Peugeot Far Seviye Sensörü Arızasının Belirtileri

Bir akşam servis kapanırken bir 508 sahibi geldi. Yüzünde biraz mahcup bir ifade vardı: "Usta, son bir haftada karşıdan gelen dört araç bana selektör yaptı. Ben uzunları açmıyorum ama herkes açtığımı sanıyor." Aracı bahçeye çekip farları duvara tuttuğumuzda durum netleşti; ışık hüzmesi olması gerekenin çok üzerindeydi, neredeyse karşı binanın ikinci katına vuruyordu. Teşhis cihazını bağladığımızda arka far seviye sensöründen gelen sinyalin mantıksız olduğunu gördük. Sensör kolu, bir kasis ya da çukurda yuvasından kurtulmuş, sensör de aracın arkası sürekli çökmüş gibi bilgi gönderiyordu. Sistem de bunu dengelemek için farları kaldırmıştı. Bu yazıda far seviye sensörünün ne işe yaradığını, arızalandığında nasıl belirtiler verdiğini ve neden göz ardı edilmemesi gerektiğini anlatacağım.

Far Seviye Sensörü Ne İşe Yarar?

Araç yüklendiğinde, arka koltuğa yolcu bindiğinde ya da bagaja ağır bir yük konduğunda aracın arkası çöker, burnu havaya kalkar. Bu durumda farların ışık hüzmesi de yukarı doğru kayar. Normal halojen farlı araçlarda bunun için gösterge panelinde ya da torpidoda bir far ayar düğmesi bulunur; sürücü ışığı elle aşağı indirir.

Xenon ve güçlü LED farlarda ise ışık çok yoğun olduğu için, karşıdan gelenlerin gözünü kamaştırmamak adına otomatik seviye ayarı zorunludur. Bu sistemde süspansiyona bağlı bir ya da iki sensör aracın gövdesi ile aks arasındaki mesafeyi sürekli ölçer. Bu bilgi far kontrol modülüne gider, modül de farların içindeki küçük ayar motorlarını çalıştırarak hüzmeyi doğru açıya getirir. Bazı modellerde sistem yalnızca araç dururken ayar yapar, bazılarında ise fren ve hızlanma sırasında da dinamik olarak çalışır.

Peugeot'larda bu sensörler genellikle arka aksın yakınında, bazı modellerde ise hem ön hem arka süspansiyonda bulunur. Sensör, gövdeye sabitlenmiş bir gövde ile süspansiyon koluna bağlanan küçük bir kol ve rotilli bir bağlantı çubuğundan oluşur. Süspansiyon hareket ettikçe kol döner ve sensör bu açıyı elektrik sinyaline çevirir.

Arızanın En Sık Görülen Belirtileri

Far seviye sensörü arızası bazen sessiz sedasız ilerler, bazen de bir anda kendini belli eder. Atölyeye gelen vakalarda en çok gördüğümüz belirtiler şunlar:

• Karşıdan gelen sürücülerin selektör yapması: Farlar normalden yüksek ayarda kaldığında en net işaret budur.
• Yolu yeterince aydınlatmayan farlar: Hüzme aşağı inmiş ve sabit kalmışsa birkaç metre ileriyi görürsünüz, uzak mesafe karanlık kalır.
• Gösterge panelinde far uyarısı: Birçok Peugeot'ta "far düzeltme sistemi arızalı" ya da benzeri bir mesaj ve sarı far ikaz lambası yanar.
• Kontak açılışında farların hareket etmemesi: Normalde kontak açıldığında ya da farlar yandığında ayar motorlarının hafifçe hareket ettiği bir başlangıç rutini olur. Bu rutin yaşanmıyorsa sistemde bir sorun olabilir.
• Farların sürüş sırasında aşağı yukarı oynaması: Sensör kolu gevşemiş ya da sensör aralıklı sinyal veriyorsa ışık yolda dalgalanır.
• Muayenede far ayarından kalmak: Araç muayenesinde far ayarının sürekli tutmaması da önemli bir ipucudur.

Bu belirtilerin bir kısmı far içindeki ayar motorundan da kaynaklanabilir. Bu yüzden sorunun sensörde mi yoksa motor ya da modülde mi olduğunu ayırmak gerekir.

Sensör Neden Arızalanır?

Mekanik hasar

Sensör, aracın altında ve süspansiyona yakın bir noktada olduğu için yol koşullarına doğrudan maruz kalır. Derin çukurlar, yüksek kasisler, kaldırıma sürtme ve arazi yolları sensör kolunu eğebilir ya da bağlantı çubuğunu yerinden çıkarabilir. Hikâyemizdeki 508'de de olan buydu.

Paslanma ve kirlenme

Kış aylarında yollara dökülen tuz, çamur ve su, sensör kolunun pimini ve rotilini paslandırır. Sıkışan bir kol, süspansiyon hareket etse bile dönmez ve sensör hep aynı değeri gönderir.

