Peugeot Volan Arızası Nasıl Anlaşılır?

Bir akşam üstü 1.6 BlueHDi motorlu bir 308 sahibi geldi. "Kontağı kapattığımda motorun arkasından bir 'gınk' sesi geliyor, rölantide de sanki bir şey takırdıyor" dedi. İlk düşüncesi motorun içinde bir sorun olduğuydu ve epey endişeliydi. Dinlediğimizde sesin motor ile şanzıman arasından geldiği belliydi. Debriyaj pedalına basınca takırtı azalıyor, bırakınca geri geliyordu. Şanzımanı indirdiğimizde çift kütleli volanın iki kütlesi arasındaki boşluğun sınırı çoktan aştığını gördük. Volan arızası çoğu zaman motor ya da şanzıman arızasıyla karıştırılır. Bu yazıda Peugeot'larda volan arızasını nasıl anlayabileceğinizi anlatacağım.

Volan nedir, ne işe yarar?

Volan, krank milinin arka ucuna bağlı, ağır ve dairesel bir parçadır. Üç temel görevi vardır: Motorun her silindirindeki yanmalar arasında oluşan güç dalgalanmalarını ataletiyle dengeler, debriyaj balatasının kavradığı sürtünme yüzeyini sağlar ve çevresindeki dişli çember sayesinde marş motorunun motoru döndürmesine olanak tanır. Volan sağlıklı olmadığında bu üç görevin herhangi birinde sorun ortaya çıkar.

Tek kütleli ve çift kütleli volan farkı

Peugeot araçlarda iki tip volan kullanılır:

• Tek kütleli (sabit) volan: Tek parça dökümden oluşur. Basit ve dayanıklıdır. Daha çok eski ve düşük güçlü benzinli motorlarda görülür.
• Çift kütleli volan: Birbirine yaylar ve sönümleme elemanlarıyla bağlı iki ayrı kütleden oluşur. Motor titreşimlerini şanzımana iletmeden emer, sürüşü yumuşatır ve şanzıman seslerini azaltır. HDi ve BlueHDi dizel motorların çoğunda, bazı turbo benzinli motorlarda kullanılır.

Çift kütleli volan daha konforlu bir sürüş sağlar ama iç yapısındaki yaylar ve yataklar zamanla aşındığı için tek kütleli volana göre daha fazla bakım konusu olur. Volan arızası şikâyetlerinin büyük kısmı çift kütleli volanlarla ilgilidir.

Volan arızasının belirtileri

Rölantide takırtı veya şıkırtı

Çift kütleli volanın iç yayları veya yatakları aşındığında, iki kütle arasındaki boşluk artar. Rölantide motor titreşimleri bu boşlukta kütlelerin birbirine çarpmasına yol açar ve takırtı oluşur. Debriyaj pedalına basıldığında ses genellikle azalır ya da değişir.

Kontak kapatırken ve çalıştırırken vuruntu

Motor dururken ya da çalışırken kısa süreli bir "gınk" ya da "tak" sesi, volan kütlelerinin sınırına kadar dönüp çarpmasından kaynaklanabilir. Bu belirti çift kütleli volan arızasının tipik işaretlerindendir.

Kalkışta titreme

Volan yüzeyinin bozulması, sertleşmesi ya da çift kütleli volanın sönümleme kabiliyetini kaybetmesi kalkışlarda gövdeye ve pedala yansıyan titremeye neden olur. Bu belirti debriyaj balatası sorunlarıyla da karışabilir.

Düşük devirde gövde titreşimi

Yüksek viteste düşük devirde gaza basıldığında hissedilen yoğun titreşim ve uğultu, volanın motor dalgalanmalarını sönümleyemediğini gösterebilir.

Vites geçişlerinde ses ve zorlanma

Volanın dengesi bozulduğunda vites geçişlerinde şanzımandan gelen sesler artabilir, geçişler sertleşebilir.

Marşta sorunlar

Volanın çevresindeki dişli çemberde kırık ya da aşınmış dişler varsa marş motoru dişliyi kavrayamaz. Marşa basıldığında metalik bir sürtünme ya da boşa dönme sesi duyulur.

Debriyaj kaçırması

Volanın sürtünme yüzeyi aşırı ısınmayla sertleşmiş, çizilmiş ya da çatlamışsa yeni bir balata bile düzgün kavrayamaz ve kaçırma sorunu çözülmez.

Benzer arızalardan nasıl ayırt edilir?

Volan arızası belirtileri; motor takozu, debriyaj seti, şanzıman rulmanları, krank kasnağı ve hatta enjektör sorunlarıyla karışabilir. Usta ayırt ederken şu ipuçlarına bakar:

• Ses debriyaj pedalına basınca azalıyor mu? Volan ve şanzıman giriş tarafına işaret eder.
• Rölantide motor düzgün çalışıyor mu? Düzensiz çalışan motor, sağlam bir volanda bile takırtıya yol açabilir; bu durumda önce motor kontrol edilir.
• Motor takozları sağlam mı? Yorgun takozlar titreşimi artırır.
• Ses motorun önünden mi, arkasından mı geliyor? Krank kasnağı sorunları ön taraftan gelir.

