Peugeot Far Motoru Arızası Hangi Sorunlara Yol Açar?

Bir gece Ankara yolundan dönerken önümdeki 307'nin far ışığı, aynamdan doğrudan gözüme vuruyordu. Mola yerinde aracın sahibiyle sohbet ettik; meğer haftalardır karşıdan gelenler selektör yapıyormuş, o da "herkes sinirli" diye düşünmüş. Ertesi gün dükkâna uğradı, far ayar motorunun bir tanesi en üst konumda takılı kalmıştı. Far motoru, diğer adıyla far seviye ayar motoru, pek düşünülmeyen ama arızalandığında hem sizi hem de yoldaki herkesi ilgilendiren bir parçadır. Bu yazıda bu küçük motorun ne iş yaptığını, bozulduğunda neler olduğunu ve nasıl teşhis edildiğini anlatıyorum.

Far Motoru Ne İşe Yarar?

Araç yüklendiğinde arka taraf çöker, burun yukarı kalkar ve farlar daha yükseği aydınlatmaya başlar. Bagaj dolu, arka koltukta üç yolcu varken farın hüzmesi karşı sürücünün gözüne gelir. Far seviye ayar motoru, far içindeki reflektörü ya da projektör ünitesini aşağı-yukarı hareket ettirerek bu farkı telafi eder.

Peugeot modellerinde iki farklı sistem görürüz:

• Manuel ayarlı sistem: Gösterge paneli altındaki küçük bir döner düğme ile sürücü far yüksekliğini kademeli olarak ayarlar. 206, 207, 301, 307, eski kasa 308 ve 2008 gibi halojen farlı modellerin çoğunda bu yapı vardır.
• Otomatik seviyeleme: Xenon ve bazı LED farlı araçlarda süspansiyona bağlı yükseklik sensörleri aracın eğimini ölçer, kontrol ünitesi motorları otomatik çalıştırır.

Her iki sistemde de her farın arkasında bir adet küçük elektrik motoru bulunur. Bu motor bir mil aracılığıyla reflektöre bağlanır.

Arıza Hangi Sorunlara Yol Açar?

Karşı şeridi kör eden farlar

Motor üst konumda takılırsa ışık hüzmesi olması gerekenden yüksek kalır. Bu, karşıdan gelen sürücüler için ciddi bir güvenlik sorunudur; gece trafiğinde kısa süreli körlüğe sebep olabilir.

Yolu göremeyen sürücü

Motor alt konumda takılırsa far sadece aracın hemen önünü aydınlatır. Kısa farla ilerlerken önünüzdeki yolun derinliğini göremezsiniz; özellikle şehirlerarası yolda bu, refleks sürenizi ciddi şekilde kısaltır.

İki far arasında yükseklik farkı

Tek taraftaki motor bozulduğunda bir far yukarıyı, diğeri aşağıyı gösterir. Duvara yaklaştığınızda iki ışık lekesinin farklı yükseklikte olduğunu net görürsünüz.

Muayenede olumsuzluk

Araç muayenesinde far ayar ölçümü yapılır. Ayar dışı far, kusur olarak not edilebilir ve aracın yeniden muayeneye gelmesi gerekebilir.

Uyarı lambaları

Otomatik seviyelemeli araçlarda sistem arızası gösterge panelinde uyarı olarak görünebilir. Bazı modellerde bu durumda farlar güvenlik amacıyla en alt konuma çekilir.

Arızanın Kaynağı Her Zaman Motor Değildir

"Far motoru bozuk" teşhisi koymadan önce zincirin diğer halkalarına da bakmak gerekir. Tecrübemize göre sık rastlanan nedenler şunlardır:

• Motorun kendisi: İçindeki dişlilerin aşınması ya da elektrik bobininin bozulması.
• Reflektör bağlantısı: Motor milinin reflektör yuvasındaki plastik bilyeli bağlantıdan çıkması. Motor çalışır ama far hareket etmez.
• Ayar düğmesi: Gösterge altındaki potansiyometreli düğmenin arızası. Bu durumda iki motor da aynı anda tepki vermez.
• Soket ve kablo: Far arkasındaki küçük soketin oksitlenmesi veya kopuk kablo.
• Yükseklik sensörü: Otomatik sistemde arka veya ön süspansiyondaki sensörün çubuğunun kopması ya da sensörün arızalanması.

Usta Nasıl Teşhis Eder?

Basit bir duvar testiyle başlarız. Araç düz bir zemine, duvara birkaç metre mesafede park edilir, kısa farlar yakılır. Manuel sistemde ayar düğmesi en üstten en alta çevrilir; bu sırada iki ışık lekesinin aşağı-yukarı hareket edip etmediği izlenir. Hareket etmeyen taraf hemen belli olur.

Sonra o farın arkasına bakılır. Düğme çevrilirken motorun çalışma sesi duyuluyor ama far hareket etmiyorsa mekanik bağlantı sorunu vardır. Hiç ses yoksa soket voltajı ölçülür. Voltaj geliyorsa motor arızalıdır, gelmiyorsa düğme veya kablo tarafına geçilir. İki taraf birden çalışmıyorsa önce ortak noktalar, yani düğme ve sigorta kontrol edilir.

