Peugeot Motorlarda Su Pompası Arızasının Hararete Etkisi
Ağustosun en sıcak gününde, otoyol kenarında kaputu açık bekleyen bir 307 sahibini hatırlıyorum. Çekici ile gelen aracın hararet göstergesi kırmızıda takılı kalmış, genleşme deposu kaynıyordu. Fan çalışıyordu, termostat yeni değişmişti, radyatör temizdi. Su pompasını söktüğümüzde plastik çarkın kanatlarının yarısının eriyip kopmuş olduğunu gördük. Pompa dönüyordu ama suyu itemiyordu. Dışarıdan bakıldığında her şey normaldi, içeride ise sirkülasyon çoktan durmuştu.
Su Pompası Soğutma Sisteminin Motorudur
Motorun ürettiği ısıyı radyatöre taşımak için soğutma sıvısının sürekli dolaşması gerekir. Bu dolaşımı sağlayan parça su pompasıdır. Pompa, motor bloğu ve silindir kapağındaki kanallardan sıvıyı çeker, radyatöre ve kalorifer peteğine gönderir. Pompa durduğunda veya verimi düştüğünde sıvı motorun içinde hapsolur ve hızla ısınır.
Peugeot motorlarının çoğunda su pompası triger kayışı tarafından tahrik edilir. Bazı motorlarda ise kanallı V kayışı ile çalışır. Yeni nesil bazı motorlarda elektrikli veya kavramalı pompalar da görülür.
Su Pompası Arıza Tipleri
Çark aşınması veya kırılması
Plastik çarklı pompalarda çark zamanla aşınabilir, kanatlar kırılabilir veya çark mil üzerinde kayabilir. Metal çarklarda ise korozyon nedeniyle kanatlar incelir. Bu durumda pompa dönmeye devam eder ama yeterli sıvı basmaz. En sinsi arıza tipidir, çünkü dışarıdan hiçbir belirti görülmez.
Salmastra kaçağı
Pompa milinin gövdeden çıktığı noktadaki salmastra yıprandığında sıvı dışarı sızar. Pompanın altında veya tahliye deliğinden gelen damlamalar, kurumuş antifriz izleri bu arızanın işaretidir.
Rulman arızası
Pompa rulmanı aşındığında ses yapar ve mil boşluk alır. Boşluk alan mil, salmastrayı da bozar ve kayışın hizasını etkiler. Triger kayışıyla çalışan pompalarda rulman boşluğu kayışın kenarından aşınmasına ve en kötü durumda kopmasına yol açabilir.
Hararete Giden Yol
Su pompası arızası hararete farklı yollardan ulaşır:
- Sirkülasyon azalır, motor içindeki sıcak bölgelerde buharlaşma başlar.
- Kaçak nedeniyle sıvı seviyesi düşer, sisteme hava girer.
- Hava cepleri, özellikle silindir kapağı bölgesinde lokal aşırı ısınmaya neden olur.
- Sıcaklık sensörü havayla temas ettiğinde yanlış değer okuyabilir; gösterge normal görünürken motor ısınabilir.
Son madde özellikle tehlikelidir. Sıvı seviyesi çok düştüğünde sıcaklık sensörü sıvıya temas etmez ve gösterge hararet göstermeyebilir. Sürücü bir şey fark etmeden silindir kapağı çarpılabilir veya kapak contası yanabilir.
Erken Belirtiler
- Antifriz seviyesinin düzenli olarak azalması
- Pompa çevresinde pembe, mavi veya beyaz kuru antifriz izleri
- Motorun önünden gelen uğultu veya hırıltı: Rulman sesi.
- Kalorifer performansında düşüş: Sirkülasyon zayıfladığında kalorifer de yeterince ısınmaz.
- Hararet göstergesinin trafikte veya yokuşlarda yükselmesi
- Tatlımsı antifriz kokusu
Teşhis Nasıl Yapılır?
Kaçak varsa teşhis kolaydır; soğutma sistemine basınç testi yapılır ve pompa çevresi incelenir. Kaçak yoksa ama hararet varsa daha dikkatli bir inceleme gerekir. Motor çalışırken radyatör hortumlarının sıcaklıkları karşılaştırılır, kızılötesi termometre ile motorun farklı noktalarındaki sıcaklıklar ölçülür. Termostat açıldığı halde radyatörün yeterince ısınmaması, sirkülasyon sorununa işaret eder. Kesin teşhis için çoğu zaman pompanın sökülerek çarkın incelenmesi gerekir.
Triger Setiyle Birlikte Değişim
Pompası triger kayışıyla çalışan motorlarda, triger kayışı değişiminde su pompasının da değiştirilmesi genel bir kuraldır. Bunun iki nedeni var. Birincisi, pompaya ulaşmak için zaten triger sisteminin sökülmesi gerekir; ayrı bir işçilikle pompa değiştirmek araç sahibi için ek maliyettir. İkincisi, eski pompanın rulmanı veya salmastrası yeni kayışın ömrünü tehlikeye atabilir. Kaçak yapan bir pompa, kayışı antifrizle ıslatarak bozar.
Bu yüzden triger setleri genellikle su pompası ile birlikte satılır ve biz de müşterilerimize setin tamamını değiştirmeyi öneririz.
Değişimde Dikkat Edilecekler
- Pompa contası veya O-ringi yenilenmeli, yüzeyler temizlenmelidir.
- Sıvı conta gereken yerlerde kontrollü kullanılmalıdır; fazlası sistemi tıkayabilir.
- Soğutma sıvısı üretici onaylı tipte olmalı ve sistem uygun şekilde havalandırılmalıdır.
- Montaj sonrası motor çalışma sıcaklığına getirilip fan devreye girene kadar takip edilmelidir.
Parça Seçimi
Su pompaları motor koduna göre farklılık gösterir ve çark malzemesi kaliteye doğrudan etki eder. Güvenilir bir Peugeot yedek parça kaynağından, şasi numarasıyla sorgulayarak almak doğru uyumu sağlar. Hikâyedeki 307 ve benzer platformdaki modeller için Peugeot 307 yedek parça ve Peugeot 206 yedek parça kategorilerinde su pompası ve triger setlerini bulabilirsiniz.
Son Söz
Su pompası, sessiz çalıştığı sürece varlığını unuttuğumuz bir parçadır. Ancak arızalandığında motorun en pahalı hasarlarından birine kapı aralar. Antifriz eksiliyorsa, kalorifer zayıfsa ya da hararet göstergesi eskisinden farklı davranıyorsa, pompayı kontrol ettirmeyi ertelemeyin. Triger değişiminde ise "pompa sağlam görünüyor" diyerek tasarruf etmeye çalışmayın.