Peugeot Soğutma Suyu Eksiltmesinin Nedenleri Nelerdir?

"Usta, her hafta yarım litre su ekliyorum ama yerde hiç damla yok. Bu su nereye gidiyor?" Bu soruyu soran müşterimizin 2010 model 3008'i vardı. İşin ilginç tarafı, bu tür vakaların büyük kısmında sürücü haklıydı: Gerçekten de yerde bir iz yoktu. Soğutma suyu ya sıcak motorun üzerinde buharlaşıyor ya da motorun içinde bir yerde kayboluyordu. Soğutma suyu eksilmesi, Peugeot'larda karşımıza en sık çıkan şikâyetlerden biri ve nedeni basit bir kelepçeden silindir kapak contasına kadar uzanabiliyor. Bu yazıda suyun nereye gittiğini nasıl bulacağınızı, hangi ihtimallerin daha masum, hangilerinin daha ciddi olduğunu anlatmaya çalışacağım.

Önce temel kural: Soğutma suyu kendiliğinden eksilmez

Peugeot'larda soğutma sistemi kapalı ve basınçlı bir sistemdir. Normal şartlarda genleşme kabındaki seviye, motor ısındığında biraz yükselir, soğuduğunda tekrar iner; ama günler, haftalar içinde belirgin şekilde azalmaz. Seviye sürekli düşüyorsa, sistem bir yerden su kaybediyor demektir. Bu kayıp ya dışarıya (dış kaçak) ya da motorun içine (iç kaçak) olur. Tespiti yaparken bu ayrımı yapmak, ustanın ilk işidir.

Seviyeyi doğru kontrol etmek de önemli. Seviye her zaman motor soğukken, araç düz bir zemindeyken ve genleşme kabı üzerindeki min-max işaretlerine göre kontrol edilmelidir. Sıcak motorda yapılan ölçüm yanıltıcı olur, ayrıca kapağı açmak tehlikelidir.

Dış kaçakların en sık nedenleri

Hortumlar ve kelepçeler

Yaşlanmış, sertleşmiş veya çatlamış hortumlar ve gevşemiş kelepçeler en masum ama en sık görülen nedendir. Özellikle bağlantı ağızlarında, sıcakken genleşen boru ile hortum arasında küçük bir sızıntı oluşabilir. Bu sızıntı sıcak motorda buharlaşır ve geriye beyaz, pembe ya da yeşil renkli bir kabuk bırakır.

Radyatör

Plastik yan haznelerle alüminyum petek arasındaki birleşim yerleri zamanla sızdırabilir. Önden gelen taş darbeleri de petekte delik açabilir. Radyatör kaçağı çoğu zaman aracın ön alt kısmında, tampon arkasında iz bırakır.

Su pompası

Su pompasının mil keçesi yıprandığında, pompanın gövdesindeki küçük tahliye deliğinden su sızar. Bazı Peugeot motorlarında su pompası triger kayışıyla tahrik edilir ve kaçak kayış bölgesine ulaşır; bu durum kayışın ömrünü de kısaltır. Pompa bölgesinde tortu, pas izi veya ıslaklık görülmesi bu ihtimali güçlendirir.

Genleşme kabı ve kapağı

Plastik genleşme kabı zamanla çatlayabilir, özellikle dip kısmında ve bağlantı borularının birleşim yerinde. Kapağın içindeki valf bozulursa sistem basıncı tutulamaz, su buhar olarak kapaktan dışarı atılır. Kapak çevresinde kurumuş tortu görüyorsanız kapak şüphelidir.

Termostat gövdesi ve bağlantı parçaları

Birçok modern Peugeot motorunda termostat gövdesi ve su dağıtım parçaları plastikten yapılmıştır. Isı döngüleriyle bu parçalar çarpılabilir, contaları sertleşebilir. Bu bölgeden gelen kaçaklar motor bloğunun arkasına ya da şanzımana doğru akarak kaynağı gizleyebilir.

İç kaçaklar: Asıl dikkat edilmesi gerekenler

Yerde iz yoksa, motor bölmesinde ıslaklık bulunamıyorsa ve seviye yine de düşüyorsa iç kaçak ihtimali öne çıkar. İç kaçak, suyun dışarıya değil motorun içine, yanma odasına, yağ karterine ya da egzoz sistemine gitmesidir.

• Silindir kapak contası: Yanmış conta suyun yanma odasına girmesine yol açar. Egzozdan sürekli, tatlı kokulu beyaz duman, rölantide tekleme ve soğutma sisteminde kabarcıklar belirtiler arasındadır.
• EGR soğutucu: Dizel Peugeot'larda egzoz gazını soğutan EGR soğutucusu içten delinebilir. Su, egzoz devresinden yanma odasına çekilir ve beyaz duman görülür. Bu arıza conta ile sık karıştırılır.
• Yağ soğutucu (eşanjör): Bazı motorlarda yağ, soğutma suyuyla soğutulur. Eşanjör contası veya kendisi bozulursa yağ ile su karışır. Yağ kapağında krem rengi tortu, soğutma suyunda yağ tabakası görülür.
• Kalorifer peteği: Teknik olarak dış kaçaktır ama kabin içinde olur. Ön paspas altında ıslaklık, camlarda yağlı buğu ve kabinde tatlımsı koku belirtidir.

