Peugeot Marş Motoru Arızası Nasıl Anlaşılır?

Boxer ile kargo dağıtımı yapan bir müşterimiz bir sabah depo önünden aradı: "Usta, anahtarı çeviriyorum, sadece tık diye bir ses geliyor. Gösterge paneli yanıyor, farlar parlak, akü yeni. Ama motor dönmüyor." Bir ara aracın altına girip marş motoruna anahtarla hafifçe vurduğunu, sonra motorun çalıştığını da anlattı. Eski usullerin hâlâ yaşadığını görmek beni hem güldürdü hem düşündürdü. Bu "vurunca çalışma" durumu, marş motorunun içindeki kömürlerin ya da otomatik şalter kontaklarının sonuna geldiğinin klasik işaretidir. O gün aracı atölyeye aldık, marş motoru değiştirildi. Bu yazıda marş motoru arızasının nasıl anlaşılacağını ve aküyle, kablolarla nasıl karıştırılmayacağını anlatacağım.

Marş Motoru Nasıl Çalışır?

Marş motoru, aküden aldığı yüksek akımla motoru ilk birkaç saniye döndüren güçlü bir elektrik motorudur. Üzerinde otomatik şalter de denilen bir solenoid bulunur. Kontak çevrildiğinde ya da çalıştırma düğmesine basıldığında solenoid iki iş yapar: Marş dişlisini ileri iterek volan dişlisine kavratır ve aynı anda ana kontakları kapatarak marş motoruna akü akımını verir. Motor çalışınca dişli geri çekilir, devre açılır.

Start-stop sistemli Peugeot'larda marş motoru gün içinde onlarca, hatta yüzlerce kez çalışır. Bu araçlarda kullanılan marş motorları daha dayanıklı fırçalara, güçlendirilmiş dişli mekanizmalarına ve daha uzun ömürlü kontaklara sahiptir. Bazı hibrit ve gelişmiş start-stop sistemlerinde ise motoru yeniden çalıştırma işini kısmen ya da tamamen başka bir elektrik makinesi üstlenir. Bu yüzden aracınızın hangi sistemi kullandığını bilmek parça seçiminde önemlidir.

Arızanın Belirtileri

• Tek bir tık sesi, motor dönmüyor: Solenoid çekiyor ama ana kontaklar akımı iletemiyor ya da marş motoru içinden kilitlenmiş.
• Art arda tıklama sesi: Genellikle zayıf aküye ya da kötü bağlantıya işaret eder; solenoid çeker, voltaj düşer, bırakır, yeniden çeker.
• Hiç ses yok: Solenoide sinyal gelmiyor olabilir; marş rölesi, vites konum anahtarı, debriyaj pedal sensörü, immobilizer ya da kablo arızası da düşünülmelidir.
• Yavaş ve ağır dönme: Akü zayıf olabilir; akü sağlamsa marş motorunda iç sürtünme, yatak aşınması ya da sargı sorunu vardır.
• Marş motoru dönüyor ama motor dönmüyor: Vınlama sesi duyulur; marş dişlisi volana kavramıyor ya da serbest çalışma mekanizması kaçırıyordur.
• Metalik sürtünme ya da cırlama sesi: Marş dişlisi ya da volan dişlisi aşınmış olabilir.
• Motor çalıştıktan sonra marşın dönmeye devam etmesi: Kontaklar yapışmış olabilir; bu durum marş motorunu ve volanı hızla bozar, hemen müdahale gerekir.
• Aralıklı arıza ve vurunca çalışma: Kömür aşınması ya da kontak yüzeylerinde yanma olduğunun tipik işaretidir.

Önce Aküyü ve Bağlantıları Eleyin

Marş motoru şikâyetiyle gelen araçların ciddi bir kısmında sorun marş motoru değil, akü ya da kablolardır. Marş motoru çok yüksek akım çektiği için akü kutup başlarındaki ince bir oksit tabakası, gevşemiş bir klemens ya da motor bloğuyla gövde arasındaki şase kablosunun çürümesi bile marşı tamamen durdurabilir. Bu yüzden ilk iş:

• Akünün test cihazıyla yük altında kontrol edilmesi
• Kutup başlarının ve klemenslerin temizlenip sıkılması
• Motor ile gövde arasındaki şase kablosunun kontrolü
• Marş motoru ana kablosunun ve sinyal kablosunun bağlantılarına bakılması

Ustanın Test Adımları

Marş anında voltaj ölçümü

Marş basılırken akü kutuplarında ve marş motoru üzerinde voltaj ölçülür. Akü kutuplarında voltaj iyi, marş motorunda düşükse aradaki kablolarda ya da bağlantılarda kayıp vardır. Her iki noktada da voltaj iyi ama marş dönmüyorsa sorun marş motorundadır.

Gerilim düşümü testi

Artı hat ve şase hattı üzerinde marş anında oluşan gerilim düşümü ölçülür. Kabul edilebilir sınırın üstündeki düşüm, gizli bir bağlantı sorununu ortaya çıkarır.

