Peugeot 301 Radyatör Fanı Çalışmıyorsa Hangi Parçalar Kontrol Edilmeli?

Ağustosun en sıcak günlerinden birinde, şehir içi trafikte hararet göstergesi yükselen bir 301 çekiciyle getirildi. Sahibi yolda kaputu açıp fanın dönmediğini görmüş, internetten okuyup hemen yeni bir fan motoru sipariş etmiş. Fanı söktük, akü ile doğrudan beslediğimizde fırıl fırıl döndü. Sorun motorda değil, fan rezistansındaydı. Bir parça siparişi boşa gitmişti.

Radyatör fanı çalışmadığında ilk akla gelen, fan motorunun yandığıdır. Oysa 301'de fanın dönmesi için zincirin birçok halkasının sağlam olması gerekiyor. Bu yazıda o halkaları tek tek, mantıklı bir sırayla nasıl kontrol ettiğimizi paylaşacağım.

Fan nasıl çalışır?

Peugeot 301'de radyatör fanı motor beyni (ECU) tarafından yönetilir. Hararet sensöründen gelen sıcaklık bilgisi, klimanın açık olup olmaması ve araç hızı gibi veriler değerlendirilir; gerektiğinde fan düşük ya da yüksek hızda çalıştırılır. Fan hızı, versiyona göre bir fan rezistansı ya da elektronik fan kontrol modülü ile ayarlanır. Bu sistemde rol alan parçaları şöyle sıralayabiliriz:

• Sigortalar (motor bölmesindeki sigorta kutusunda)
• Fan röleleri
• Fan rezistansı ya da kontrol modülü
• Hararet (motor suyu sıcaklık) sensörü
• Kablo demeti ve soketler
• Fan motoru
• Motor beyni

Arızanın nerede olduğunu bulmak için genellikle en basitten en karmaşığa doğru ilerliyoruz.

Adım adım kontrol sırası

1. Arıza kodlarını okumak

İlk iş, arıza tespit cihazını bağlamak. Motor beyninde fan devresi ya da hararet sensörüyle ilgili bir kayıt varsa, teşhis çok daha kısa sürer. Ayrıca çoğu cihazla fanı test modunda çalıştırmak (aktüatör testi) mümkündür. Fan bu testte dönüyorsa motoru ve devresi büyük olasılıkla sağlamdır; sorun sensör tarafındadır.

2. Sigorta kontrolü

Yüksek akım çeken fan devresinin sigortası, motor bölmesindeki sigorta kutusunda bulunur. Görsel kontrolün yanında multimetre ile de ölçülmesi gerekir. Sigorta atmışsa sadece değiştirip geçmek yetmez; neden attığı araştırılmalıdır. Sürtünen, sıkışmış bir fan motoru fazla akım çekip sigortayı attırabilir.

3. Röleler

Fan röleleri zamanla kontak yüzeylerinde yanma nedeniyle arızalanabilir. Aynı tipteki sağlam bir röleyle yer değiştirmek, pratik bir test yöntemidir. Röle çekerken "tık" sesi geliyor ama fan dönmüyorsa, rölenin kontakları yanmış olabilir.

4. Fan rezistansı

301'de çok sık karşılaştığımız arızalardan biri. Rezistans, fan motoruna giden akımı sınırlayarak düşük hızda çalışmasını sağlar. Rezistans arızalandığında fan genellikle sadece yüksek hızda çalışır ya da hiç çalışmaz. Isıya maruz kalan bu parçanın soketinde erime ve yanık izi görmek de yaygındır. Soket yanmışsa rezistansla birlikte soketin de yenilenmesi gerekir.

5. Hararet sensörü

Sensör yanlış değer gönderirse, motor beyni motorun soğuk olduğunu düşünür ve fanı hiç çalıştırmaz. Bu durumda gösterge de genellikle gerçek sıcaklığı yansıtmaz. Arıza tespit cihazında okunan sıcaklık değeri ile motorun gerçek durumu karşılaştırılarak sensörün doğruluğu kontrol edilebilir. Soğuk motorda dış ortam sıcaklığına yakın bir değer görülmesi gerekir.

6. Kablo demeti ve soketler

Fan bölgesindeki kablolar ısı ve titreşime maruz kalır. Oksitlenmiş soket, kopmuş tel ya da ezilmiş kablo, aralıklı çalışmaya neden olabilir. Özellikle önden darbe almış araçlarda bu bölgeye dikkatle bakmak gerekir.

7. Fan motoru

Fan motoru, akü ile doğrudan beslenerek test edilir. Dönmüyor, zorlanarak dönüyor ya da yüksek ses çıkarıyorsa değişim gerekir. Elle çevirdiğinizde tutukluk hissi de yıpranmış motorun işaretidir.

Klima açılınca fan dönüyor ama hararet yapıyorsa

Bazı durumlarda klima açıldığında fan devreye giriyor, ama motor ısındığında kendi kendine çalışmıyor. Bu tablo, fan motoru ve rölenin sağlam olduğunu, sorunun büyük olasılıkla hararet sensöründe ya da onun kablo bağlantısında olduğunu gösterir. Aynı şekilde fan sadece tek hızda çalışıyorsa, rezistans ya da ilgili röle şüpheli listesinin başına geçer.

Fan sağlamsa hararet başka yerden olabilir

Fanın düzgün çalıştığı halde hararet devam ediyorsa, şu parçalara da bakmak gerekir:

• Termostat (kapalı konumda takılı kalmış olabilir)
• Radyatörde dış yüzey ya da iç kanal tıkanıklığı
• Devirdaim pompası performansı
• Antifriz seviyesi ve sistemdeki hava
• Silindir kapak contası (egzoz gazının soğutma sistemine karışması)

Fan çalışmadan sürmeye devam etmek

Uzun yolda araç hızı yüksek olduğu için radyatöre yeterli hava akar ve fan arızası fark edilmeyebilir. Sorun asıl şehir içi trafikte, yokuşta ya da klima kullanımında ortaya çıkar. Hararet göstergesi yükseldiğinde aracı güvenli bir yere çekip motoru durdurmak ve sıcakken radyatör kapağını asla açmamak gerekir. Aşırı ısınma, silindir kapağında eğilmeye ve conta yanmasına kadar gidebilir; bu da fan arızasının maliyetini katlar.

Parça seçimi

301'de klimalı ve klimasız versiyonlar, benzinli ve dizel motorlar arasında fan, rezistans ve röle tipleri farklılık gösterebilir. Doğru parça için şasi numarası üzerinden ilerlemek en sağlıklısı. Fan motoru, fan rezistansı, hararet sensörü ve termostat gibi soğutma sistemi parçalarını Peugeot 301 yedek parça kategorimizde bulabilirsiniz. Tüm modeller için Peugeot yedek parça yelpazemize ana sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Son not

Radyatör fanı çalışmıyor diye hemen fan motoru almak, çoğu zaman yanlış bir başlangıç. Sigortadan başlayıp röle, rezistans, sensör ve kablolama üzerinden motora doğru ilerlemek; hem zamandan hem de gereksiz parça masrafından tasarruf sağlar. Özellikle yaz aylarından önce fanın iki hızda da çalıştığını kontrol ettirmek, yolda kalmanızı önleyecek basit bir önlemdir.