Opel Dizel Motorlarda Yakıt Filtresinde Su Birikmesi

Kasım ayının soğuk bir sabahında telefon çaldı. Arayan, Combo'suyla her gün şehirlerarası dağıtım yapan bir esnaftı. "Gösterge panelinde damla şeklinde bir lamba yandı, araç da çekmiyor" dedi. Aracı atölyeye getirdiklerinde yakıt filtresinin altındaki tahliye vidasını açtık; ilk gelen sıvı mazot değil, bulanık bir suydu. Birkaç gün önce yol üstünde, pek tanımadığı bir istasyondan yakıt aldığını hatırladı. Neyse ki erken fark edilmişti. Dizel motorlarda yakıt filtresindeki su, zamanında müdahale edilmezse enjektör ve yüksek basınç pompası gibi pahalı parçaların sonunu getirebilir.

Su yakıta nereden karışır?

Dizel yakıt, benzine göre suyu daha kolay bünyesinde tutar ve ayrıştırır. Suyun yakıt sistemine girmesinin birkaç yaygın yolu vardır:

• Kalitesiz ya da kirli yakıt: İstasyon tanklarında biriken su, düşük stoklu dönemlerde ya da tank temizliği ihmal edildiğinde araca geçebilir.
• Yoğuşma: Yakıt deposu uzun süre yarım ya da boş bekletildiğinde, depodaki havada bulunan nem soğuk gecelerde duvarlarda yoğuşur ve yakıta karışır.
• Depo kapağı ve contaları: Hasarlı kapak contası, yıkama ya da yağmur suyunun depoya girmesine neden olabilir.
• Bidonla yakıt aktarma: Temiz olmayan bidon ve huniler hem su hem kir taşır.

Yoğuşma konusu genellikle gözden kaçar. Aracı uzun süre kullanmayacaksanız, deponun dolu bırakılması bu riski azaltır.

Su neden bu kadar tehlikeli?

Modern Opel dizel motorların neredeyse tamamı common rail sistemle çalışır: 1.3 CDTI, 1.6 CDTI, 1.7 CDTI, 2.0 CDTI ve Stellantis altyapılı yeni modellerdeki 1.5 BlueHDi gibi. Bu sistemlerde yakıt, çok yüksek basınçla enjektörlere gönderilir. Yüksek basınç pompası ve enjektörler, yağlamalarını yakıtın kendisinden sağlar. Su ise yağlayıcı değildir; pompa pistonları ve enjektör iğneleri gibi çok hassas toleranslı parçaların yüzeyinde aşınmaya ve korozyona yol açar.

Ayrıca su, yakıtta bakteri ve mantar oluşumunu da tetikler. Su ile yakıtın temas yüzeyinde oluşan bu mikrobiyal tabaka, filtreyi tıkayan jelimsi bir tortu üretir. Kışın ise filtredeki su donarak yakıt akışını tamamen kesebilir. Kısacası su, dizel motorun hem mekanik hem de kimyasal açıdan düşmanıdır.

Yakıt filtresinin su ayırıcı görevi

Opel dizel araçlarda kullanılan yakıt filtrelerinin çoğu sadece partikül tutmaz, aynı zamanda suyu yakıttan ayırır. Su, yakıttan ağır olduğu için filtre gövdesinin alt kısmında birikir. Birçok modelde bu bölgede bir su seviye sensörü bulunur; su belirli bir seviyeye ulaştığında gösterge panelinde uyarı lambası yanar. Filtrenin altında ya da gövdesinde ise biriken suyun boşaltılması için bir tahliye vidası yer alır.

Bu yapı her modelde aynı değildir. Bazı araçlarda filtre motor bölmesinin üst tarafında, bazılarında ise aracın altında ya da yan bölümde bulunur. Bazı modellerde su sensörü filtreyle birlikte değişen bir parça olabilirken, bazılarında eski filtreden sökülüp yeni filtreye takılır. Bu nedenle filtre alırken sensör yuvasının olup olmadığı, sensörün kit içinde gelip gelmediği kontrol edilmelidir.

Belirtiler: ne zaman şüphelenmelisiniz?

Su uyarı lambası en net belirtidir, ama sensörü olmayan ya da sensörü arızalı araçlarda başka işaretlere bakmak gerekir:

• Motorun zor çalışması, özellikle soğuk havada.
• Rölantide titreme, tekleme ya da düzensiz çalışma.
• Hızlanmada güç kaybı, takılma ya da kesik kesik çekiş.
• Motor arıza lambası ve ray basıncıyla ilgili hata kodları.
• Egzozdan beyaz duman, özellikle ilk çalıştırmada.
• Kısa süre içinde art arda filtre tıkanması.

Bu belirtilerin bir kısmı enjektör, kızdırma bujisi ya da hava kaçağı gibi başka sorunlarla da ortaya çıkabilir. Ayırt etmenin en pratik yolu filtre tahliye vidasından birkaç damla alıp şeffaf bir kaba koymaktır. Su ve mazot birbirine karışmaz; dipte ayrı bir tabaka oluşursa durum netleşir.

