Peugeot 301 Ön Amortisör Takozu Arızası Nasıl Anlaşılır?

Kış başında bir müşterimiz, 301'ini otoparktan çıkarırken direksiyonu sonuna kadar çevirdiğinde ön taraftan "tak tak" diye bir ses geldiğini söyleyerek uğradı. Daha önce iki ayrı yerde rotil ve z rot değiştirmişler, ses geçmemiş. Aracı kaldırmadan, sadece kaputu açıp elimizi amortisör kulesinin üstüne koyarak bir arkadaşımıza direksiyonu çevirttik. Ses ve titreşim tam avucumuzun altındaydı. Sorun takoz rulmanındaydı ve değiştirilen parçaların hiçbiri o sesi geçiremezdi.

Ön amortisör takozu, Peugeot 301'de en çok yanlış teşhis edilen parçalardan biri. Sesi ön takımın her yerinden geliyormuş gibi duyulur; bu yüzden bazen rotil, bazen salıncak, bazen de amortisörün kendisi suçlanır. Bu yazıda takoz arızasını nasıl ayırt edeceğinizi anlatmaya çalışacağım.

Amortisör takozu ne işe yarar?

301'in ön süspansiyonu McPherson tipidir. Bu sistemde amortisör ve yay birlikte bir dikme oluşturur ve üst ucu kaporta üzerindeki kuleye bağlanır. Bu bağlantı noktasında iki önemli parça bulunur:

• Takoz (üst bağlantı kauçuğu): Amortisörü kaportaya bağlar, yol darbelerini ve titreşimleri sönümleyerek kabine geçmesini engeller.
• Takoz rulmanı: Direksiyon çevrildiğinde amortisör ve yayın birlikte dönmesini sağlar. Ön tekerlekler döndükçe tüm dikme bu rulman üzerinde döner.

Yani takoz hem bir yastık, hem de bir dönme ekseni görevi görür. Kauçuk kısım yaşlanırsa sönümleme kaybolur, rulman bozulursa dönme hareketi takılmalı ve sesli hale gelir.

Takoz arızasının belirtileri

Direksiyon çevirirken tıkırtı ya da gıcırtı

En tipik belirti budur. Özellikle park manevrasında, araç dururken ya da çok yavaş giderken direksiyonu çevirdiğinizde ön taraftan tıkırtı, takılma ya da yay gerilip boşalıyormuş gibi "tok" bir ses gelir. Bu genellikle rulmanın bozulduğunu gösterir.

Çukur ve kasislerde vuruntu

Kauçuk kısım çatlamış ya da ezilmişse, metal parçalar birbirine temas eder ve tümsek geçişlerinde tok bir vuruntu duyulur. Ses, kaputun altından, sanki kulenin içinden geliyormuş gibi algılanır.

Direksiyonun sert dönmesi ve geri toplamaması

Rulman tutukluk yaptığında direksiyon özellikle düşük hızda sertleşebilir, virajdan çıkarken kendiliğinden toparlanması zayıflar. Bazı durumlarda direksiyonda adım adım "çentikli" bir his oluşur.

Rot ayarının tutmaması ve lastik aşınması

Takoz çökmüşse dikmenin üst noktası yer değiştirir ve kamber açısı bozulur. Rot balans yaptırdığınız halde lastiklerin iç ya da dış kenarlarının anormal aşınması bu durumun bir işareti olabilir.

Kulede gözle görülür çatlak ya da çökme

Kaputu açtığınızda amortisör kulesinin üstünden takozun bir kısmını görebilirsiniz. Kauçukta derin çatlaklar, parçalanma ya da amortisör milinin olması gerekenden aşağıda durması dikkat edilmesi gereken bulgulardır.

Diğer arızalardan nasıl ayırt edilir?