Otomatik sistemde ise teşhis cihazı devreye girer. Sistem arıza kodları okunur, yükseklik sensöründen gelen değer canlı olarak izlenir; aracın arkası elle bastırıldığında değerin değişip değişmediği kontrol edilir.

Far Yüksekliğini Etkileyen Diğer Etkenler

Bazen motor sapasağlamdır ama far yine de yanlış yeri aydınlatır. Bunun nedenlerinden biri arka amortisör ve yayların yorulmasıdır. Arka tarafı çökmüş bir araçta burun sürekli yukarı bakar; far motoru en alt konumda bile yeterli düzeltmeyi yapamayabilir. Benzer şekilde lastik ölçüsünün değiştirilmesi, araca sonradan çeki demiri takılıp ağır römork çekilmesi ya da farklı yükseklikte yay kullanılması da far açısını etkiler. Kaza geçirmiş araçlarda far tutucu kulakların hafif eğilmesi bile ışık hüzmesini kaydırır. Bu yüzden far motoruna yüklenmeden önce aracın duruş yüksekliğine ve far gövdesinin yerine düzgün oturup oturmadığına da bakılmalıdır.

Parça Seçimi ve Değişim

Far motoru bazı modellerde far gövdesinden ayrı olarak satılır, bazılarında ise farla bütünleşik kabul edilir ve tek başına bulunması zordur. Ayrı satılan motorlarda dikkat edilmesi gerekenler:

• Farın üreticisine göre farklı motor tipleri kullanılabilir; sökülen parçanın üzerindeki numarayı mutlaka kontrol edin.
• Soket yapısı ve pin sayısı aynı olmalıdır.
• Mil uzunluğu ve uç geometrisi reflektör yuvasına uygun olmalıdır.

Motor genellikle far arkasında çeyrek tur çevrilerek çıkarılır, ancak mil ucu reflektördeki yuvadan dikkatlice ayrılmalıdır. Zorlama ile çekilirse reflektör tutucusu kırılır ve bu sefer far komple değişmek zorunda kalabilir. Bazı modellerde far gövdesinin sökülmesi gerekir; bu da tampon veya ızgara sökümü anlamına gelebilir.

Modelinize uygun parçaları Peugeot yedek parça mağazamızda bulabilirsiniz. Örneğin Peugeot 307 yedek parça veya Peugeot 206 yedek parça kategorilerinde far ve aydınlatma ürünlerini araç yılına göre inceleyebilirsiniz.

Değişim Sonrası: Far Ayarı Şart

Yeni motor takıldıktan sonra far ayarı mutlaka yapılmalıdır. Manuel sistemde ayar düğmesi "0" konumuna alınır, ardından far gövdesi üzerindeki ayar vidaları ile temel ayar yapılır. Otomatik sistemde teşhis cihazıyla seviyeleme sisteminin sıfır noktası öğretilir. Ayarsız bırakılan bir far, yeni motorla bile karşı sürücüyü rahatsız edebilir. Ayar sırasında aracın lastik basınçlarının doğru olması, yakıt deposunun makul seviyede dolu olması ve sürücü koltuğunda birinin oturması daha gerçekçi bir sonuç verir.

Sürücülerin Sık Yaptığı Hatalar

• Ayar düğmesinin varlığını bilmemek ve yüksek konumda unutmak. Gerçekten şaşırtıcı sayıda araç bu yüzden "far motoru bozuk" diye geliyor.
• Far değişiminden sonra ayar yaptırmamak.
• Tek tarafı değiştirip diğer taraftaki aşınmış motoru göz ardı etmek.
• Yükseklik sensörü çubuğu kopmuşken far motorunu değiştirmek.

Sık Sorulan Sorular

Far motoru arızalıyken araç kullanılır mı?

Gündüz pratikte fark etmez, ancak gece kullanımında hem sizin görüşünüz hem de karşı sürücülerin güvenliği etkilenir. Mümkün olan en kısa sürede giderilmesi gerekir.

Ayar düğmesi hangi konumda olmalı?

Genellikle sadece sürücü veya sürücü ile ön yolcu varken en düşük numara kullanılır; yük arttıkça numara artırılır. Kesin tablo için kullanım kılavuzuna bakın.

Motor sesi geliyor ama far hareket etmiyor, ne olabilir?

Büyük olasılıkla motor mili reflektör yuvasından çıkmış ya da yuvadaki plastik kırılmıştır.

Kısaca

Far motoru küçük bir parça ama gece sürüş güvenliği doğrudan ona bağlı. Farlarınızın duvarda iki farklı yükseklikte iz bıraktığını, karşı sürücülerin sık selektör yaptığını ya da yolun derinliğini göremediğinizi fark ediyorsanız, basit bir duvar testi ile işe başlayın. Teşhis doğru konduğunda çözüm çoğu zaman kısa sürede ve makul maliyetle gerçekleşir.