Su tahliyesi nasıl yapılır?

Su uyarısı yandığında yapılması gereken ilk iş, aracı mümkünse kısa süre içinde güvenli bir yerde durdurup suyu tahliye etmektir. Genel adımlar şöyledir, ancak modelden modele farklılık olabileceği için servis bilgisine bakmak gerekir:

• Motoru durdurun ve filtrenin altına uygun bir kap yerleştirin.
• Tahliye vidasını gevşetin; bazı modellerde üstteki hava alma vidasını da hafifçe açmak akışı kolaylaştırır.
• Önce su, ardından temiz mazot gelene kadar akıtın.
• Vidayı kapatın ve sızıntı olmadığından emin olun.
• Sisteme hava girdiyse, kontağı birkaç kez açıp kapatarak ya da el pompasıyla hava alma işlemini tamamlayın.
• Motoru çalıştırıp uyarı lambasının söndüğünü kontrol edin.

Lamba sönmüyorsa ya da kısa sürede tekrar yanıyorsa, depoda ciddi miktarda su olabilir. Bu durumda yalnızca filtreyle uğraşmak yetmez; deponun boşaltılıp temizlenmesi gerekebilir.

Filtre değişimi ve hava alma

Suyla karşılaşılan bir sistemde filtrenin de değiştirilmesi en sağlıklı yoldur, çünkü filtre elemanı suyla temas ettiğinde verimi düşer ve içinde tortu birikmiş olabilir. Değişim sırasında filtrenin içi temiz mazotla doldurulursa hava alma süreci kısalır, ancak bunu yaparken kirli yakıtın sisteme geçmemesine dikkat etmek gerekir. Değişimden sonra hava alma işlemi eksik yapılırsa motor çalışmaz ya da çalışıp hemen stop eder. Bazı modellerde motoru uzun süre marşa basarak çalıştırmaya çalışmak, marş motoruna ve aküye gereksiz yük bindirir; elektrikli besleme pompası olan araçlarda kontağı birkaç kez açıp kapatmak genellikle yeterlidir.

Yeni filtrenin O-ring contalarının doğru oturduğundan, bağlantı rakorlarının sıkı olduğundan emin olun. Yakıt hattındaki en küçük hava kaçağı, rölantide düzensizlik ve zor çalışma şeklinde geri döner.

Doğru filtreyi seçerken

Muadil yakıt filtresi seçerken dikkat edilmesi gereken üç nokta var: su ayırma verimi, filtrasyon hassasiyeti ve bağlantı/sensör uyumu. Ucuz filtrelerde su ayırma kapasitesinin düşük olduğunu, filtre kağıdının dayanıksız olduğunu sıkça görüyoruz. Common rail sistemin değeri düşünüldüğünde, yakıt filtresi tasarruf yapılacak son kalemdir. Aracınızın şasi numarasıyla doğru parçayı belirlemek, hem sensör uyumsuzluğunun hem de yanlış bağlantı tipinin önüne geçer.

Sık yapılan hatalar ve sorulan sorular

En sık rastladığımız hata, su uyarı lambasını "sensör arızası" diye görmezden gelmek. İkinci hata, suyu tahliye edip filtreyi değiştirmeden yola devam etmek. Üçüncüsü, yakıt katkısıyla suyu "yok etmeye" çalışmak; bazı katkılar suyu yakıtın içinde dağıtarak filtrenin ayırmasını zorlaştırabilir ve suyun enjektörlere ulaşmasına yol açabilir. Dördüncüsü ise, kışın deposu hep yarıda dolaşmak.

Su uyarısı yandığında araç kullanılabilir mi?

Kısa mesafede, düşük yükte güvenli bir noktaya kadar gidilebilir; ama uzun yola devam etmek risklidir. Mümkün olan en kısa sürede tahliye yapılmalıdır.

Yakıt filtresi ne sıklıkla değişmeli?

Servis kitapçığındaki aralık esas alınır. Yakıt kalitesinden şüphe ediliyorsa ya da su uyarısı yandıysa bu aralığı beklemeden değiştirmek gerekir.

Enjektörler zarar gördüyse nasıl anlarım?

Enjektör geri dönüş testi ve arıza tespit cihazıyla düzeltme değerlerinin okunması, enjektör sağlığı hakkında fikir verir. Su sorunu yaşamış bir araçta bu testleri yaptırmak iyi bir önlemdir.

Kapanış

Dizel motorlarda yakıt filtresindeki su, küçük bir uyarı lambasıyla kendini gösteren ama büyük masraflara kapı aralayan bir sorundur. Tahliyeyi zamanında yapmak, kaliteli bir filtre kullanmak ve güvendiğiniz istasyonlardan yakıt almak, enjektörlerinizi korumanın en kolay yoludur. Uygun yakıt filtresini Opel yedek parça kategorimizden aracınızı seçerek bulabilirsiniz. Combo kullanıcıları için Opel Combo yedek parça, Vivaro kullanıcıları için ise Opel Vivaro yedek parça sayfaları hazır.