Peugeot Yağ Pompası Arızası Nasıl Tespit Edilir?
Peugeot Yağ Pompası Arızası Nasıl Tespit Edilir?
Motorun sağlıklı yaşaması, hatta “yaşaması” kelimesinin tam karşılığıyla ayakta kalması için iki şey olmazsa olmazdır: doğru yağ ve doğru yağ basıncı. Peugeot motorlarında da durum farklı değil. Peugeot yedek parça Yağ pompası, motor yağını karterden alıp tüm yağlama kanallarına basan, krank ve yataklardan turbo sistemine kadar kritik bölgeleri yağla buluşturan parçadır. Bu sistemin herhangi bir yerinde basınç düşerse motor önce sesle, sonra performansla, en sonunda da ağır hasarla cevap verir.
Yağ pompası arızası çoğu zaman “birden bire olmuş” gibi görünür. Oysa çoğu durumda ya uzun süre ihmal edilen bir yağ bakımının sonucu ya da yağlama sisteminde kademeli gelişen bir problemin finali olur. Bu yazıda Peugeot yağ pompası arızasının nasıl tespit edileceğini, hangi belirtilerin ne anlama geldiğini, hangi kontrollerle netleşeceğini ve yanlış teşhis risklerini tüm detaylarıyla anlatacağım.
Yağ Pompası Ne İşe Yarar ve Arıza Neden Bu Kadar Ciddidir?
Yağ pompası, motor çalıştığı anda yağı basınçlandırıp dolaştırır. Yağ sadece sürtünmeyi azaltmaz; yatakları korur, ısıyı taşır, kirleri filtreye taşır ve turbo varsa turbonun mil yataklarını hayatta tutar. Bu yüzden yağ pompası arızası “küçük bir parça bozuldu” gibi görülmemelidir. Yağ basıncı düştüğünde birkaç dakika içinde yatak sarma, krank yüzeyinde aşınma, turbo hasarı ve motor kilitlenmesi gibi sonuçlar doğabilir.
Peugeot motorlarında (özellikle turbo beslemeli dizel ve benzinli ünitelerde) yağ basıncının stabil olması kritik olduğu için, yağ pompası ile ilgili en ufak şüphe bile ciddiye alınmalıdır.
İlk Uyarı: Yağ Basınç Lambası Yanarsa Ne Düşünmelisiniz?
Yağ basınç lambası, “yağ seviyesi az” lambası gibi düşünülmemelidir. Yağ lambası yandığında mesaj çoğu zaman şudur: “Basınç yok veya kritik seviyede düşük.” Bu lamba seyir halinde yanıyorsa yapılacak en doğru hareket, motoru hemen güvenli bir yerde durdurup stop etmektir. Çünkü yağ basıncı gerçekten düşmüşse, motorun çalıştığı her saniye metalin metale sürtmesi anlamına gelebilir.
Tabii yağ lambasının yanması her zaman yağ pompasının bozulduğu anlamına gelmez. Ama yağ pompası da dahil olmak üzere yağlama sistemiyle ilgili kritik bir alarmdır ve “sonra bakarız” kategorisinde değildir.
Peugeot Yağ Pompası Arızasının Tipik Belirtileri
Yağ pompası arızası bazen net belirtilerle gelir, bazen de başka arızaları taklit eder. Bu yüzden belirtileri tek tek yorumlamak gerekir.
Motor ısındıkça rölantide metalik tıkırtı veya yatak sesi duyulması, yağ basıncının sıcak yağda daha da düşmesiyle ilişkilidir. Soğukken yağ daha kalın olduğu için basınç nispeten toparlar; motor ısındıkça yağ incelir ve zayıf pompa basıncı tutamaz. Bu, özellikle rölantide belirginleşen bir sestir.
Gaz verdiğinizde sesin azalması ya da farklılaşması da görülebilir. Çünkü devir yükselince pompa daha hızlı döner ve basınç bir miktar artar. Bu durum “hadi sorun yokmuş” hissi verir ama aslında arızanın karakteristiğidir.
