Peugeot Fren Ana Merkezi Arızasının Belirtileri

Bir akşamüstü bir Peugeot 206 sahibi telaşla aradı. "Kırmızı ışıkta frende bekliyordum, pedal yavaş yavaş aşağı indi, araç hafifçe ileri kaydı. Tekrar bastım, normal geldi. Ne oluyor?" diye sordu. Bu tarif, fren ana merkezi arızasının ders kitabı örneğidir. Aracı getirdiğinde hidrolik seviyesi normaldi, tekerleklerde ya da hortumlarda herhangi bir kaçak yoktu. Ama pedala sabit kuvvetle basılı tuttuğumuzda yarım dakika içinde pedalın yavaşça dibe indiğini gördük. Ana merkezin iç contaları basıncı tutamıyordu. Fren ana merkezi, fren sisteminin kalbi gibidir ve arızası ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu yazıda belirtileri ve yapılması gerekenleri anlatacağım.

Fren Ana Merkezi Ne İş Yapar?

Fren ana merkezi, fren servosunun önüne bağlı, üzerinde hidrolik rezervuarı bulunan silindir şeklindeki parçadır. Fren pedalına bastığınızda servo bu kuvveti büyütür ve ana merkezin içindeki pistonları iter. Pistonlar hidroliği sıkıştırır ve basınç borular aracılığıyla tekerleklerdeki kaliperlere ve silindirlere iletilir.

Modern Peugeot araçlarda ana merkez tandem yapıdadır; yani içinde iki ayrı piston ve iki ayrı hidrolik devre bulunur. Bu devreler genellikle çapraz düzende, bir ön tekerlek ile karşı arka tekerleği besleyecek şekilde ayrılır. Böylece devrelerden biri kaçak yapsa bile diğer devre aracı durdurmaya devam eder. Bu güvenlik tasarımı hayat kurtarır ama ana merkezin içindeki bir arızada sürücünün sorunu fark etmesini de geciktirebilir.

Ana merkezin içindeki pistonların üzerinde, hidroliği sızdırmaz şekilde tutan kauçuk contalar bulunur. Bu contalar her frenlemede silindir yüzeyi üzerinde kayar. Yıllar içinde yüzlerce bin kez tekrarlanan bu hareket, contaların yavaşça aşınmasına ve sertleşmesine yol açar. Arızaların büyük çoğunluğu da bu contalardaki yıpranmadan kaynaklanır.

Arızanın Başlıca Belirtileri

Pedalın yavaşça dibe inmesi

En karakteristik belirtidir. Pedala sabit bir kuvvetle basılı tuttuğunuzda, örneğin trafik ışığında beklerken, pedal yavaş yavaş aşağı iner. Bunun sebebi, ana merkezin iç contalarının hidroliği pistonun bir tarafından diğer tarafına kaçırmasıdır. Bu bir iç kaçaktır; dışarıda herhangi bir yağ izi görülmez.

Süngerimsi ya da uzun pedal

Pedal eskisinden daha derine iniyor, frenin tutmaya başladığı nokta aşağıya kayıyorsa ana merkez şüpheli listesindedir. Ancak bu belirti sistemdeki hava ya da şişmiş hortumlarla da karışabilir.

Pompalayınca düzelen fren

İlk basışta pedal derine iniyor, arka arkaya birkaç kez basınca sertleşip normale dönüyorsa, ana merkez ya da sistemdeki hava akla gelir.

Hidrolik seviyesinin düşmesi

Ana merkezin arka contası bozulduğunda hidrolik servoya doğru kaçabilir. Bu durumda tekerleklerde kaçak yokken hidrolik seviyesi düşer. Servo ile ana merkez arasındaki birleşme yerinde ıslaklık ya da servonun altında yağ izi görülebilir. Bu kaçak, servonun içindeki diyaframa da zarar verebilir.

Fren uyarı lambası

Hidrolik seviyesi minimum çizginin altına indiğinde göstergede fren uyarı lambası yanar. Bu lamba, ana merkez kaçağının ilk fark edilen işareti olabilir.

Rezervuardaki hidroliğin kirlenmesi

Ana merkezin iç contaları dağılmaya başladığında hidrolik içinde siyah partiküller ya da kararma görülebilir. Bu, contaların aşındığını gösteren dolaylı bir işarettir.

Ana Merkez mi, Başka Bir Parça mı?

Pedal hissinde değişiklik yaratan birçok arıza vardır ve ana merkez değişimi görece maliyetli bir iş olduğu için doğru teşhis çok önemlidir. Atölyede uyguladığımız sıralama şöyle:

• Önce tüm tekerleklerde, hortumlarda, borularda ve kaliperlerde dış kaçak olup olmadığı kontrol edilir. Dış kaçak varsa pedal problemi oradan kaynaklanıyor olabilir.
• Sistemde hava olup olmadığını anlamak için hava alma işlemi yapılır. Hava alındığı halde sorun devam ediyorsa ana merkez şüphesi güçlenir.
• Arka kampanalı araçlarda pabuç ayarı kontrol edilir; ayarsız pabuçlar uzun pedale yol açar.
• Fren hortumlarının basınç altında genleşip genleşmediği gözlemlenir.
• Son olarak, sistemin dış kaçağı olmadığı doğrulandıktan sonra pedala sabit basınç uygulanarak iç kaçak testi yapılır. Pedal yavaşça iniyorsa iç kaçak kesinleşir.

