Opel Uzun Yol Öncesinde Kontrol Edilmesi Gereken Motor Parçaları

Her yıl bayram tatilinden önceki hafta atölyemizin en yoğun haftasıdır. Kapıya bagajı dolu araçlar gelir, sahipleri "yarın yola çıkıyoruz, bir bakar mısın?" der. Bir keresinde, Antalya'ya gitmek üzere olan bir Zafira'nın radyatör hortumunda, parmakla bastırınca çatırdayan bir çatlak bulduk. Şehir içinde hiç sorun çıkarmamıştı; ama otoyolda saatlerce yüksek sıcaklık ve basınç altında çalışsaydı, o hortumun bir dağ yolunda patlaması çok olasıydı. Uzun yol, aracınızdaki zayıf halkayı bulur. Amaç, onu sizden önce bizim bulmamız.

Uzun yol motora neden farklı yük bindirir?

Uzun yol, aslında motor için şehir içinden daha "temiz" bir kullanımdır: motor çalışma sıcaklığında kalır, dur-kalk yoktur. Ancak saatlerce kesintisiz yüksek devir, dolu bagaj, yokuşlar, yaz sıcağında klima kullanımı ve sıcak asfalt bir araya geldiğinde, soğutma sistemi, yağlama sistemi ve kayışlar sürekli yük altında kalır. Şehir içinde kendini belli etmeyen küçük bir kusur, bu sürekli yük altında büyüyebilir. Üstelik yolda arıza, şehir içinde arızadan çok daha zahmetli ve masraflıdır.

Motor yağı: seviye, renk ve zamanlama

Yola çıkmadan önceki en basit ama en önemli kontrol yağ seviyesidir. Araç düz zeminde, motor kapatıldıktan birkaç dakika sonra yağ çubuğuyla (ya da gösterge üzerinden) seviyeye bakılır. Seviye minimuma yakınsa, mutlaka aynı norm ve viskozitede yağla tamamlanmalıdır.

Yağ değişim zamanı yaklaşmışsa, değişimi yolculuktan önce yapmak mantıklıdır. Uzun yolda motor yüksek sıcaklıkta saatlerce çalışır ve yaşlanmış yağ bu koşulda koruma özelliğini daha hızlı kaybeder. Turbolu Opel motorlarında, örneğin 1.4 Turbo, 1.2 Turbo ya da CDTI dizellerde, temiz yağ turbo yataklarının sağlığı için ayrıca önemlidir. Yolda seviye tamamlamak için bagajda küçük bir şişe aynı yağdan bulundurmak da iyi bir alışkanlıktır.

Soğutma sistemi: yazın bir numaralı risk

Uzun yol arızalarının başında hararet gelir. Bu yüzden soğutma sistemi, yol öncesi kontrolün merkezinde yer alır. Kontrol listemiz şöyle:

• Soğuk motorda genleşme kabındaki seviye minimum ve maksimum arasında olmalı.
• Antifrizin rengi berrak olmalı; bulanık, paslı ya da yağlı görünüm bir sorun işaretidir.
• Radyatör hortumları elle sıkılarak kontrol edilmeli; sertleşmiş, çatlamış ya da şişmiş hortum değiştirilmeli.
• Hortum kelepçelerinde ve bağlantılarda kurumuş antifriz izleri aranmalı.
• Radyatörün ön yüzeyi böcek ve kirle tıkanmışsa nazikçe temizlenmeli.
• Motor ısındığında soğutma fanının devreye girdiği gözlemlenmeli.
• Genleşme kabı kapağının contası ve basınç valfi kontrol edilmeli.

Termostat da gözden kaçırılmaması gereken bir parçadır. Açık kalan bir termostat motorun geç ısınmasına, kapalı kalan bir termostat ise hızla hararete neden olur. Sıcaklık göstergesinin sürüş sırasında alışılmadık şekilde dalgalanması, termostat ya da sistemde hava olduğunu düşündürebilir.

Kayışlar: V kayışı ve triger

V kayışı (alternatör kayışı) kopması, yolda kalmanın en klasik sebeplerinden biridir. Kayışın kanallarında çatlak, kopuk parça ya da aşınma olup olmadığına bakmak birkaç dakika sürer. Gergi kolunun motor çalışırken aşırı titremesi ve kayıştan gelen cıyaklama sesleri, yola çıkmadan önce giderilmesi gereken işaretlerdir. Devirdaim pompasını kayışla çalıştıran motorlarda kayış kopması, kısa sürede harareti de beraberinde getirir.

Triger kayışlı motorlarda ise değişim zamanı yaklaşmış ya da bilinmiyorsa, uzun yoldan önce değiştirmek güvenli bir yaklaşımdır. Triger kayışının yolda kopması, motorun yapısına göre çok ciddi bir hasarla sonuçlanabilir. Zincirli motorlarda ilk çalıştırmada metalik bir şıkırtı duyuluyorsa, yolculuk öncesi kontrol ettirmekte fayda vardır.