Performans düşüşü, motorun korumaya geçmesi, özellikle turbo beslemeli Peugeot’larda turbo gecikmesi ya da turbo sesinde değişim de yağ basıncı sorunlarıyla ilişkili olabilir. Turbo yeterli yağlanmazsa sürtünme artar, ısınma yükselir ve turbo ömrü ciddi şekilde kısalır.
Arızayı Yağ Pompasına Bağlamadan Önce Bilmeniz Gerekenler
Burada kritik bir ayrım var: Yağ pompası arızası ile yağ basıncı düşüklüğü aynı şey değildir. Yağ basıncı düşüklüğünün nedeni yağ pompası olabilir, ama tek ihtimal değildir.
Yağ seviyesi gerçekten düşük olabilir. Yağ filtresi tıkalı olabilir. Yanlış viskozitede yağ kullanılmış olabilir. Yağ basınç müşürü (sensörü) arızalı olup yanlış uyarı veriyor olabilir. Motor içinde aşınma varsa (özellikle yataklarda) basınç kaçırdığı için pompa sağlam olsa bile basınç düşük olabilir. Yağ kanallarında tıkanma ya da karter içindeki yağ süzgecinde (pickup) tıkanma olabilir.
Bu yüzden “lamba yandı, pompa bozuldu” diye doğrudan pompa değişimine gitmek, gereksiz masrafa yol açabilir. Doğru olan sistematik teşhistir.
1) Yağ Seviyesi ve Yağın Durumu Kontrolü
Tespit sürecinin ilk adımı basittir ama atlanmamalıdır. Yağ çubuğundan seviye kontrol edilir. Eksikse tamamlanır demiyorum; eksikse neden eksik sorusu sorulur. Çünkü yağ eksiltme varsa basınç düşüklüğünün nedeni pompa değil, yağın azlığı olabilir.
Yağın rengine ve kıvamına bakılır. Aşırı siyahlaşma tek başına arıza değildir ama bakımın geciktiğini gösterir. Daha önemlisi, yağda yakıt kokusu varsa (özellikle dizellerde) yağ incelmiş olabilir. İncelen yağ basıncı düşürür. Yağda metal sim gibi parıltılar varsa bu, yağ pompasından önce motor içinde aşınma başladığını düşündürür.
Yağın doğru spesifikasyonda olup olmadığı da önemli bir detaydır. Yanlış viskozite, özellikle sıcak motorda basıncı ciddi etkileyebilir.
2) Yağ Filtresi ve Filtre Kapağı/Bypass Problemleri
Peugeot’larda yağ filtresi kalitesi ve doğru montajı ciddi fark yaratır. Düşük kaliteli filtreler tıkanabilir, bypass valfi düzgün çalışmayabilir veya filtre elemanı dağılabilir. Bu da yağ akışını bozar.
Bazı durumlarda filtre değişimi sonrası yanlış filtre kullanımı veya filtre gövdesinde sızdırmazlık sorunu yağ basıncını etkileyebilir. Bu yüzden yağ filtresi mutlaka kontrol edilmelidir. Eğer arıza yeni yağ bakımından hemen sonra başladıysa, ilk şüphe pompa değil filtre-montaj hattı olmalıdır.
3) OBD ile Hata Kodu Okumak Ne Kadar İşe Yarar?
Birçok kişi “cihaza bağladım, yağ pompası arızası çıkmadı” deyip içi rahatlıyor. Oysa yağ pompası mekanik bir parçadır ve çoğu zaman ECU doğrudan “yağ pompası bozuk” diye kod vermez. ECU’nun gördüğü şey, yağ basıncı sensöründen gelen sinyal ve motorun çalışma verileridir. Bazı araçlarda “yağ basıncı düşük” ya da “yağ basıncı sensörü devre hatası” gibi kodlar görülebilir; bu teşhisi yönlendirir ama kesinleştirmez.