Peugeot Radyatör Arızası Hangi Belirtileri Gösterir?

Dükkâna gelen müşterilerin bana en sık sorduğu sorulardan biri şu: "Usta, radyatör bozulunca araba ne yapar, ben bunu nereden anlarım?" Haklı bir soru, çünkü radyatör sessiz bir parçadır. Çalışırken ses çıkarmaz, gösterge panelinde kendine ait bir lambası yoktur. Arızası da çoğu zaman başka bir belirtinin, özellikle hararetin arkasına saklanır. Yıllar içinde onlarca Peugeot radyatörü söktük, değiştirdik; bu yazıda o tecrübeyle radyatör arızasının hangi belirtilerle ortaya çıktığını ve bunu diğer soğutma sistemi arızalarından nasıl ayırabileceğinizi anlatmaya çalışacağım.

Radyatör nasıl çalışır, neden arızalanır?

Radyatör, motordan gelen sıcak soğutma suyunu ince kanallardan geçirip, kanalların etrafındaki petek yapısına çarpan havayla soğutan bir ısı değiştiricisidir. Peugeot'larda radyatörlerin çoğu alüminyum petek ve plastik yan haznelerden oluşur. Bu yapı hafif ve verimlidir ama iki zayıf noktası vardır: Plastik hazne ile alüminyum petek arasındaki birleşim yeri ve ince petek kanallarının tıkanmaya yatkınlığı.

Radyatörü arızalandıran başlıca etkenler şunlardır:

• Yıllar içinde ısınma-soğuma döngüsüyle plastik haznelerin yorulup çatlaması
• Antifriz yerine sadece su kullanılması sonucu kireçlenme ve korozyon
• Farklı tip antifrizlerin karıştırılmasıyla oluşan tortu ve jelleşme
• Önden gelen taş darbeleri ve kaza hasarları
• Petek yüzeyinin toz, böcek, yaprak ve çamurla kaplanması
• Silindir kapak contası arızası sonrası sisteme egzoz gazı ve yağ karışması

Radyatör arızasının belirtileri

Hararet veya sıcaklığın normalden yüksek seyretmesi

Radyatör tıkandığında ya da peteklerin bir kısmı işlevini kaybettiğinde, ısıyı yeterince atamaz. Bu durumda özellikle yokuş çıkarken, yüklü giderken veya sıcak havada trafikte sıcaklık göstergesi normalin üzerine çıkar. İlginç olan şu ki kısmen tıkalı bir radyatör, serin havalarda hiç sorun çıkarmayabilir; sorun yazın, klima açıkken ortaya çıkar.

Soğutma suyu eksilmesi

Genleşme kabındaki seviye sürekli düşüyorsa bir yerden kaçak vardır. Radyatör kaynaklı kaçaklarda genellikle radyatörün alt kısmında, yan hazne birleşim yerlerinde veya hortum bağlantı ağızlarında ıslaklık görülür. Bazen kaçak o kadar küçüktür ki sıcak motorda buharlaşır, sadece kuruduktan sonra kalan renkli tortu iz bırakır.

Araç altında renkli sıvı

Sabah aracı kaldırdığınızda ön tarafın altında pembe, yeşil, mavi ya da turuncu renkli, hafif tatlımsı kokulu bir sıvı birikintisi görüyorsanız soğutma sisteminden kaçak vardır. Bu sıvı klima suyuyla karıştırılmamalı; klimadan damlayan su renksiz ve kokusuzdur, genellikle ön konsolun altından damlar.

Soğutma suyunun renginin ve kıvamının değişmesi

Genleşme kabına baktığınızda suyun bulanık, çamurlu, pas renginde ya da üstünde yağlı bir tabaka varsa sistemde ciddi bir kirlenme vardır. Bu kirlilik radyatör kanallarını tıkar. Yağlı tabaka ise conta veya yağ soğutucu arızası şüphesini doğurur.

Petekte fiziksel hasar

Radyatörün ön yüzüne baktığınızda ezilmiş, yatmış ya da korozyonla dökülmüş petek kanatçıkları varsa, radyatörün ısı atma kapasitesi düşmüştür. Bazı modellerde radyatörün önünde klima kondenseri bulunduğu için radyatöre doğrudan bakmak zor olabilir; bu durumda usta tampon veya ızgara söktürerek kontrol eder.

Kalorifer performansında düşüş

Doğrudan radyatörle ilgili gibi görünmese de, radyatör kaçağı nedeniyle suyun azalması kalorifer peteğine yeterli su gitmemesine yol açar. Kışın kaloriferin ılık üflemesi bazen bir radyatör kaçağının ilk habercisidir.

Evde yapabileceğiniz basit gözlemler

Radyatör arızasını kesin olarak teşhis etmek ustanın işi olsa da, sürücü olarak yapabileceğiniz birkaç gözlem servise gittiğinizde çok işe yarar. Haftada bir, motor soğukken genleşme kabındaki seviyeyi aynı noktadan kontrol edip not alın. Seviyenin birkaç gün içinde belirgin şekilde düştüğünü görüyorsanız kaçak büyümektedir. Geceleri aracı aynı yere park ediyorsanız sabah zemine bir karton koyup üzerinde leke oluşup oluşmadığına bakabilirsiniz; lekenin rengi ve yeri ustaya kaçağın kaynağı hakkında ipucu verir. Sıcaklık göstergesinin trafikte, otobanda ve yokuşta nasıl davrandığını da aklınızda tutun. Ne kadar net bilgi verirseniz teşhis o kadar hızlı ve ucuz olur.

