Peugeot Motorlarında EGR Soğutucusu Arızası ve Belirtileri

Bir 508 sahibi müşterimiz, antifriz deposunu iki haftada bir doldurduğunu ama hiçbir yerde damlama görmediğini anlatıyordu. Başka bir yerde "silindir kapak contası gitmiş" demişler, kapak işçiliği için de ciddi bir rakam söylemişler. Biz önce basınç testi yaptık, sonra EGR soğutucusunu sistemden izole ederek tekrar test ettik. Soğutucunun içinde, egzoz tarafına sızan küçük bir çatlak vardı. Conta sağlamdı. Bu tür bir yanlış teşhis, araç sahibine gereksiz bir motor işçiliğine mal olabiliyor.

EGR Soğutucusu Ne İşe Yarar?

EGR sistemi, egzoz gazının bir kısmını emme tarafına geri göndererek yanma sıcaklığını düşürür ve azot oksit emisyonlarını azaltır. Ancak egzoz gazı çok sıcaktır; doğrudan emişe verilirse havanın yoğunluğunu azaltır ve sistemin verimini düşürür. EGR soğutucusu, egzoz gazını motor soğutma suyu yardımıyla soğutan küçük bir ısı eşanjörüdür.

İçinde egzoz gazının geçtiği ince kanallar ve bunların etrafında dolaşan soğutma sıvısı bulunur. Peugeot dizel motorlarda, HDi ve BlueHDi ailelerinde bu parça yaygın olarak kullanılır. Bazı motorlarda soğutucu ile birlikte bir by-pass klapesi bulunur; motor soğukken gaz soğutucuyu atlatır.

İki Temel Arıza Tipi

İç kaçak

Soğutucunun içindeki kanallar sürekli ısınıp soğuma, titreşim ve korozyon nedeniyle çatlayabilir. Bu durumda soğutma sıvısı egzoz gazı tarafına sızar. Sıvı ya emme tarafına geçip silindirde yanar ya da egzoza gider. Dışarıda hiçbir damlama görülmez, bu yüzden teşhisi zordur.

Tıkanma

Egzoz gazının içindeki is ve yağ buharı zamanla soğutucu kanallarına yapışır. Kanallar daraldıkça soğutma verimi düşer, EGR akışı azalır. Bu durum özellikle kısa mesafe ve düşük devir ağırlıklı kullanımda hızlanır.

Belirtiler

• Açıklanamayan antifriz kaybı: Dışarıda kaçak izi olmadan depodaki seviyenin düşmesi.
• Egzozdan beyaz duman ve tatlımsı koku: Özellikle soğuk çalıştırmada ve rölantide belirgin.
• Hararet veya hararet eğilimi: Sıvı kaybı ve sistemde hava oluşması nedeniyle.
• Emme manifoldunda veya intercooler tarafında sıvı izleri: Ciddi kaçaklarda görülür.
• EGR akışı ile ilgili arıza kodları: Tıkanma durumunda beyin hedef akışı sağlayamaz.
• Performans kaybı ve artan is: Verim düşüşü emisyon sistemini de etkiler, DPF daha hızlı dolabilir.

Silindir Kapak Contasıyla Karıştırmamak

Antifriz kaybı ve beyaz duman denince akla ilk gelen genellikle silindir kapak contasıdır. Ancak EGR soğutucusu da aynı belirtileri verebilir. İkisini ayırt etmek için uyguladığımız adımlar:

• Soğutma sistemi basınç testi yapılarak sistemin basıncı tutup tutmadığı kontrol edilir.
• Genleşme deposunda egzoz gazı varlığı test sıvısı ile araştırılır.
• EGR soğutucusunun su hortumları kapatılarak veya soğutucu devreden çıkarılarak test tekrarlanır.
• Soğutucu sökülerek ayrı bir basınç testine tabi tutulur.
• Silindirlerde kompresyon ve kaçak testi yapılarak conta durumu değerlendirilir.

Bu sıralama, ucuz ve kolay olan ihtimali, pahalı ve zor olandan önce eler. Atölyemizde antifriz kaybıyla gelen dizel araçların önemli bir kısmında sorunun EGR soğutucusundan kaynaklandığını görüyoruz.

İhmal Etmenin Riskleri

İç kaçak yapan bir soğutucu uzun süre görmezden gelinirse, motora giren su ciddi sorunlara yol açabilir. Silindire dolan sıvı, özellikle motor durduktan sonra birikirse, bir sonraki çalıştırmada hidrolik kilit riski oluşturur. Ayrıca sürekli sıvı kaybı hararete ve buna bağlı silindir kapağı hasarına neden olabilir. Yani ironik bir şekilde, conta zannedilen EGR soğutucusu ihmal edilirse gerçekten contayı yakabilir.

Değişim ve Parça Seçimi

EGR soğutucusu değişiminde dikkat edilmesi gerekenler:

• Soğutucu ile birlikte conta ve su hortumlarının da yenilenmesi
• EGR valfinin temizlenmesi veya gerekiyorsa değiştirilmesi
• Emme tarafında biriken is ve sıvının temizlenmesi
• Soğutma sisteminin üretici onaylı antifriz ile doldurulup havasının alınması
• Değişim sonrası yol testi ve basınç kontrolünün tekrarlanması

Soğutucunun tasarımı motor koduna ve Euro normuna göre değişir. 2.0 HDi, 1.6 HDi ve BlueHDi motorlarda farklı soğutucular kullanılır. Güvenilir bir Peugeot yedek parça tedarikçisinden şasi numarasıyla sorgulama yapmak, yanlış parça riskini ortadan kaldırır. Hikâyemizdeki 508 için Peugeot 508 yedek parça kategorisinde, aynı motor ailesini paylaşan araçlar için de Peugeot 407 yedek parça kategorisinde EGR ile ilgili parçalara ulaşabilirsiniz.

Önleme İçin Ne Yapılabilir?

EGR soğutucusunun ömrünü uzatmak için en önemli adım, soğutma sıvısının doğru tipte ve zamanında değiştirilmesidir. Eskimiş antifriz korozyon koruma özelliğini kaybeder ve soğutucunun iç kanallarını zayıflatır. Ayrıca aracın ara sıra uzun yol yapması, EGR ve DPF sistemlerinde biriken isi azaltır. Motor yağının zamanında değişmesi ve karter havalandırma sisteminin sağlıklı çalışması da EGR hattına giden yağ buharını azaltır.

Son Söz

Dışarıda hiçbir damla görmediğiniz halde antifriz eksiliyorsa, hemen en kötü senaryoya inanmayın. EGR soğutucusu, bu tablonun sık görülen ama sıkça gözden kaçan bir sorumlusudur. Doğru testlerle yapılan teşhis, gereksiz bir silindir kapağı işçiliğinden kurtarabilir. Ama ihmal edilen bir soğutucu, gerçekten büyük bir motor hasarına da yol açabilir; bu yüzden belirtileri ciddiye alın.