Solenoid sinyal kontrolü

Marş basılırken solenoidin sinyal ucuna voltaj gelip gelmediği kontrol edilir. Sinyal gelmiyorsa sorun marş motorundan önce, yani röle, kontak, immobilizer ya da kontrol ünitesi tarafındadır. Teşhis cihazıyla marş izni ve ilgili arıza kodları incelenir.

Akım çekişi ölçümü

Pens ampermetreyle marş motorunun çektiği akım ölçülür. Normalden çok yüksek akım iç sürtünme ya da kısa devreye, çok düşük akım ise kontak veya kömür sorununa işaret eder.

Marş Motorunu Ne Yıpratır?

Marş motorunun ömrünü kısaltan başlıca etkenler; zayıf aküyle uzun süre marş basmak, motor çalışmadığında aralıksız ve uzun süreli marş denemeleri, motor çalışırken yanlışlıkla tekrar marşa basmak, motordan ya da şanzımandan sızan yağın marş motoruna ulaşması ve kısa mesafe kullanımında çok sık çalıştırma yapmaktır. Yağla ıslanan marş motorlarında kömür tozu yağla birleşip çamur oluşturur ve arızayı hızlandırır.

Motor çalışmadığında yapılacak doğru şey, marşı birkaç saniyeden uzun basılı tutmamak ve denemeler arasında marş motorunun soğuması için kısa molalar vermektir. Uzun süreli marş, marş motorunun sargılarını aşırı ısıtır ve yalıtımı bozar. Ayrıca motor çalışmıyorken ısrarla marş basmak, silindirlere yanmamış yakıt doldurur; bu yakıt hem yağı inceltir hem de sonunda katalizöre ulaşır. Üç dört denemede çalışmayan bir motorda sorun büyük ihtimalle marşta değil yakıt, ateşleme ya da sensör tarafındadır ve teşhis gerektirir. Volan dişlisi de unutulmamalıdır: Aşınmış marş dişlisi volanın belirli bölgelerini zamanla yer; bu durumda yeni marş motoru da aynı noktada cırlayabilir.

Parça Seçimi

Marş motorları motor koduna, şanzıman tipine (manuel ya da otomatik), start-stop sistemine ve dişli sayısına göre farklılık gösterir. Dişli sayısı volanla uyuşmayan bir marş motoru kısa sürede volanı tahrip eder. Start-stop'lu bir araca standart marş motoru takmak ise kısa ömür demektir. Doğru marş motorunu şasi numarasıyla bulmak için Peugeot yedek parça sitemizi kullanabilirsiniz. Ticari kullanıcılar Peugeot Boxer yedek parça kategorisine, binek tarafında ilk kasa 208 kullananlar ise Peugeot 208 yedek parça kategorisine bakabilir.

Değişim Sonrası ve Sık Yapılan Hatalar

Marş motoru değiştirilirken önce akünün eksi kutbu sökülür; marş motorunun ana kablosunda sürekli akü voltajı vardır ve kısa devre tehlikelidir. Yeni marş motoru yuvasına tam oturtulur, sabitleme cıvataları üreticinin önerdiği şekilde sıkılır. Kablo bağlantıları temizlenir, somunlar sıkılır ve koruyucu kapaklar takılır. Değişim sonrası birkaç soğuk ve sıcak çalıştırma denemesi yapılır, marş sesi dinlenir.

Sık yapılan hatalar ise şunlar: Akü ve kablolar kontrol edilmeden marş motorunu değiştirmek, yağ kaçağının kaynağını gidermeden yeni marşı takmak, volan dişlisindeki aşınmayı gözden kaçırmak ve "vurunca çalışıyor" diye arızayı ertelemek. Son durum, aracın en olmadık yerde, örneğin bir kavşakta start-stop sonrası yeniden çalışmamasıyla sonuçlanabilir.

Sık Sorulan Sorular

Marş motoru tamir edilir mi?

Kömür, kontak ve solenoid arızalarında çoğu zaman tamir mümkündür. Ancak yatak, sargı ya da dişli mekanizması ciddi hasar gördüyse değişim daha mantıklıdır.

Start-stop sık çalıştığı için marş motoru erken mi bozulur?

Bu araçlarda kullanılan marş motorları sık çalışmaya göre tasarlanmıştır. Yine de doğru akü kullanımı ve şarj sisteminin sağlıklı olması marş motorunun ömrünü doğrudan etkiler.

Aracı itip çalıştırmak marş motoruna iyi gelir mi?

Marş motorunu korumaz ve modern araçlarda katalizöre, triger sistemine ve otomatik şanzımanlara zarar verebilir. Önerilmez.

Son Söz

Marş motoru arızası, belirtileri doğru okunduğunda teşhisi kolay bir arızadır. Tık sesi, yavaş dönme, vınlama ya da metalik cırlama duyduğunuzda önce aküyü ve bağlantıları, sonra marş motorunu kontrol ettirin. Doğru parçayla ve temiz bağlantılarla yapılan bir onarım, Peugeot'nuzun her sabah ve her start-stop anında güvenle çalışmasını sağlar.