neden olur.
• Şarj sorunları: Kayışın kayması nedeniyle alternatör düzgün şarj edemeyebilir, gösterge panelinde akü uyarısı yanabilir.
• Kayış sesi: Soğuk çalıştırmada ya da klima açıldığında gelen ötme sesi.
• Gözle görülen ayrılma: Kauçuk tabakada çatlak, dış halka ile iç göbek arasında kayma izi veya hizasızlık.

Benzer Belirtiler Veren Diğer Arızalar

Krank kasnağı belirtileri, yardımcı aksam sistemindeki başka parçaların arızalarıyla çok sık karıştırılır. Kayış gergisinin yay kuvvetinin azalması, avare kasnağın rulmanının bozulması, alternatörün serbest dönüş kasnağının (bazı versiyonlarda bulunur) arızalanması ve klima kompresörü kasnak rulmanı da tıkırtı ve kayış sallanmasına neden olabilir. Ayrıca motor takozlarının yorulması da rölantide titreşimi artırır.

Bu nedenle sadece belirtilere bakarak parça değiştirmek, hem zaman hem para kaybına yol açar. Önce hangi parçanın gerçekten arızalı olduğunu tespit etmek gerekir.

Ustanın Kontrol Adımları

Krank kasnağı kontrolüne gözle başlıyoruz. Motor kapalıyken kasnaktaki kauçuk tabaka fenerle incelenir; çatlak, kabarma, ayrılma veya metal parçalar arasında hizasızlık aranır. Bazı kasnaklarda iç göbek ve dış halka üzerinde hizalama işaretleri bulunur ya da biz tebeşirle işaret koyarız. Bu işaretlerin zamanla kaydığı görülüyorsa kauçuk ayrılmış demektir.

Ardından motor çalıştırılır ve kasnak yandan izlenir. Dış halkada yalpalama, salgı ya da düzensiz dönüş varsa kasnak arızalıdır. Bu sırada kayış gergisinin hareketi de izlenir; gerginin aşırı ileri geri oynaması kasnak ya da alternatör kaynaklı bir sorunu gösterir.

Sonraki adımda kayış sökülerek yardımcı aksamdaki her kasnak elle döndürülür. Avare ve gergi kasnaklarında pürüz veya boşluk olup olmadığı, alternatör serbest dönüş kasnağının doğru yönde kilitlenip diğer yönde serbest döndüğü kontrol edilir. Son olarak krank ön keçesinde yağ sızıntısı olup olmadığına bakılır.

Dizel versiyonlarda bir ek kontrol daha yapıyoruz: motor durdurulurken kasnaktan gelen sesi dinlemek. Kauçuk tabakası çözülmüş kasnaklar, motor dururken krank milinin son birkaç dönüşünde belirgin bir "takırtı" çıkarır. Bu ses, çift kütleli volan sesiyle karıştırılabildiği için ayrımı dikkatli yapmak gerekir; volan sesi şanzıman tarafından, kasnak sesi ise motorun kayış tarafından gelir. Steteskop ya da uzun bir tornavida ile sesin kaynağını dinlemek bu ayrımı kolaylaştırır.

Kasnak Arızasını İhmal Etmenin Riskleri

Krank kasnağının kauçuk tabakası tamamen ayrılırsa, dış halka göbekten kopabilir. Bu durumda yardımcı aksam kayışı tahrik edilemez, alternatör ve klima çalışmaz. Devirdaim pompası bu kayıştan çalışan motorlarda ise hararet kaçınılmaz olur. Kopan dış halka motor bölmesindeki diğer parçalara da zarar verebilir.

Ayrıca sönümleme işlevini kaybetmiş bir kasnak, krank milinin burulma titreşimlerini kontrol edemez. Bu titreşimler uzun vadede krank mili, yataklar ve triger sistemi üzerinde ek yük oluşturabilir.

Değişim Sürecinde Dikkat Edilecekler

• Kasnak değişimi için yardımcı aksam kayışının sökülmesi gerekir. Bu fırsatta kayış, gergi ve avare kasnaklarının durumu değerlendirilmeli, gerekirse birlikte yenilenmelidir.
• Kasnak bağlantı cıvatası, pek çok uygulamada tek kullanımlıktır ve belirli bir tork ve açı değeriyle sıkılır. Servis kitapçığındaki değerlere uyulmalıdır.
• Kasnak sökülürken krank milinin dönmesini engellemek için uygun bir tutucu aparat kullanılmalıdır.
• Bazı motorlarda krank kasnağı ile triger dişlisi arasındaki bağlantı ve konum, triger zamanlaması ile ilişkilidir. Bu motorlarda kasnak sökümü sırasında triger ayarının bozulmaması için uygun kilitleme aparatları kullanılmalı ve servis talimatlarına uyulmalıdır.
• Krank ön keçesi sızdırıyorsa, kasnak sökülmüşken keçe de değiştirilmelidir.

Parça Seçimi

Astra J'de krank kasnakları motor tipine, klima olup olmamasına ve yardımcı aksam düzenine göre farklılık gösterir. Kasnak çapı, kayış kanal sayısı, sönümleyici yapısı ve bağlantı şekli uyumlu olmalıdır. Şasi numarası ve motor kodu ile doğrulama yapmak bu nedenle şarttır.

Krank kasnağı, motorun titreşim karakteristiğine göre tasarlanmış bir parça olduğu için kalitesiz ürünlerde sönümleme özellikleri yetersiz kalabilir. Orijinal ya da orijinal tedarikçisinin ürünleri tercih edilmelidir. Astra J'nize uygun krank kasnağı, yardımcı aksam kayışı, gergi ve avare kasnaklarını Opel yedek parça sayfamızda bulabilirsiniz. Krank ön keçesi ve diğer motor parçaları da Opel parça kategorisi altında yer alıyor.

Sık Sorulan Sorular

Krank kasnağı sesi kayış değişimiyle geçer mi?

Ses kasnaktan geliyorsa hayır. Yeni kayış, yalpalayan kasnakta kısa sürede aşınır ve ses geri döner.

Kasnak arızası motoru durdurur mu?

Doğrudan durdurmaz, ancak kasnak tamamen ayrılırsa şarj ve soğutma sistemleri devre dışı kalabilir ve araç yolda kalabilir.

Krank kasnağını ne sıklıkla kontrol ettirmeliyim?

Yardımcı aksam kayışı değişimlerinde ve periyodik bakımlarda kasnağın kauçuk tabakasına göz atılması yeterlidir.

Son Not

Astra J'de motorun önünden gelen tıkırtıları ve kayış sallanmalarını sadece kayış ya da gergi sorunu olarak görmeyin. Krank kasnağının kauçuk sönümleyicisi zamanla yorulur ve arızası birçok sistemi etkiler. Doğru teşhis, kaliteli parça ve servis talimatlarına uygun bir değişimle motorunuz yeniden sessiz ve dengeli çalışacaktır.