Filtreler, ateşleme ve yakıt sistemi

Hava filtresi tıkalıysa motor nefes alamaz, yakıt tüketimi artar ve özellikle yokuşlarda güç kaybı hissedilir. Yaz yolculuklarında tozlu yollar da hesaba katılırsa, filtrenin durumuna bakmak ve gerekirse değiştirmek ucuz bir önlemdir. Polen filtresi ise klima verimini doğrudan etkiler; tıkalı filtre, sıcak bir yolculukta klimanın yetersiz kalmasına neden olur.

Benzinli araçlarda bujilerin ve ateşleme bobinlerinin değişim zamanı geçmişse, uzun yolda yük altında tekleme ortaya çıkabilir. Dizel araçlarda yakıt filtresinin değişim zamanı ve su ayırıcısının durumu kontrol edilmelidir; yolda farklı istasyonlardan yakıt alınacağı için filtrenin sağlıklı olması önemlidir. Gösterge panelinde yanan motor arıza lambası varsa, yola çıkmadan önce hata kodlarının okunması gerekir.

Egzoz sistemi de motorun bir uzantısı olarak düşünülmelidir. Egzoz bağlantılarındaki kaçaklar, gevşemiş askı lastikleri ve hasarlı ısı kalkanları uzun yolda titreşimle daha da kötüleşebilir.

Akü, şarj sistemi ve yardımcı üniteler

Yazın akü sorunu olmaz diye düşünülür, ama yüksek sıcaklık akünün iç yapısını yıpratır. Uzun yolculukta mola yerlerinde motoru kapatıp açmak, start-stop sistemi ve yüksek klima kullanımı aküyü zorlar. Yola çıkmadan akü testi yaptırmak ve alternatörün şarj değerini ölçtürmek, otoparkta çalışmayan bir araçla karşılaşmamanın en kolay yoludur. Akü kutup başlarında oksitlenme varsa temizlenmeli, bağlantılar sıkılmalıdır.

Klima kompresörü, fan motorları ve devirdaim pompası da yük altında çalışacak ünitelerdir. Klimadan gelen alışılmadık sesler ya da soğutma veriminde düşüş, yola çıkmadan önce kontrol ettirilmelidir.

Bagajda bulundurmanızı önerdiğimiz küçük bir yol çantası da hazırlayabilirsiniz: aynı normda bir şişe motor yağı, bir şişe kullanıma hazır antifriz, cam suyu, birkaç kelepçe, eldiven, el feneri ve akü takviye kablosu. Bunlar, yolda karşılaşılabilecek küçük sorunları büyümeden çözmenizi sağlar. Yolculuk sırasında da her uzun molada kaputu açıp seviyelere ve kayışa bir göz atmak, olası bir kaçağı erken fark etmenizi kolaylaştırır.

Usta kontrolünde neler yapılır?

Atölyemizde yol öncesi kontrol için bir rutinimiz var. Aracı lifte alıp motorun altını, karteri, şanzımanı ve hortumları kaçak açısından inceliyoruz. Yağ, antifriz, fren hidroliği ve cam suyu seviyelerini kontrol edip tamamlıyoruz. Kayışların ve gergilerin durumuna bakıyoruz. Arıza tespit cihazıyla kayıtlı hata kodlarını okuyoruz. Kısa bir yol testiyle motorun sıcaklığını, fanın devreye girişini ve rölanti kalitesini gözlemliyoruz. Bunlara ek olarak frenler, lastikler ve süspansiyon da kontrol listemizde yer alıyor; motor bölümünün dışında olsalar da yol güvenliği bir bütündür.

Bu kontrolü yola çıkmadan bir gün önce değil, birkaç gün önce yaptırmanızı öneririz. Böylece bir parça değişimi gerekirse, parçanın temini ve montajı için zaman kalır.

Sık yapılan hatalar, sorular ve kapanış

En sık rastladığımız hatalar: yola çıkmadan bir gece önce "bir bakalım" demek, sıcak motorda genleşme kabı kapağını açmak, yağ seviyesini farklı normda yağla tamamlamak, yanan bir uyarı lambasını "dönüşte bakarız" diye ertelemek ve hararet göstergesi yükselmeye başladığında durmadan yola devam etmek. Hararet belirtisi gördüğünüzde güvenli bir yerde durup motoru soğumaya bırakmak, motoru kurtarmanın en etkili yoludur.

Klimayı kapatmak harareti önler mi? Yükü bir miktar azaltır, ama asıl sorunu çözmez. Hararet eğilimi varsa sebebi bulunmalıdır. Yolda yağ eksilirse ne yapmalı? Aynı norm ve viskozitede yağla tamamlayın; dönüşte eksilmenin nedenini araştırın.

Uzun yol öncesi yapılan birkaç saatlik kontrol, tatilinizi bir çekici beklemekle geçirmenizi önleyebilir. Kayış, hortum, filtre ve termostat gibi parçaları Opel yedek parça kategorimizde, motor yağlarını ise motor yağları sayfamızda bulabilirsiniz. Aile yolculuklarının vazgeçilmezi Zafira Life için Opel Zafira Life yedek parça, Grandland için ise Opel Grandland yedek parça sayfalarımıza göz atabilirsiniz.