Bazı atölyeler, borular ana merkez çıkışından tıpalarla kapatılarak ana merkezi sistemden izole eder ve doğrudan test eder. Bu yöntem, ana merkez ile diğer parçalar arasında net bir ayrım yapılmasını sağlar.

Değişim Süreci ve Dikkat Edilecekler

Ana merkez değişimi, fren sisteminin en hassas işlerinden biridir. Bu işlemin deneyimli bir usta tarafından yapılması gerekir. Dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

• Doğru parça seçilmeli. Aynı model içinde ABS'li ve ESP'li versiyonlarda, sağdan ya da soldan direksiyonlu araçlarda, farklı motor seçeneklerinde farklı ana merkezler kullanılabilir.
• Yeni ana merkez, takılmadan önce tezgâhta havası alınarak montaja hazırlanmalıdır. Bu işlem, araç üzerindeki hava alma süresini kısaltır ve sisteme fazla hava girmesini önler.
• Boru rakorları uygun boru anahtarıyla sökülüp takılmalı, dişler zorlanmamalıdır.
• Servo ile ana merkez arasındaki conta ya da o-ring yenilenmelidir.
• Değişimden sonra tüm sistemin havası alınmalı ve hidrolik tamamen yenilenmelidir.
• ABS'li araçlarda, sisteme çok miktarda hava girdiyse teşhis cihazıyla ABS ünitesinin de havasının alınması gerekebilir.
• İşlem sonrası pedal yüksekliği, fren lambası müşiri ve deneme sürüşüyle fren performansı kontrol edilmelidir.

Ana merkezden servoya hidrolik kaçmışsa servonun da durumu değerlendirilmelidir. Uzun süre hidrolikle temas eden servo diyaframı bozulabilir; bu durumda sadece ana merkezi değiştirmek pedal sertliği gibi yeni sorunlara yol açabilir.

Arızayla Araç Kullanılır mı?

Kısa cevap: kullanılmamalı. Ana merkez arızası çoğu zaman yavaş ilerler ve tandem yapı nedeniyle araç fren yapmaya devam eder. Ancak iç kaçak bir anda büyüyebilir ve pedal beklenmedik bir anda dibe gidebilir. Özellikle uzun yokuş inişlerinde ya da acil frenlerde bu durum çok tehlikelidir. Pedal yavaşça iniyorsa ya da fren uyarı lambası yanıyorsa aracı mümkün olan en kısa sürede servise götürün.

Fren ana merkezi, servo, hidrolik ve fren parçalarını aracınızın donanımına göre Peugeot yedek parça mağazamızda bulabilirsiniz. Sipariş sırasında şasi numarası paylaşmak, ABS ve direksiyon tarafı gibi ayrıntılarda yanlış parça riskini ortadan kaldırır.

Ana Merkez Arızasını Önlemek Mümkün mü?

Ana merkezin iç contaları zamanla yıpranır; bunu tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak ömrünü uzatmak elimizdedir. En önemli adım, fren hidroliğini üreticinin önerdiği aralıklarla değiştirmektir. Nem çekmiş hidrolik, ana merkezin silindir yüzeyinde korozyona yol açar ve contaların bu pürüzlü yüzeyde çabucak aşınmasına neden olur. Bir diğer önemli nokta, hava alma ya da balata değişimi sırasında pedalın sonuna kadar pompalanmamasıdır; pistonların normalde çalışmadığı, tortu birikmiş bölgeye kadar inmesi contalara zarar verebilir. Son olarak, hidrolik eklerken mutlaka temiz ve kapalı ambalajdaki, aracın gerektirdiği standartta hidrolik kullanılmalıdır.

Hidrolik rezervuarının kapağını uzun süre açık bırakmamak da önemlidir; hidrolik havadaki nemi hızla çeker. Rezervuar kapağının contası bozulmuşsa kapak da yenilenmelidir.

Kapanış

Fren pedalı size her zaman bir şey anlatır. Yavaşça inen, uzayan ya da his değiştiren bir pedalı asla görmezden gelmeyin. Ana merkez arızası erken fark edildiğinde güvenle çözülebilir. Fren sistemi, aracınızda asla taviz verilmemesi gereken tek sistemdir; şüphe duyduğunuz her durumda bir uzmana danışmaktan çekinmeyin. Modelinize uygun parçalar için Peugeot 206 yedek parça ve Peugeot 5008 yedek parça kategorilerimize göz atabilirsiniz.