Usta suyun nereye gittiğini nasıl bulur?

Atölyede soğutma suyu eksilmesi şikâyetiyle gelen bir araçta sıramız kabaca şöyledir. Önce motor soğukken tüm hortumlar, bağlantılar, radyatör, pompa ve genleşme kabı gözle ve elle incelenir. Ardından sisteme basınç test cihazı bağlanır ve sistem, çalışma basıncına yakın bir değerde bir süre bekletilir. Basınç düşüyorsa kaçak dışarıdadır ve genellikle bu sırada damlayan noktadan görünür. Bazı durumlarda soğutma suyuna UV boya eklenir ve kısa bir kullanım sonrası ultraviyole lambayla kaçak noktası aranır. Bu yöntem, sıcakken buharlaşan küçük kaçakları bulmakta çok etkilidir.

Dış kaçak bulunamazsa iç kaçak testleri devreye girer. Soğutma suyunda egzoz gazı (CO2) testi yapılır, silindirlere kompresyon veya kaçak testi uygulanır. Motor yağı kontrol edilir, buji ya da enjektör bölgesinde su izi olup olmadığına bakılır. Dizel araçlarda EGR soğutucunun basınç testi de gerekebilir.

Sürücü olarak neler gözlemlemelisiniz?

• Seviyenin ne kadar sürede ve ne kadar düştüğünü not edin.
• Kayıp sadece uzun yolda mı, şehir içinde mi, yoksa park halindeyken mi oluyor, dikkat edin.
• Egzozdan çıkan dumanın motor ısındıktan sonra da devam edip etmediğine bakın.
• Kabinde tatlımsı koku, buğulanma veya paspas altında ıslaklık olup olmadığını kontrol edin.
• Motor yağı çubuğunda ve yağ doldurma kapağında renk değişimi arayın.

Bu gözlemler, ustanın teşhis süresini kısaltır ve gereksiz parça değişiminin önüne geçer.

Neden ihmal edilmemeli?

Az miktarda su eksilmesi ilk bakışta önemsiz görünebilir. Ancak seviye düştükçe sistemde hava cepleri oluşur, sensörler yanlış sıcaklık okur, kalorifer peteğine su gitmez ve motor bir anda hararet yapabilir. Üstelik sürekli sadece su ekleyerek idare etmek antifrizi seyreltir; korozyon koruması azalır, kışın donma riski doğar. Küçük bir hortum kaçağı ihmal edildiğinde silindir kapak contası yanabilir ve masraf katlanır.

Parça seçimi ve onarım sonrası

Kaçağın kaynağı bulunduğunda değiştirilecek parçanın motor koduna uygun olması önemlidir. Su pompası, termostat gövdesi, hortumlar ve genleşme kabı model ve motora göre farklılık gösterir. Peugeot yedek parça alırken şase numarasıyla eşleştirme yapmak doğru parçayı almanızı sağlar. Bu yazıda örnek verdiğim model için Peugeot 3008 yedek parça kategorisine, yaygın bir diğer model için Peugeot 308 yedek parça kategorisine bakabilirsiniz. Onarım sonrası sistem, servis kitapçığında belirtilen antifrizle doğru oranda doldurulmalı ve havası alınmalıdır; uygun ürünleri antifriz ve madeni yağ kategorisinde bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Biraz su eksilmesi normal sayılır mı?

Uzun bir zaman dilimi içinde çok küçük bir azalma görülebilir, ancak haftalık olarak fark edilen düzenli bir düşüş normal değildir.

Sızıntı önleyici katkılar kullanılabilir mi?

Çok küçük kaçaklarda geçici rahatlama sağlayabilirler ama ince kanalları tıkayabilir, kalorifer peteği ve radyatör performansını düşürebilirler. Kalıcı çözüm olarak önermiyoruz.

Su eksiliyor ama araç hiç hararet yapmıyor, yine de önemli mi?

Evet. Hararet, sorunun ileri aşamasıdır. Erken müdahale hem daha ucuz hem daha güvenlidir.

Son söz

Soğutma suyu eksiliyorsa sistem size bir şey söylüyor demektir. Basit bir kelepçeden conta arızasına kadar geniş bir yelpazede neden olabilir; bu yüzden tahminle değil, testle ilerlemek gerekir. Seviyeyi düzenli takip edin, gözlemlerinizi not alın ve kaçağın kaynağı bulunana kadar işin peşini bırakmayın.