Peugeot Alternatör ve Marş Motoru Arızaları

Alternatör ve marş, Peugeot'nun "bir sabah aniden" arıza yapan parçaları. Marş dönmüyor, ya da araç çalışıyor ama şarj lambası yanıyor ve akü iki günde boşalıyor. Ama ikisinin de öncesinde küçük belirtiler var; fark edilirse yolda kalmazsınız. Bu yazıda alternatör ve marş motorunun belirtilerini, arıza noktalarını, Peugeot'ya özgü detayları (serbest dönüşlü kasnak, start-stop marşları, akıllı alternatör), revizyon ve sıfır seçeneklerini anlatıyoruz.

Alternatör

Ne yapar?

Motor çalışırken kayışla dönen alternatör elektrik üretir; aküyü şarj eder, aracın tüm elektriğini besler. Konjektör (regülatör) voltajı 13,8–14,8 V arasında tutar. Kömürler (fırçalar) rotora akım verir; aşınır. Diyot köprüsü AC'yi DC'ye çevirir.

Belirtiler

• Şarj (akü) lambası yanıyor. Sürüşte sürekli ya da ara sıra; alternatör şarj etmiyor.
• Akü sürekli boşalıyor. Yeni akü takıldı, bir hafta sonra yine bitti.
• Farlar rölantide sönük, gazda parlıyor.
• Gösterge ışıkları titriyor, radyo cızırdıyor. Diyot arızası, dalgalı akım.
• Akü bağlantısında yanık kokusu, akü şişmesi. Konjektör bozuk, aşırı şarj (15 V üstü).
• Alternatörden uğultu, hışırtı. Rulman.
• Kayış gıcırtısı, özellikle soğukta ve klima açılınca. Kayış, gergi ya da serbest dönüşlü kasnak.
• Motor kapatıldıktan sonra kayış tarafından "vınlama". Serbest dönüşlü kasnak bozuk.
• Yağ kaçağı alternatör üstüne (bazı motorlarda; yağ alternatörü bozar).

Peugeot'ya özgü detaylar

Serbest dönüşlü kasnak (OAP/OAD). 2005 sonrası çoğu Peugeot'da alternatör kasnağı içinde tek yönlü rulman var; motor devri düşünce alternatör serbest döner, kayış titremesini azaltır. Bu kasnak bozulunca kayış gıcırtısı, gergi rulmanı erken bitmesi, motor stop edince vınlama. Kasnak ayrı değişir (özel aparatla). Alternatör değiştirildiğinde kasnak yeni alternatörle geliyor mu, kontrol edin; bazı OEM alternatörler kasnaksız.

Akıllı alternatör (start-stop'lu araçlar). BSI/BMS alternatörü kontrol eder; frende çok şarj (rejeneratif), gazda az. Voltaj 12,5 ile 15 V arasında dalgalanır; bu normal. Ölçüm yaparken bunu bilmeyen usta "konjektör bozuk" der. Bu araçlarda alternatör konjektörü LIN hattıyla BSI'ye bağlı; muadil alternatörde uyumluluk sorunu olabilir, OEM tercih.

Amper değeri. Aynı modelde 90A, 120A, 150A, 180A alternatör (klima, donanım, motor). Düşük amperli alternatör takılırsa akü şarj olmaz. Eski alternatörün etiketindeki amper ve şasi numarası.

Yağ soğutmalı alternatör (nadir, bazı dizeller): Yağ hattı bağlantılı; sızıntı.

Kayış ve gergi. Alternatör değişiminde kayış (V kayışı / kanallı kayış), otomatik gergi ve avare rulmanı kontrol; 80.000 km üstünde birlikte değişim mantıklı.

Teşhis

• Motor çalışırken akü terminalinde voltaj: 13,8–14,8 V normal (start-stop'ta dalgalı). 13 V altı: şarj etmiyor. 15,5 V üstü: konjektör.
• Tüm tüketiciler açıkken voltaj düşüşü.
• Kayış sıkılığı ve gergi kontrolü.
• Kasnak testi: motor kapalı, kasnak elle bir yöne serbest, diğer yöne kilitli dönmeli.
• Alternatörü sökmeden diyot ve kömür testi arıza cihazı ya da multimetre ile.

Revizyon mu, sıfır mı?

Revizyon: Kömür, konjektör, rulman, diyot köprüsü değişir. Güvenilir dinamo-marşçıda iyi seçenek, sıfırın yüzde 30–50'si. Başarı oranı yüksek. Start-stop'lu akıllı alternatörde konjektörün doğru tip olması şart; ucuz konjektör BSI ile anlaşamaz.

Sıfır OEM (Valeo, Bosch, Denso, Mitsubishi): Orijinalle aynı; garanti net. Peugeot alternatörlerinin büyük çoğunluğu Valeo ya da Bosch.

Muadil sıfır: Kalite değişken; akıllı alternatörde riskli.

