Opel Mokka Motor Takozu Değişimi Ne Zaman Gerekir?

Bir öğretmen müşterimiz Mokka'sıyla geldi ve şunu söyledi: "Kırmızı ışıkta beklerken direksiyon ve koltuk titriyor, klimayı açınca daha da artıyor. Bir de geri vitese takınca önden bir tık sesi geliyor." Kaputu açıp bir arkadaşımız frene basılı tutarken vitesi ileri geri aldığında motorun gövdeye göre belirgin şekilde oynadığını gördük. Şanzıman tarafındaki takozun lastiği tamamen çatlamış, alt destek takozu da yorulmuştu. İki takoz değişti, araç ilk günkü sessizliğine döndü. Motor takozları gözden uzak, ama sürüş konforunu ve diğer parçaların ömrünü doğrudan etkileyen parçalardır. Bu yazıda Mokka'da takoz değişiminin ne zaman gerektiğini anlatacağım.

Motor Takozları Ne İşe Yarar?

Motor ve şanzıman, gövdeye doğrudan cıvatalanmaz; aradaki bağlantıyı kauçuk veya hidrolik dolgulu takozlar sağlar. Takozların iki temel görevi vardır: motoru yerinde tutmak ve motorun ürettiği titreşimi kabine iletmeden sönümlemek. Ayrıca kalkış, frenleme ve vites değişimi sırasında motorun ileri geri yaptığı hareketi sınırlandırırlar.

Mokka'da genellikle üç temel bağlantı noktası bulunur: motor tarafında bir takoz, şanzıman tarafında bir takoz ve motorun alttan ileri geri salınmasını sınırlayan bir alt destek takozu (halk arasında moment kolu ya da şanzıman alt takozu da denir). Motor tipine göre takozların yapısı farklılık gösterebilir; bazıları sıvı dolgulu hidrolik takozdur.

Takoz Yorulmasının Belirtileri

Takozlar bir anda değil, yavaş yavaş yorulur. Bu yüzden sürücü değişime alışır ve fark etmeyebilir. Şu belirtilere dikkat etmek gerekir:

• Rölantide artan titreşim: Özellikle vites D konumundayken (otomatik şanzımanda) veya klima açıkken belirginleşir.
• Kalkışta ve gaz bırakmada vuruntu: Motorun ileri geri hareketi sınırlanamadığı için önden tok bir ses gelir.
• Geri vitese takarken tık sesi: Motorun ters yönde hareketi.
• Vites geçişlerinde sarsıntı: Manuel şanzımanlı araçlarda debriyaj bırakılırken aracın öne arkaya yaylanması.
• Vites kolunda titreşim veya vitesin zor girmesi: Motor-şanzıman ünitesinin konumu değiştiği için vites kumanda mekanizması etkilenebilir.
• Motor çalıştırma ve durdurmada sarsıntı: Start-stop sistemli araçlarda bu sarsıntı gün içinde çok kez tekrarlanır ve belirgin şekilde rahatsız edicidir.

Takoz mu, Başka Bir Şey mi?

Rölantide titreşim ve kalkışta vuruntu, takoz dışındaki arızalarla da ortaya çıkabilir:

• Tekleme: Ateşleme veya yakıt kaynaklı düzensiz çalışma da titreşim yapar. Hata kodlarına bakmadan takoza karar verilmemelidir.
• Volan: Çift kütleli volanlı versiyonlarda volan arızası rölantide titreşim ve debriyajda vuruntu yapar.
• Aks kafaları: Kalkışta ve virajda gelen tıkırtı aks kafasından olabilir.
• Salıncak burçları: Kalkış ve frenlemede gelen vuruntu burçlardan da gelebilir.
• Egzoz askıları: Gevşek bir egzoz parçası kalkışta gövdeye vurarak takoz sesine benzer bir ses çıkarır.

Ustanın Kontrol Adımları

• Önce arıza tespit cihazıyla motor ve şanzıman hata kodları okunur, tekleme ihtimali elenir.
• Kaput açıkken bir kişi frene sıkıca basar, diğeri motoru gözlerken vites ileri ve geri konumlara alınıp hafif gaz verilir. Motorun aşırı yatması ya da sıçraması takoz zayıflığını gösterir.
• Takozlar gözle incelenir: lastikte çatlak, yırtık, metal ile lastiğin ayrışması, hidrolik takozlarda yağ sızıntısı aranır.
• Alt destek takozu, araç kaldırıldığında levyeyle zorlanarak kontrol edilir.
• Rölantide kabinde titreşim hissedilirken motor devri hafifçe yükseltilir; titreşim belirli bir devirde kayboluyorsa rezonans takozları işaret edebilir.
• Gerekirse yol testinde kalkış, gaz bırakma ve geri vites manevraları tekrar edilir.

Hangi Takoz Değişmeli?

Takozlar genellikle aynı yaşta oldukları için benzer hızda yorulur. Ancak yük dağılımı nedeniyle bazıları daha erken bozulur. Pratikte en sık alt destek takozu ve şanzıman takozu ilk yorulanlardır. Biri bozulduğunda diğerleri daha fazla yük taşır ve onların da ömrü kısalır.

