Peugeot Motorlarında Termostat Açık Kalırsa Ne Olur?

Kış başında bir müşterimiz "Usta, kalorifer ılık üflüyor, motorun ibresi de bir türlü ortaya gelmiyor" diye geldi. Aracı 20 dakika sürmüş, gösterge hâlâ çeyrekteymiş. Yakıt tüketimi de artmış. Kendisi bunu soğuk havaya bağlamıştı. Termostatı söktüğümüzde, oda sıcaklığında bile yarı açık durduğunu gördük. Hararet yapan bir motoru herkes ciddiye alır; ama hiç ısınmayan bir motor çoğu zaman "kış işte" diyerek geçiştirilir. Oysa o da en az hararet kadar zararlıdır.

Termostat Ne Yapar?

Termostat, motor ile radyatör arasındaki kapıdır. Motor soğukken kapalı kalır ve soğutma sıvısının sadece motor içinde dolaşmasını sağlar. Böylece motor hızla çalışma sıcaklığına ulaşır. Sıvı belirli bir sıcaklığa geldiğinde termostat açılır ve sıvı radyatöre giderek soğur. Bu sayede motor ideal sıcaklık aralığında tutulur.

Klasik termostatlar içindeki mum kapsülün ısıyla genleşmesiyle çalışır. Birçok yeni Peugeot motorunda ise elektronik kontrollü termostatlar bulunur. Bunlarda içinde bir ısıtıcı eleman vardır ve motor beyni yük durumuna göre termostatın açılma sıcaklığını değiştirebilir. Bazı motorlarda termostat, su çıkış gövdesiyle birleşik bir modül halindedir.

Açık Kalan Termostatın Belirtileri

• Motor çok geç ısınır veya hiç tam ısınmaz: Özellikle soğuk havada ve otoyolda gösterge normal seviyeye gelmez.
• Kalorifer zayıf veya ılık çalışır: Kabin ısınmakta zorlanır.
• Yakıt tüketimi artar: Motor beyni soğuk motor için zengin karışım kullanmaya devam eder.
• Motor arıza lambası: Birçok Peugeot'da beyin, motorun beklenen sürede ısınmadığını tespit ettiğinde termostat performansıyla ilgili kod kaydeder.
• Dizel araçlarda daha fazla duman ve is: Soğuk yanma eksik yanmaya yol açar.
• Göstergenin yokuş aşağıda düşmesi: Yük kalkınca motor daha da soğur.

Uzun Vadede Motora Etkileri

Açık kalan termostat aracı yolda bırakmaz, bu yüzden çoğu sürücü bunu uzun süre görmezden gelir. Ancak motor sürekli olması gerekenden düşük sıcaklıkta çalıştığında şu sorunlar ortaya çıkar:

Yağın bozulması

Motor yağı ancak doğru sıcaklıkta ideal viskozitesine ulaşır. Soğuk motorda yanma sırasında oluşan nem ve yakıt buharı yağa karışır ve buharlaşamaz. Bu da yağın seyrelmesine, çamurlaşmasına ve korozif hale gelmesine neden olur. Soğuk çalışan bir motorun yağ kapağının altında beyaz, mayonez kıvamında birikinti görmek bu durumun tipik işaretidir.

Aşınmanın artması

Metal parçalar sıcaklıkla genleşir ve motor toleransları çalışma sıcaklığına göre tasarlanır. Soğuk çalışan bir motorda piston ve silindir arasındaki boşluklar idealden farklıdır, bu da aşınmayı artırır.

Emisyon sistemine etkisi

Dizel araçlarda DPF rejenerasyonu için yüksek egzoz sıcaklığı gerekir. Motor soğuk çalıştığında rejenerasyon zorlaşır ve DPF daha hızlı dolar. EGR sisteminde de is birikimi hızlanır. Benzinli araçlarda katalitik konvertör verimli çalışma sıcaklığına geç ulaşır.

Teşhis

Basit bir kontrol, soğuk motoru çalıştırıp radyatörün üst hortumunu elle takip etmektir. Termostat sağlamsa hortum motor ısınana kadar soğuk kalmalı, sonra hızla ısınmalıdır. Hortum motor soğukken bile kısa sürede ılınıyorsa termostat açık kalıyor olabilir. Arıza tespit cihazında soğutma sıvısı sıcaklık değerinin zamanla nasıl yükseldiği izlenebilir.

Unutmayın, sıcaklık sensörü arızası da benzer gösterge belirtileri verebilir. Göstergenin düşük göstermesi her zaman motorun soğuk olduğu anlamına gelmez. Cihazdan okunan değer ile gerçek sıcaklığı karşılaştırmak doğru teşhis için önemlidir. Elektronik termostatlarda ısıtıcı elemanın devresi de kontrol edilmelidir.

Değişimde Dikkat Edilecekler

• Termostat motor koduna uygun açılma sıcaklığına sahip olmalıdır.
• Termostat contası veya O-ringi mutlaka yenilenmelidir.
• Modül tipi termostatlarda gövde ile birlikte değişim gerekebilir.
• Soğutma sıvısı üretici onaylı tipte olmalı, sistemin havası düzgün alınmalıdır.
• Değişim sonrası motor tam ısıtılarak termostatın açılması ve fanın devreye girmesi gözlemlenmelidir.

Termostat değişiminden sonra yağın durumuna da bakmak gerekir. Uzun süre soğuk çalışmış bir motorda yağ bozulmuş olabilir; bu durumda yağ ve filtre değişimi de önerilir.

Neden "Termostatı Çıkarayım" Yanlıştır?

Hararet sorunu yaşayan bazı araç sahiplerinin termostatı tamamen çıkardığını görüyoruz. Bu, açık kalan bir termostatın yarattığı tüm sorunları kalıcı hale getirir. Ayrıca bazı motorlarda termostat, sıvının akış yönünü de belirler; çıkarıldığında motorun bazı bölümleri yetersiz soğuyabilir. Termostatı çıkarmak bir çözüm değil, yeni bir sorundur.

Doğru Parçayı Bulmak

Peugeot motorlarda termostat tipi motor koduna göre değişir. Klasik, elektronik ve modül tipi termostatlar birbirinin yerine kullanılamaz. Güvenilir bir Peugeot yedek parça tedarikçisinde şasi numarasıyla sorgulama yaparak doğru parçayı bulabilirsiniz. Termostat şikâyetiyle atölyemize sık gelen modeller için Peugeot 308 yedek parça ve Peugeot 207 yedek parça kategorilerine göz atabilirsiniz.

Son Not

Hiç ısınmayan bir motor, hararet yapan bir motor kadar dikkat çekmez ama sessizce zarar görür. Kalorifer ılık, gösterge düşük ve yakıt tüketimi artmışsa termostatı kontrol ettirin. Küçük ve ucuz bir parça ile motorunuzu doğru sıcaklıkta çalıştırmak, uzun vadede yağdan emisyon sistemine kadar pek çok parçayı korur.