Ustanın kontrol yöntemleri

Volan şüphesi olan bir araçta usta önce test sürüşü yapar ve rölanti, kalkış, düşük devir ve kontak kapatma anlarını dinler. Bazı Peugeot modellerinde arıza tespit cihazıyla motor devir dalgalanması verileri okunarak volanın sönümleme davranışı hakkında fikir edinilebilir. Kesin değerlendirme için şanzıman indirilir. Çift kütleli volanda iki kütle arasındaki dönme boşluğu ve eksenel boşluk ölçülür; üretici tarafından belirtilen sınırlarla karşılaştırılır. Volan yüzeyi çatlak, renk değişimi (aşırı ısınma) ve çizik açısından incelenir. Dişli çember dişleri kontrol edilir. Volanın arka tarafında gres sızıntısı olup olmadığına bakılır; bu, iç yatakların bozulduğuna işaret edebilir.

Volan arızasının nedenleri

• Uzun süre düşük devirde, yüksek viteste zorlanarak kullanım
• Kaçıran debriyajla uzun süre yol yapmak
• Sert kalkışlar ve ani debriyaj bırakma
• Düzensiz çalışan motor (enjektör, buji veya ateşleme sorunları)
• Yorulmuş motor takozları
• Römork çekme ve sürekli ağır yük

Değişim kararı ve parça seçimi

Çift kütleli volanda boşluk sınırı aşıldıysa ya da yüzeyde çatlak varsa volan değişmelidir. Volan değişiminde debriyaj seti de mutlaka yenilenmelidir; eski balatayı yeni volanla çalıştırmak ömrünü ve performansını düşürür. Bazı durumlarda çift kütleli volan yerine tek kütleli volan dönüşüm kitleri önerilir; ancak bu kitler titreşim ve ses karakterini değiştirir ve şanzımana daha fazla titreşim iletebilir. Bu kararı ustanızla, aracın kullanımını ve üretici tavsiyesini dikkate alarak vermeniz önemlidir. Volan seçiminde şasi numarasıyla OEM numarasını teyit etmek şarttır.

Peugeot'nuza uygun volan ve debriyaj setlerini Peugeot yedek parça mağazamızda bulabilirsiniz. 308 sahipleri için Peugeot 308 yedek parça sayfası, diğer modeller için Peugeot parça kategorisi uygun başlangıç noktalarıdır.

Değişim sonrası dikkat edilecekler

Volan değişiminde volan cıvatalarının yenilenmesi genellikle önerilir, çünkü birçok volan cıvatası tek kullanımlıktır. Cıvatalar üretici sıkma değerine göre sıkılmalıdır. Krank arka keçesi kaçırıyorsa aynı işlemde yenilenmelidir. Değişimden sonra ilk kilometrelerde sert kalkışlardan kaçınmak, yeni debriyaj ve volan yüzeylerinin birbirine alışmasını sağlar.

Sık yapılan hatalar

Volan konusunda en sık gördüğüm hata, takırtı sesini motor arızası sanıp gereksiz yere enjektör ya da motor işlemine girişmektir. Tersine, düzensiz çalışan bir motoru düzeltmeden yeni volan takmak da yeni volanın ömrünü kısaltır. Debriyaj değişiminde volanı hiç kontrol etmeden eski volanı yerinde bırakmak, kısa süre sonra şanzımanı tekrar indirmeye yol açabilir. Volan cıvatalarını eski haliyle tekrar kullanmak da riskli bir tasarruftur. Son olarak, ses başladıktan sonra aracı aylarca aynı şekilde kullanmaya devam etmek, volanın iç yaylarının kırılmasına ve parçaların şanzıman çanına dağılmasına kadar gidebilir.

Sık sorulan sorular

Volan arızasıyla araç kullanılabilir mi?

Başlangıç aşamasında araç çalışmaya devam edebilir; ancak arıza ilerledikçe volan parçalanma riski taşır ve şanzımana, krank miline zarar verebilir. Erken müdahale önerilir.

Volan tornalanarak kurtarılabilir mi?

Tek kütleli volanlarda yüzey belirli sınırlar içinde işlenebilir. Çift kütleli volanlarda ise tornalama genellikle önerilmez; boşluk sorunu tornalamayla çözülmez.

Volan sesi her zaman çift kütleli volandan mı gelir?

Hayır. Motor takozları, debriyaj diski yayları ve şanzıman rulmanları da benzer sesler çıkarabilir. Teşhis için uzman kontrolü gerekir.

Aracımda hangi tip volan olduğunu nasıl öğrenirim?

Şasi numarasıyla yapılan katalog sorgusu volan tipini gösterir. Ustanız ya da bizimle paylaştığınız şasi numarasıyla bunu kolayca öğrenebilirsiniz.

Son söz

Peugeot'nuzda volan arızası; rölantide takırtı, kontak kapatırken vuruntu, kalkışta titreme, marş sorunları ve düzelmeyen debriyaj kaçırmasıyla kendini gösterebilir. Belirtiler diğer arızalarla karışabileceği için teşhisi deneyimli bir ustaya yaptırmak, volan değişiminde debriyaj setini de yenilemek ve sürüş alışkanlıklarınızı gözden geçirmek, sorunun kalıcı olarak çözülmesini sağlar.