Radyatör mü, başka bir parça mı?

Yukarıdaki belirtilerin çoğu termostat, su pompası, fan ve genleşme kabı kapağı arızasında da görülebilir. Usta ayrım yapmak için genellikle şu yolu izler:

• Soğutma sistemi basınç testi yapılır. Sisteme kapağın yerinden basınç uygulanır ve basıncın düşüp düşmediği izlenir. Düşüyorsa kaçağın yeri aranır.
• Motor çalışırken kızılötesi termometreyle radyatörün farklı noktalarının sıcaklığı ölçülür. Sağlam bir radyatörde giriş tarafından çıkış tarafına doğru düzenli bir sıcaklık düşüşü görülür; tıkalı bölgeler belirgin şekilde soğuk kalır.
• Fanın doğru sıcaklıkta devreye girip girmediği kontrol edilir.
• Termostatın açılıp açılmadığı hortum sıcaklıklarından anlaşılır.
• Gerekirse soğutma suyunda egzoz gazı testi yapılarak conta ihtimali elenir.

Onarım mı, değişim mi?

Eskiden bakır-pirinç radyatörler kaynak ya da lehimle onarılırdı. Bugün Peugeot'larda kullanılan alüminyum-plastik radyatörlerde ise onarım çoğu zaman kalıcı olmaz. Plastik hazne çatlamışsa, petek tıkanmışsa ya da korozyon yaygınsa değişim en sağlıklı çözümdür. Dış yüzeydeki kirlenme ise basınçsız su ve yumuşak fırçayla temizlenebilir; yüksek basınçlı yıkama ince kanatçıkları yatırabileceği için dikkatli olunmalıdır.

Doğru radyatörü seçmek

Peugeot'larda radyatör seçimi, sanıldığından daha fazla detay içerir. Aynı modelde bile benzinli-dizel motor, manuel-otomatik şanzıman ve klimalı-klimasız versiyon için farklı radyatörler kullanılabilir. Otomatik şanzımanlı bazı versiyonlarda radyatörde şanzıman yağ soğutucu bağlantıları bulunur. Hortum bağlantı ağızlarının çapı ve yönü de farklılık gösterebilir. Bu yüzden Peugeot yedek parça siparişi öncesinde şase numarası ile kontrol yaptırmak en garantili yoldur. Örneğin Peugeot 207 yedek parça ve Peugeot 5008 yedek parça kategorilerinde modele özel soğutma parçalarını inceleyebilirsiniz.

Değişim sırasında ve sonrasında dikkat edilecekler

• Eski soğutma suyu tamamen boşaltılmalı, sistem kirliyse temiz suyla yıkanmalıdır.
• Radyatör hortumları ve kelepçeleri kontrol edilmeli, sertleşmiş veya çatlamış olanlar yenilenmelidir.
• Genleşme kabı kapağı da gözden geçirilmeli; yeni radyatöre eski, basınç tutmayan bir kapak takmak sorunu geri getirir.
• Sistem, servis kitapçığında belirtilen tipte antifrizle doğru oranda doldurulmalıdır.
• Hava alma işlemi eksiksiz yapılmalı, motor ısıtılıp fan devreye girene kadar seviye izlenmelidir.
• İlk birkaç gün soğuk motorda seviye kontrol edilmeli, gerekirse tamamlanmalıdır.

Radyatör ömrünü uzatmak için

Radyatörün en iyi dostu doğru antifrizdir. Antifriz sadece donmayı önlemez; içindeki katkılar korozyonu ve kireçlenmeyi de engeller. Bu katkılar zamanla tükendiği için soğutma suyu servis kitapçığında belirtilen aralıklarda değiştirilmelidir. Uygun antifrizleri yağ ve antifriz kategorisinde bulabilirsiniz. Ayrıca yılda bir kez radyatörün ön yüzünü kontrol edip birikmiş kiri nazikçe temizlemek, yaz aylarında hararet riskini ciddi şekilde azaltır.

Kısa SSS

Radyatör kaçağını tıkayan katkılar işe yarar mı?

Çok küçük kaçaklarda geçici çözüm sunabilirler ama ince radyatör ve kalorifer peteği kanallarını da tıkayabilirler. Kalıcı çözüm olarak önermiyoruz.

Sadece su ile kullanmak radyatörü bozar mı?

Uzun vadede evet. Su korozyon ve kireç oluşumunu hızlandırır, kışın donma riskine yol açar.

Radyatör değişince termostat da değişmeli mi?

Zorunlu değil, ama termostat yaşlıysa ve sistem zaten boşaltılmışken değiştirmek ileride ikinci bir boşaltma işinin önüne geçer.

Kapanış

Radyatör arızası sinsidir; hararet, su eksilmesi ya da kalorifer sorunu kılığında karşınıza çıkar. Bu belirtilerden birini gördüğünüzde soğutma sistemini bir bütün olarak kontrol ettirin. Doğru teşhis ve uygun parçayla yapılan bir değişim, motorunuzun yıllarca serin kalmasını sağlar.