Çıkma: Test edilmiş, amper ölçülmüşse olur; kasnak ve kömür durumu bilinmez.

Marş motoru

Ne yapar?

Aküden yüksek akım alır, dişlisini (Bendix) volana sürer, motoru döndürür. Selenoid (marş otomatiği) hem dişliyi iter hem yüksek akım kontağını kapatır.

Belirtiler

• Anahtarı çevirince "tık" sesi, marş dönmüyor. Selenoid kontağı ya da marş kömürü (akü de olabilir; önce akü).
• Marş dönüyor ama motor dönmüyor (boşta vınlama). Bendix dişlisi volana sürmüyor; dişli ya da selenoid.
• Marş yavaş, ağır dönüyor. Kömür, akü, kablo bağlantısı.
• Metalik çığlık, gıcırtı marşta. Bendix dişlisi ya da volan dişlisi aşınmış.
• Marş bazen dönüyor, bazen dönmüyor. Kömür bitmek üzere, selenoid kontağı yanmış, kablo gevşek.
• Motor çalıştıktan sonra marş dönmeye devam ediyor. Selenoid takılı kalmış; hemen durdurun, marş yanar.
• Marş üzerinde yağ. Krank arka keçesi ya da şanzıman keçesi kaçağı marşa akmış.

Peugeot'ya özgü detaylar

Start-stop marşı. Start-stop'lu Peugeot'larda güçlendirilmiş marş (günde onlarca çalışma için). Standart marş takılırsa 6 ayda biter. Eski marşın etiketindeki numara ve şasi numarası.

Marş yeri. Bazı Peugeot'larda (1.6 HDi, PureTech) marş şanzıman üstünde, emme manifoldu altında; sökmek zor, işçilik yüksek. Bu yüzden marş değiştirirken kaliteli parça alın, iki kez sökmeyin.

Marş kablosu ve şasi. Akü artı kablosu marşa, eksi şasi. Terminal oksidi ve gevşeklik "marş arızası" gibi görünür. Önce kablolar.

Marş rölesi / BSM. Marş sinyali BSI → BSM (motor bölmesi sigorta kutusu) → marş. BSM rölesi arızalı olabilir; marş sağlam. Teşhis şart.

Immobilizer. Anahtar tanınmazsa marş dönmez (ya da döner çalışmaz). Gösterge anahtar uyarısı.

Debriyaj pedal sensörü / vites pozisyon sensörü. Manuelde debriyaj basılmadan marş dönmez (bazı modeller); otomatikte P/N dışında dönmez. Sensör arızası "marş arızası" sanılır.

Revizyon mu, sıfır mı?

Revizyon: Kömür, selenoid, Bendix, rulman. Dinamo-marşçıda yaygın ve başarılı. Start-stop marşında güçlendirilmiş parçalarla.

Sıfır OEM (Valeo, Bosch, Denso, Mitsubishi): Peugeot marşlarının çoğu Valeo ya da Bosch.

Muadil sıfır: Standart marşta kabul edilebilir markalar var (Magneti Marelli, Hella, Lucas); start-stop'ta OEM.

Çıkma: Test edilmişse olur; kömür ömrü bilinmez.

Değişimde dikkat

• Akü eksi terminali sökülür (BSI uyku prosedürüyle).
• Alternatör: kayış, gergi, kasnak kontrolü; kayış hizası.
• Marş: kablo terminalleri temizlenir, doğru tork; marş yuvası temizlenir.
• Start-stop'lu araçlarda OEM ve doğru referans.
• Alternatör değişiminden sonra akü tam şarj (zayıf akü yeni alternatörü zorlar).
• Değişim sonrası voltaj ölçümü.

Ömür uzatma

• Aküyü zayıf bırakmayın; zayıf akü alternatörü sürekli tam yükte çalıştırır, marşı zorlar.
• Kayış ve gergiyi zamanında değiştirin.
• Marşa 10 saniyeden uzun basmayın; aralık verin.
• Motor bölmesi yıkamada alternatörü suya boğmayın.
• Yağ kaçaklarını (alternatör ve marş üstüne) giderin.
• Ek elektrikli ekipmanı alternatör kapasitesine göre sınırlayın.

Son söz

Alternatör ve marş, Peugeot'da "aniden" bozulmaz; şarj lambası titremesi, kayış gıcırtısı, yavaşlayan marş önceden haber verir. Belirtide teşhis (akü, kablo, röle, sensör elenir), sonra revizyon ya da OEM sıfır. Start-stop'lu araçta güçlendirilmiş marş ve akıllı alternatör şart, muadil riskli. Amper ve referans numarasına uygun OEM alternatör, serbest dönüşlü kasnak, kayış-gergi seti ve marş motoru için Peugeot yedek parça stoğumuza bakabilir, eski parçanın etiketi ve şasi numaranızla bize ulaşabilirsiniz.