Bizim yaklaşımımız şudur: belirgin şekilde bozulan takoz mutlaka değişir; diğerleri dikkatle incelenir. Yüksek kilometreli araçlarda, diğer takozlar da çatlak veya yorgunluk gösteriyorsa takozları set hâlinde değiştirmek daha mantıklıdır. Böylece motor dengeli şekilde oturur ve kısa süre sonra tekrar aynı işçiliği ödemek zorunda kalmazsınız.

Hidrolik takozlarda dikkat edilecek nokta

Sıvı dolgulu takozlar dışarıdan bakıldığında sağlam görünebilir. Lastik gövdede çatlak olmasa bile içindeki sıvı sızmışsa takoz sönümleme özelliğini yitirir. Takozun altında ya da çevresinde yağlı bir iz, kurumuş sıvı kalıntısı veya gövdede çökme varsa takoz işlevini kaybetmiş demektir. Bu tip takozlarda gözle kontrol tek başına yeterli değildir; motorun hareketi mutlaka çalışır durumda ve vitesteyken gözlenmelidir. Bir ipucu daha: hidrolik takoz bozulduğunda titreşim özellikle rölantide ve düşük devirde belirginleşir, yüksek devirde ise azalır. Bu davranış, tekleme kaynaklı titreşimden ayırt etmeye yardımcı olur, çünkü tekleme yük altında genellikle daha da kötüleşir.

Takozları Erken Yoran Etkenler

• Sert kalkışlar ve debriyajı ani bırakma alışkanlığı.
• Motor bölmesindeki yağ kaçaklarının takozlara ulaşması.
• Aşırı ısı; özellikle egzoz manifolduna veya turboya yakın takozlarda.
• Tekleme yapan ya da düzensiz çalışan bir motorun takozları sürekli sarsması.
• Kaza veya ağır darbe sonrası takozların fark edilmeden zarar görmesi.

Parça Seçimi

Motor takozları, motor tipine ve şanzıman tipine (manuel veya otomatik) göre değişir. Benzinli ve dizel versiyonlarda, hatta aynı motorun farklı şanzımanlı versiyonlarında farklı takozlar kullanılabilir. Sertlik değeri de önemlidir: çok sert bir takoz motoru iyi tutar ama titreşimi kabine iletir; çok yumuşak bir takoz ise konforlu olur ama kalkışta vuruntuyu önleyemez. Orijinal veya OEM kalitesindeki takozlar bu dengeyi doğru kurar.

Siparişte şasi numarası kullanarak doğru takozu Opel Mokka yedek parça sayfamızda bulabilirsiniz. Tüm Opel modelleri için Opel yedek parça kategorimiz de mevcut.

Montajda ve Sonrasında Dikkat Edilecekler

Takoz değişiminde motor ya da şanzıman uygun bir destekle alttan tutulmalıdır. Takozlar tek tek sökülüp takılmalı; hepsini birden sökmek motorun hizasını kaybettirir. Cıvatalar üretici tavsiyesine uygun torkla sıkılmalı, tek kullanımlık olarak belirtilen cıvatalar yenilenmelidir.

Önemli bir ayrıntı: takoz cıvataları, motor kendi ağırlığıyla doğal konumuna oturmuşken son sıkılmalıdır. Takozlar gergin konumda sıkılırsa, yeni takoz baştan ön yüklü çalışır ve titreşimi yine kabine iletir. Montajdan sonra kalkış, geri vites ve rölanti testi yapılarak sonuç değerlendirilir. Vites kumanda bağlantıları da gerekiyorsa yeniden ayarlanır.

Sık Yapılan Hatalar

• Titreşimi takoza bağlayıp teklemeyi gözden kaçırmak.
• Sadece görünür takozu değiştirip alt destek takozunu kontrol etmemek.
• Bütün takozları aynı anda sökerek motor hizasını bozmak.
• Ucuz ve sertliği belirsiz takoz kullanmak.
• Takoz değişiminden sonra yağ kaçağını gidermemek; yeni takoz da kısa sürede bozulur.

Sıkça Sorulan Sorular

Bozuk takozla araç kullanmak zarar verir mi?

Evet. Motorun aşırı hareketi egzoz bağlantılarını, aks kafalarını, hortumları, kablo demetlerini ve vites kumanda mekanizmasını zorlar. Uzun vadede bu parçalarda da arızalara yol açar.

Takozlar kaç kilometrede değişir?

Kesin bir kilometre yoktur. Kullanım şekline ve koşullara göre çok değişir. Belirtiler başladığında kontrol ettirmek en doğrusudur.

Takoz değişiminden sonra titreşim hâlâ var, neden?

Ya diğer takozlardan biri de yorgundur, ya montaj gergin konumda yapılmıştır, ya da titreşimin kaynağı takoz değil, motorun çalışma düzensizliğidir.

Son Söz

Mokka'da motor takozu değişimi, rölantide artan titreşim, kalkışta vuruntu ve geri vitese takarken gelen tık sesi gibi belirtiler başladığında gündeme gelir. Doğru teşhisle hangi takozun yorulduğunu belirlemek, kaliteli parça kullanmak ve montajı motor doğal konumundayken yapmak, hem konforu geri getirir hem de çevredeki parçaları korur.