Soket ve kablo sorunları

Sensörün soketi aracın altında olduğu için oksitlenmeye açıktır. Kablonun süspansiyon hareketleri sırasında gerilmesi ya da bir kelepçeden kurtulup lastiğe sürtmesi de arızaya yol açar.

Süspansiyon onarımları sonrası hatalı montaj

Amortisör, yay veya arka aks burçları değiştirilirken sensör kolu sökülür. Montajda kolun yanlış deliğe takılması, ters bağlanması ya da hiç takılmaması sık rastladığımız bir durumdur. Süspansiyon onarımından sonra far sorunu başladıysa ilk bakılacak yer burasıdır.

Araç yüksekliğinin değiştirilmesi

Spor yay ya da yükseltme kiti takılan araçlarda sensörün ölçtüğü değerler fabrika aralığının dışına çıkabilir. Bu durumda sistem kalibrasyonu yapılmadan farlar doğru konumlanmaz.

Teşhis Süreci

Doğru teşhis için atölyede genellikle şu adımları izliyoruz:

• Aracı düz bir zemine alıp farları duvara veya far ayar cihazına tutarak hüzmenin konumunu kontrol etmek
• Teşhis cihazıyla far kontrol modülündeki arıza kodlarını okumak
• Canlı veride sensör değerini izlerken aracın arkasına bastırıp bırakmak; değer değişmiyorsa sensör ya da kolu arızalıdır
• Sensör kolunun, rotilin ve bağlantı çubuğunun fiziksel durumunu gözle kontrol etmek
• Soketi ve kabloyu oksit, kopukluk ve sürtünme açısından incelemek
• Gerekirse far içindeki ayar motorlarını teşhis cihazıyla test etmek

Sensör sağlam çıkar ama motor tepki vermezse sorun far içindedir. Bazı modellerde ayar motoru farın içinde ayrı bir parça olarak değiştirilebilir, bazılarında far komple değişir.

Değişim ve Kalibrasyon

Far seviye sensörü değişimi, aracın altına erişim gerektirdiği için kaldırma ile yapılması gereken bir iştir. Ancak asıl kritik nokta değişimin kendisi değil, sonrasındaki kalibrasyondur. Yeni sensör takıldıktan sonra sistemin "sıfır" noktasının öğretilmesi gerekir. Bu işlem araç boş, lastik basınçları doğru ve yakıt deposu belirli bir seviyedeyken, teşhis cihazı ile yapılır. Kalibrasyon yapılmazsa yeni sensör takılmış olsa bile farlar yine yanlış açıda kalabilir.

Kalibrasyonun ardından farların ayar cihazında kontrol edilmesi ve gerekiyorsa far üzerindeki mekanik ayar vidalarıyla ince ayar yapılması gerekir. Bu adımı atlayan bir değişim yarım iş demektir.

Doğru Parçayı Seçmek

Far seviye sensörleri araçtan araca farklıdır. Aynı modelde bile ön ve arka sensörler ayrı parçalardır. Sensör kolu ve bağlantı çubuğu bazı modellerde sensörle birlikte, bazılarında ayrı satılır. Kol veya çubuk hasarlıysa ama sensör sağlamsa, sadece bağlantı parçasını değiştirmek yeterli olabilir. Parça seçerken aracın şasi numarası ve far tipi (xenon, LED, adaptif) mutlaka dikkate alınmalıdır.

Sitemizde Peugeot yedek parça kategorisinde far ve süspansiyon bağlantılı sensör ürünlerine ulaşabilirsiniz. Bu arızayla sık karşılaştığımız modellerden biri olan araç için Peugeot 508 yedek parça ve xenon farlı versiyonlarında benzer sorunların görüldüğü Peugeot 3008 yedek parça kategorilerine göz atabilirsiniz.

Neden Ertelenmemeli?

Far seviye sensörü arızası, motoru durduran ya da aracı yolda bırakan bir sorun değildir; bu yüzden çoğu kişi ertelemeye meyillidir. Oysa yüksekte kalan xenon ya da LED bir far, karşıdan gelen sürücünün birkaç saniye boyunca yolu görememesine neden olabilir. Bu da sizin değil, başkasının hatasıyla bile olsa bir kazaya yol açabilir. Aşağıda kalan farlar ise sizin görüş mesafenizi kısaltır ve gece yolculuklarını tehlikeli hâle getirir. Ayrıca muayenede de sorun yaşatır.

Gece sürüşlerinde karşıdan gelenlerin sık sık selektör yapması, göstergede far uyarısı ya da süspansiyon onarımı sonrası farların tuhaf davranması gibi işaretleri gördüğünüzde kontrol ettirmenizi öneririm. Çoğu zaman sorun, bir bağlantı çubuğu ya da gevşemiş bir kol kadar basittir. Doğru teşhis ve düzgün bir kalibrasyon ile hem sizin hem de yoldaki diğer sürücülerin güvenliği sağlanmış olur.