Ön takımdan gelen her ses takoz değildir. Ayırt etmek için basit ama etkili birkaç yöntem var:

• El ile hissetme: Kaput açıkken elinizi kulenin üstüne koyun, başka biri araç dururken direksiyonu sağa sola çevirsin. Titreşim ya da tıkırtı avucunuza geliyorsa takoz rulmanı güçlü bir şüphelidir.
• Araç üzerinde sallama: Kaputun ön köşesine yüklenip bıraktığınızda gelen ses kuleden geliyorsa takoza, aşağıdan geliyorsa amortisör, z rot ya da salıncağa yönelmek gerekir.
• Kaldırıcıda kontrol: Tekerlek havadayken rotil ve rot başı boşluğu kontrol edilir. Bunlarda boşluk yoksa ve ses sadece direksiyon dönüşünde geliyorsa takoz olasılığı artar.
• Z rot karşılaştırması: Z rot sesleri genellikle bozuk yolda, araç seyir halindeyken ve sağ-sol dengesiz yüklenmelerde gelir. Direksiyon dönüşüyle doğrudan ilişkili değildir.

Takoz neden bozulur?

Takoz bir kauçuk parça olduğu için zamanla yaşlanır, sertleşir ve çatlar. Bunu hızlandıran faktörler şunlardır:

• Bozuk yollarda ve hızlı kasis geçişlerinde sürekli darbe almak
• Bitmiş amortisörlerle uzun süre yol yapmak (darbeyi takoz karşılamak zorunda kalır)
• Rulmana su ve toz girmesi, özellikle kuledeki koruyucu kapağın eksik olması
• Amortisör değişiminde eski takozun tekrar kullanılması

Değişimde dikkat edilmesi gerekenler

Takoz değişimi için amortisör dikmesinin sökülmesi ve yayın yay sıkıştırma aparatıyla güvenli şekilde sıkıştırılması gerekir. Bu iş uygun ekipman olmadan yapılmamalıdır; sıkışmış bir yay ciddi yaralanmaya neden olabilir.

Değişimde şu noktalara özen gösteriyoruz:

• Takoz ve rulman birlikte değiştirilmeli. Sadece birini yenilemek kısa sürede aynı sorunla geri dönmenize sebep olur.
• Amortisör toz körüğü ve vuruş lastiği kontrol edilmeli, yıpranmışsa yenilenmeli.
• Amortisörler bitmişse, dikme sökülmüşken onları da değiştirmek işçilikten tasarruf sağlar.
• Değişim her iki tarafa birden yapılmalı ki sağ-sol dengesi korunsun.
• İş bittikten sonra rot ayarı mutlaka kontrol ettirilmeli.

Takozu, rulmanı ve amortisörü uyumlu ürünlerle tamamlamak için Peugeot 301 yedek parça kategorimize göz atabilirsiniz. Diğer modeller için de geniş Peugeot yedek parça stoğumuz ana sayfamızda.

Ertelenirse ne olur?

Takoz arızası ilk başta sadece rahatsız edici bir ses gibi görünür, ama ertelendiğinde başka parçaları da etkiler. Bozulmuş takoz amortisörün düzgün çalışmasını engeller, yay oturmasını değiştirir ve rot ayarını bozar. Sonuçta lastikler erken aşınır, direksiyon hassasiyeti azalır ve özellikle yüksek hızda yol tutuşu olumsuz etkilenir. Ayrıca sürekli metal metale temas, kule bölgesinde kaportaya zarar verebilir.

Kısaca

Peugeot 301'de direksiyon çevirirken gelen tıkırtıyı ve kasislerdeki tok vuruntuyu görmezden gelmeyin. Basit bir el kontrolüyle takoz arızasını büyük ölçüde ayırt edebilirsiniz. Değişimde takoz ve rulmanı birlikte, iki tarafa birden yaptırın ve ardından rot ayarını kontrol ettirin. Böylece hem sesten kurtulur, hem de ön takımınızın diğer parçalarını korumuş olursunuz.